Novelle Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring

21 mei 2026, wetgeving - Het kabinet wil nieuwe regels voor vreemdelingen die niet in Nederland mogen blijven, maar niet willen vertrekken. De Kamer debatteert met minister Van den Brink (Asiel en Migratie).

De Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring (Wtvb) is al in 2018 aangenomen door de Tweede Kamer, maar verschillende kabinetten hebben gevraagd om de invoering uit te stellen. Nu komt het kabinet met een vernieuwd wetsvoorstel. Dat gaat onder andere over vreemdelingenbewaring. Mensen die niet meewerken aan hun vertrek, kunnen worden vastgehouden. Nu vallen deze mensen onder de regels voor gevangenen. De nieuwe wet verandert dat.

Vreemdelingenbewaring

Mensen in vreemdelingenbewaring krijgen met de nieuwe wet bijvoorbeeld meer tijd voor activiteiten. Maar Straatman (CDA) denkt dat de uitvoeringsorganisaties daarvoor niet genoeg personeel hebben. Ze is bang dat de regels op papier goed werken, maar dat het in de praktijk misgaat.

Vreemdelingenbewaring is nodig, maar niet de enige oplossing, vindt Ceder (ChristenUnie). Landen zoals Algerije, Nigeria en Polen nemen mensen namelijk niet altijd terug. Hij vraagt het kabinet om betere afspraken te maken met zogeheten veilige landen.

Sommige mensen komen niet in vreemdelingenbewaring en zijn niet zichtbaar voor de overheid. Ceulemans (JA21) wil het mogelijk maken om zulke mensen met een elektronische enkelband te volgen. De minister staat positief tegenover dat plan, maar waarschuwt dat het voorlopig nog niet kan.

Russcher (FVD) steunt "de denkrichting" van de wet, maar vindt dat er veel meer nodig is. Hij wil dat Nederland uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Vluchtelingenverdrag stapt. Ook voor Markuszower (Groep Markuszower) gaat de wet niet ver genoeg. Hij wil illegaal verblijf strafbaar maken. Maar Van den Brink vindt beide geen goed idee.

Telefoons en zakgeld

Meerdere Kamerleden vragen naar de behandeling van mensen in vreemdelingenbewaring. Volgens Vondeling (PVV) is vreemdelingenbewaring "nog net geen luxe all-inclusivebehandeling". Ze pleit voor sobere cellen. Ellian (VVD) vindt het gebruik van telefoons een slecht idee, omdat dat gevaarlijk kan zijn voor het personeel en de mensen zelf. Van der Plas (BBB) begrijpt niet waarom de mensen zakgeld ontvangen, als ze al eten, onderdak en zorg krijgen.

Iemand in bewaring kan niet in zijn eigen onderhoud voorzien, legt de minister uit. Hij krijgt geen uitkering en mag niet werken. Daarom krijgen ze €22,50 per week.

Lockdown

Het kabinet wil dat detentiecentra voor vreemdelingenbewaring bij serieuze veiligheidsproblemen een lockdown kunnen uitroepen. Mensen kunnen dan tot 23 uur per dag in een cel worden opgesloten. Zo'n lockdown mag vier weken duren. Van Baarle (DENK) maakt zich daar zorgen over. Een lockdown neemt namelijk belangrijke rechten weg. Hij vindt dat een lockdown niet langer dan vijf dagen mag duren.

Een lockdown is volgens de minister altijd zo kort mogelijk. Maar hij wil inrichtingen wel ruimte geven als dat nodig is.

Kwetsbare mensen

Mensen uit andere culturen met zware psychiatrische problemen konden terecht in een gespecialiseerde kliniek, maar dat gaat stoppen. Westerveld (GroenLinks-PvdA) maakt zich zorgen. Kunnen deze mensen straks nog wel geholpen worden?

Ook Dassen (Volt) vraagt aandacht voor kwetsbare mensen, zoals staatlozen en slachtoffers van uitbuiting. Hij vindt dat de minister moet voorkomen dat zij onnodig worden opgesloten.

Dwangsom

De overheid moet asielzoekers geld betalen als ze te lang moeten wachten op een uitspraak. Nederland is het enige land in de Europese Unie waar dat gebeurt. Van Dijk (SGP) wil de dwangsom daarom afschaffen. De minister vindt dat een goed idee. Van Asten (D66) sluit zich daarbij aan, maar benadrukt dat asielzoekers wel zo snel mogelijk duidelijkheid moeten krijgen.

De Kamer stemt op 2 juni over het wetsvoorstel en de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct