De situatie in het Midden-Oosten
16 april 2026, debat - De situatie in het Midden-Oosten is zorgwekkend. Hoe moet Nederland hiermee omgaan? De Kamer debatteert met minister Berendsen (Buitenlandse Zaken).
De afgelopen tijd is er vaker gedebatteerd over (de gevolgen van) het conflict tussen enerzijds Israël en de Verenigde Staten en anderzijds Iran. Op 12 maart was het eerste debat en op 25 maart ging het specifiek over de economische gevolgen.
Oorlog
De aanval van de VS en Israël heeft geleid tot een heilloze oorlog, zegt Van der Werf (D66), die de regio instabieler maakt en waarvoor we allemaal betalen. Ze pleit voor de-escalatie en is blij dat er nu een staakt-het-vuren is.
Israël en de VS hebben het terreurregime in Iran terecht aangepakt, vindt De Roon (PVV). Ze hebben hun nek uitgestoken en wij profiteren daarvan. Ook Stoffer (SGP) heeft begrip voor het optreden van beide landen, ook omdat het belangrijk is te voorkomen dat Iran nucleaire wapens krijgt. Hij wil dat Nederland steun uitspreekt voor de Amerikaanse zeeblokkade.
Worden de VS, en wij in hun kielzorg, voor het Israëlische karretje gespannen? Dekker (FVD) vermoedt van wel. Iran vormt voor Nederland geen gevaar, is zijn conclusie, en daarom moeten we de Amerikaanse en Israëlische acties niet steunen.
De crisis is het gevolg van onrechtvaardig en gemankeerd leiderschap, denkt Ceder (ChristenUnie), van Israël, Iran en de Palestijnen. Leiders maken keuzes die het conflict verergeren. En ook het optreden van Europese leiders heeft niet het gewenste effect.
Waar je ook in het Midden-Oosten woont, zegt Struijs (50PLUS): je bent de klos. Het leed van de gewone mensen is niet te overzien. Hij pleit daarom voor humanitaire hulp en diplomatie gericht op een snelle vrede.
Straat van Hormuz
Zou Nederland mee moeten doen aan een missie om de Straat van Hormuz open te houden? Wat we ook vinden van het conflict, zegt Maes (VVD), vrije doorvaart is belangrijk voor onze economie en onze geopolitieke belangen. Daarom zou Nederland volgens haar welwillend moeten reageren op een verzoek.
Alleen met een bestand en instemming van de strijdende partijen zou Nederland mee moeten doen aan een missie, benadrukt Piri (GroenLinks-PvdA). En eigenlijk moet er ook een duidelijk mandaat liggen van de VN-Veiligheidsraad.
De prioriteit van Europa moet zijn om de eigen belangen te beschermen, vindt Hoogeveen (JA21), en daarbij is het vrijhouden van de Straat van Hormuz belangrijk. Waaraan denkt de regering bij het eventueel deelnemen aan een missie, vraagt Van Lanschot (CDA). En wat zijn daarbij de randvoorwaarden?
Nederland is voor een diplomatieke oplossing, zegt Berendsen. Onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk wordt gesproken over een eventuele militaire inzet. Belangrijk daarbij zijn een scherpe doelstelling, een duidelijke toegevoegde waarde, een stevige internationale coalitie, een internationale rechtsbasis en bovenal een duurzaam einde van de vijandelijkheden.
Optreden Israël
Mensen in Gaza leven nog steeds in erbarmelijke omstandigheden. Op de Westbank komen steeds meer illegale nederzettingen. In Libanon worden woonwijken platgebombardeerd. Nederland kan niet blijven toekijken, zegt Dobbe (SP).
Israël heeft een criminele regering die misdaad op misdaad pleegt, zoals etnische zuiveringen, genocide en illegale aanvallen op Syrië en Libanon, zegt Van Baarle (DENK). Waarom doet de regering hier niet meer tegen, bijvoorbeeld door te pleiten voor het afnemen van Europese handelsvoordelen?
Het is wrang dat er nog geen enkele maatregel is genomen om de druk op Israël op te voeren, zegt Dassen (Volt). Wanneer komt er wetgeving die handel met bezet gebied verbiedt? Het kabinet werkt aan nationale maatregelen, antwoordt Berendsen.
Het kabinet wacht af en kijkt toe, zegt Teunissen (PvdD), en doet niets tegen de Israëlische misdaden. Ze bepleit het afbouwen van de defensieafhankelijkheid van Israël en wil dat de Israëlische ambassadeur verantwoording aflegt over de wet die de doodstraf voor Palestijnen mogelijk maakt.
De zorgen over de doodstrafwet zijn op het hoogste niveau aan Israël overgebracht, benadrukt de minister. Nederland zet in op zowel druk als dialoog, met het idee dat zo het meeste wordt bereikt. Daarom wordt ook gezocht naar draagvlak binnen de EU, bijvoorbeeld voor het opschorten van handelsvoordelen.
Gevolgen in Nederland
De situatie in het Midden-Oosten heeft gevolgen voor Nederland, stellen Markuszower (Groep Markuszower) en Kamerlid Keijzer vast. Waarom nemen vrijwel alle EU-landen maatregelen om iets te doen aan de hoge energieprijzen, maar Nederland niet?
De Kamer stemt op 21 april over de tijdens het debat ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct