Debat over Iran

12 maart 2026, debat - Hoe moet Nederland omgaan met de oorlog in het Midden-Oosten? De Kamer debatteert erover met premier Jetten en ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yeşilgöz (Defensie).

Hoe moet Nederland reageren na de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran, en de Iraanse tegenaanvallen in de regio? De Kamer is verdeeld.

Minister Berendsen benadrukt de onvoorspelbaarheid van het conflict. Nederland probeert op verschillende manieren te helpen, legt premier Jetten uit. Door gestrande reizigers te repatriëren. Door de zee rond Cyprus te beschermen met een luchtverdedigingsfregat. En door olie uit strategische reserves vrij te maken om de stijging van brandstofkosten voor Nederlandse huishoudens en ondernemers te verzachten.

Motieven aanval

Het Iraanse regime staat voor "onderdrukking, geweld en terreur", zegt Brekelmans (VVD). En dat stopt niet bij de Iraanse grens, door de dreiging van langeafstandsraketten en nucleaire wapens. De VVD heeft daarom begrip voor ingrijpen door de VS en Israël.

Eerdmans (JA21) staat achter de aanval gezien de constante dreiging voor Amerika en Israël. Hij ziet de aanval als steun van de VS aan de Iraniërs die protesteerden tegen het regime. Markuszower (Groep Markuszower) noemt het prijzenswaardig dat de "monsters in Iran worden aangepakt" door "onze bondgenoten Israël en Amerika".

Bevrijding van het Iraanse volk is niet het doel van de VS, denkt Dobbe (SP). Het gaat volgens haar om olie. Van Baarle (DENK) ziet de aanvallen van de VS en Israël als een misdaad. Hij wil dat Nederland die veroordeelt en komt met sancties tegen Israël.

Paternotte (D66) wil niet "blind achter Trump aan bewegen", omdat die ook geen goed doordacht plan lijkt te hebben. Het kabinet zou met andere Europese landen in moeten zetten op de-escalatie in de regio. Volgens Stoffer (SGP) is de gelijktijdige inzet van het kabinet op de-escalatie en druk op het Iraanse regime verwarrend.

Grote zorgen over het nucleaire en raketprogramma. Een regime dat duizenden burgers vermoordt en talloze terroristische organisaties steunt. Het zijn voor premier Jetten redenen waarom het kabinet "begrip heeft dat de VS en Israël zich genoodzaakt zagen om over te gaan tot actie", hoewel die buiten de kaders van het internationaal recht valt. De Europese invloed op een diplomatieke oplossing is beperkt, aldus de premier.

Internationale rechtsorde

Teunissen (PvdD) vraagt zich af waarom het kabinet begrip toont voor de aanvallen. Zij vraagt om onafhankelijk onderzoek naar schending van het internationaal recht door de VS en Israël.

Vermeende schendingen moeten goed gedocumenteerd worden, benadrukt minister Berendsen. Nederland zet zich in voor de fact-finding mission van de VN in Iran. Die missie richt zich op alle in Iran gepleegde oorlogsmisdaden, door het regime maar ook door andere landen.

Het internationaal recht is verre van perfect maar moet het fundamentele uitgangspunt blijven, vindt Dassen (Volt). Anders blijft alleen het "recht van de sterksten" over.

We moeten erkennen dat de internationale rechtsorde tekortschiet bij oorlogen als die in Iran, stelt Ceder (ChristenUnie). Hij wil de VN-Veiligheidsraad hervormen, omdat Rusland en China ingrijpen door de VN onmogelijk maken.

Deze oorlog maakt Rusland en China sterker, verwacht Bontenbal (CDA). Hij wil meer investeren in weerbaarheid, want alleen zo kan Europa de internationale rechtsorde verdedigen.

Het conflict in het Midden-Oosten toont volgens premier Jetten aan hoe belangrijk het is dat we de Europese buitenlandse samenwerking verstevigen. Zo leert Europa "de taal van de macht veel beter spreken" en kan het de internationale rechtsorde verdedigen.

Gevolgen

Het kabinet moet snel actie ondernemen om door de oorlog stijgende brandstof- en energieprijzen te compenseren, vindt Wilders (PVV). Ook volgens Kamerlid Keijzer is het simpel: de btw en accijnzen moeten omlaag.

Het kabinet onderzoekt de impact van de gestegen energieprijzen en houdt rekening met verschillende scenario's, zegt premier Jetten. Binnenkort komt er een brief over eventuele maatregelen.

Vermeer (BBB) waarschuwt voor vergeldingsacties door Iraanse netwerken in Europa. Ook Struijs (50PLUS) roept op tot waakzaamheid voor Iraanse staatsterreur in Nederland.

Zr.Ms. Evertsen

Klaver (GroenLinks-PvdA) vraagt om opheldering over het bericht dat een kanon op de Zr.Ms. Evertsen, het fregat dat Nederland op verzoek van Frankrijk naar Cyprus stuurt, niet werkt. Is dat kanon nodig om het schip te beschermen tegen Iraanse raketten?

Het kanon op de Zr.Ms. Evertsen is in 2023 vervangen, maar het nieuwe kanon werkt nog niet, legt minister Yeşilgöz uit. Voor de operatie waar het schip aan gaat deelnemen is dat ook niet nodig, verzekert ze. Zo heeft het fregat ander materieel aan boord voor zelfverdediging en maakt het deel uit van een goed bewapende vloot.

De Kamer stemt op 17 maart over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
  • Kijk debatten terug via Debat Direct.