Begroting Justitie en Veiligheid afgerond

29 januari 2026, begroting - De Kamer bespreekt met minister Van Oosten en staatssecretaris Rutte de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheidvoor 2026.

De bewindspersonen reageren op de inbreng van de woordvoerders. Ze staan onder andere stil bij uitdagingen in de strafrechtketen, de georganiseerde criminaliteit en het gevangeniswezen.

Strafrechtketen

Veel woordvoerders vinden de doorlooptijden in de strafrechtketen te lang. Het is volgens Mutluer (GroenLinks-PvdA) tijd voor een deltaplan. Coenradie (JA21) denkt dat het "vijf voor twaalf" voor de strafrechtketen is. Ze wil meer daadkracht zien.

Alle partners in de strafrechtketen zijn gemotiveerd om de doorlooptijden terug te brengen, met aandacht voor slachtoffers en de aanpak van criminaliteit, zegt Van Oosten. Hij wil de Kamer ten minste twee keer per jaar informeren over de voortgang.

Bikker (ChristenUnie) maakt zich zorgen over de ICT-problemen bij het OM. Officieren van justitie kunnen zich daardoor niet goed voorbereiden op rechtszaken. Zijn er structureel extra middelen nodig? In reactie zegt Van Oosten toe de Kamer te informeren na de gesprekken tussen het ministerie en het OM.

Georganiseerde criminaliteit

De strijd tegen ondermijnende criminaliteit is nooit af, zegt de minister: als je een drugslab oprolt, komt er elders weer een tevoorschijn. Criminelen zoeken ook steeds nieuwe manieren om drugs te smokkelen of te verhandelen.

Nederlandse criminelen houden zich schuil in het buitenland. Wat doet het kabinet daaraan, wil Ellian (VVD) weten. Het kabinet houdt zich voortdurend bezig met het terugbrengen van criminelen, onderstreept de minister. Nederland investeert in contacten met andere landen en sluit uitleveringsverdragen waar mogelijk.

Wordt de antidrugscampagne "Jouw lijntje, zijn liquidatie" voortgezet, wil Van den Brink (CDA) weten. Van Oosten geeft aan dat het kabinet de campagne eerst gaat evalueren.

Gevangeniswezen

Het is "code zwart" in het gevangeniswezen, stelt Dobbe (SP): personeel loopt bij bosjes weg, er zijn stakingen en een fatsoenlijke beloning ontbreekt. Ze wil dat de staatssecretaris zich volledig achter de acties en eisen van de actievoerders schaart.

Rutte spreekt zijn waardering uit voor gevangenismedewerkers: zonder hen geen gevangenissen. Maar hij zit niet aan tafel bij de cao-onderhandelingen en kan dus geen invloed uitoefenen op bijvoorbeeld het salaris.

Schilder (Groep Markuszower) vindt het onacceptabel dat criminelen eerder vrijkomen door een tekort aan cellen, terwijl dat tekort deels zou komen doordat de ene gedetineerde stamppot wil en de andere couscous. Volgens Rutte bepalen eetvoorkeuren niet óf iemand een cel deelt, maar wel met wíé.

Kortere straffen vormen mogelijk een oplossing voor het cellentekort, zegt Sneller (D66). Die optie moet wat hem betreft wel op tafel blijven liggen. Emiel van Dijk (PVV) pleit voor gevangenisuniformen. Volgens hem leidt het dragen van eigen kleding tot statusverschillen en stimuleert het diefstal.

Politie

De politie mag alleen geweld gebruiken als dat echt nodig is en in verhouding staat tot het doel, benadrukt El Abassi (DENK). Bij vermoedens van disproportioneel politiegeweld moet er wat hem betreft altijd een onafhankelijk onderzoek volgen.

Bedreiging en intimidatie van boeren door dierenextremisten komt steeds vaker voor, constateert Van der Plas (BBB). Ze pleit voor een centrale registratie van meldingen bij de politie. Bel vooral 112, is de oproep van Van Oosten. Dan kan de politie er ook mee aan de slag.

De politie neemt deel aan het Halal Village Festival, waar zij ook nieuwe politieagenten rekruteert. Maar daarvan is ook Islamic Relief Nederland partner, volgens Faber (PVV) "een verlengstuk van de Moslimbroederschap". Zij vindt dat de politie wegblijven bij het festival.

Demonstraties

Het kabinet werkt aan een verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties. Maar de politie, burgemeesters en het WODC vinden een generiek verbod op anoniem demonstreren niet goed te handhaven, benadrukt Teunissen (PvdD). Anoniem demonstreren moet wat haar betreft mogelijk blijven.

Het verbod geldt niet wanneer de demonstrant of een familielid moet vrezen voor vervolging, antwoordt Van Oosten. Bovendien moet de wetsbehandeling nog plaatsvinden. Daar kunnen kabinet en Kamer samen de inhoud bepalen.

Verkeersboetes

De overheid moet stoppen met het verhogen van verkeersboetes, vindt Straatman (CDA). Ze wijst ook op een evaluatie van het WODC waarin staat dat verhogingen "disproportioneel" zijn. Abdi (GroenLinks-PvdA) is van mening dat ook eerdere verhogingen moeten worden teruggedraaid.

Van Oosten zegt toe het rapport van het WODC zorgvuldig te bekijken. Wel stipt hij aan dat boetes een afschrikwekkende werking moeten hebben en dat mensen boetes kunnen voorkomen door zich simpelweg aan de wet te houden. Daarnaast is het totale bedrag aan boetes "cruciaal" voor het rondkrijgen van de begroting.

Terrorisme

Michon-Derkzen (VVD) waarschuwt dat terroristen met een Nederlands paspoort kunnen ontsnappen uit Syrische gevangenissen en spreekt van "een groot veiligheidsrisico". Ze vraagt het kabinet de Kamer direct te informeren zodra bekend is dat Nederlandse terroristen vrij rondlopen.

Het kabinet houdt de situatie in Syrië nauwlettend in de gaten, zegt de minister. Hij zegt de Kamer vertrouwelijk te kunnen informeren over de situatie in Syrië en Irak in relatie tot uitreizigers, hun berechting en de gevolgen voor de nationale veiligheid.

Huiselijk geweld, femicide en prostitie

Van der Werf (D66) wijst erop dat in de meeste gevallen van femicide en ernstig huiselijk geweld kinderen betrokken zijn. In de verdere aanpak van femicide moet nadrukkelijk aandacht zijn voor de positie van kinderen, vindt ze.

Diederik van Dijk (SGP) vraagt aandacht voor de benarde positie van prostituees. Hij hamert erop dat DUUP-middelen (Decentralisatie-Uitkering Uitstapprogramma’s Prostituees) uitsluitend moeten worden gebruikt om hen uit de prostitutie te helpen.

Zorgfraude

Struijs (50PLUS) stelt dat jaarlijks zo'n 10 miljard euro aan zorggeld verdwijnt door fraude. Maar een wettelijke definitie van "zorgfraude" ontbreekt nog. Kan het kabinet die uitwerken? Van Oosten zegt hier met het ministerie van Volksgezondheid en betrokken instanties over te overleggen.

De Kamer stemt op 3 februari over de tijdens het debat ingediende moties en op 10 maart over de begroting.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct.