Addendum rapport Commissie onderzoek wapeninzet Hawija
25 juni 2026, debat - Later gevonden camerabeelden waren aanleiding om het rapport over de luchtaanval op Hawija aan te vullen. De Kamer debatteert met minister Yeşilgöz (Defensie) over dit addendum.
Nederland maakte deel uit van de coalitie tegen Islamitische Staat toen in juni 2015 een Nederlandse F-16 in de Iraakse stad Hawija een bommenfabriek van de terreurgroep bombardeerde. Door een veel grotere explosie dan verwacht werd een woonwijk zwaar getroffen, waarbij tientallen doden vielen. De commissie-Sorgdrager deed onderzoek en presenteerde een rapport.
De commissie had gevraagd om de camerabeelden van een F-16 die over het gebombardeerde gebied vloog, maar volgens het ministerie van Defensie bestonden die niet (meer). Later, in maart 2025, werden de beelden alsnog aangetroffen op een systeem van Vliegbasis Leeuwarden. Er volgde onderzoek naar hoe dit kon gebeuren en het rapport van de commissie werd aangevuld met een addendum.
Camerabeelden
Het is niet uit te leggen dat de commissie de camerabeelden niet eerder kreeg, vindt Boon (PVV). Door fouten van Defensie kon cruciale informatie niet worden gevonden, terwijl die gewoon in de archieven lag. De minister lijkt de ernst van de situatie niet in te zien, denkt Van Duijvenvoorde (FVD). De Archiefwet is niet gevolgd, en daardoor is de parlementaire controle door de Kamer belemmerd.
Er is geen aanleiding om te denken dat er sprake was van sabotage of van het bewust achterhouden van de beelden, zegt De Groot (VVD). Maar de informatiehuishouding moet wel op orde zijn.
Belhirch (D66) pleit voor een cultuur bij Defensie waarin informatie wordt gedeeld, goed wordt gearchiveerd en transparantie vanzelfsprekend is. We moeten leren van wat fout is gegaan, zegt Van Dijk (SGP). Wat doet de minister om te komen tot verbetering?
De informatiehuishouding en archivering bij Defensie moeten op orde komen, beaamt de minister. De verbetering hiervan wordt daarom geïntensiveerd, om te voorkomen dat het in de toekomst opnieuw zo gaat.
Rechtmatig optreden
De aanval op Hawija was rechtmatig en noodzakelijk, zegt Krul (CDA), maar het is wel verschrikkelijk dat er zo veel burgerslachtoffers zijn gevallen. Het is belangrijk dat overheid zo open mogelijk is over gemaakte fouten, ook om daarvan te leren.
De Nederlandse luchtaanval op Hawija heeft ernstige gevolgen gehad, zegt Nanninga (JA21). Het is daarom goed dat excuses zijn aangeboden, maar dit betekent wat haar betreft niet dat het Nederlandse optreden onrechtmatig of verwijtbaar was.
Compensatie
De overheid heeft besloten om via projecten de gemeenschap in Hawija tegemoet te komen. Individuele compensatie was volgens Defensie geen optie, omdat niet te achterhalen zou zijn wie slachtoffer was. Maar volgens Dobbe (SP) is dit niet echt geprobeerd, zoals ook blijkt uit een uitzending van BOOS. Ze vindt dat de Kamer verkeerd is geïnformeerd en dient daarom een motie van wantrouwen in.
De mensen in Hawija vinden dat Nederland zijn verantwoordelijkheid probeert te ontlopen, zegt Van Baarle (DENK). Er zijn wel degelijk documenten in Irak op basis waarvan slachtoffers te achterhalen zijn. Waarom is Nederland zo laks?
Het is onverteerbaar dat mensen die naasten hebben verloren, geen enkele vorm van compensatie hebben gekregen, zegt Piri (PRO). Ook zij wil dat slachtoffers een individuele compensatie krijgen.
De wapeninzet was rechtmatig en binnen het humanitair oorlogsrecht, zegt Yeşilgöz. Nederland is daarom verantwoordelijk, maar niet aansprakelijk. Dit is voor de minister dé reden om niet te kiezen voor individuele compensatie, ook omdat dit een precedent zou scheppen en kan leiden tot willekeur. Het lastig kunnen achterhalen van slachtoffers is voor haar slechts een bijkomend argument. Ze wil alleen tot individuele compensatie overgaan als de rechter daartoe verplicht.
De Kamer debatteerde eerder op 5 november 2019, 27 november 2019, 19 december 2019, 14 mei 2020 en 15 mei 2025 over de luchtaanval op Hawija. De stemmingen over de tijdens het debat ingediende moties zijn op 1 juli.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct