Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Oosterhuis over het artikel "Vermogensbezit zal steeds meer bepaald worden door erfenis"
Vragen van het lid Oosterhuis (D66) aan de Minister van Financiën over het artikel «Vermogensbezit zal steeds meer bepaald worden door erfenis» (ingezonden 2 juli 2026).
Antwoord van Minister Heinen (Financiën) (ontvangen 8 september 2026).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Vermogensbezit zal steeds meer bepaald worden door
erfenis?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het beeld dat de komende decennia sprake zal zijn van een grote overdracht
van vermogen via erfenissen?
Antwoord 2
Het CPB stelt in hun recente rapport «Erfbelasting in beeld»2 dat gezien de omvang van het vermogen dat de naoorlogse generatie heeft opgebouwd,
de verwachting is dat de totale omvang van nalatenschappen de komende decennia verder
toeneemt.
Vraag 3
Deelt u de analyse dat de hoge stijging van de huizenprijzen ertoe heeft geleid dat
huishoudens met een koopwoning een grote vermogensgroei hebben doorgemaakt terwijl
huurders hiervan nauwelijks hebben geprofiteerd?
Antwoord 3
Het is een feitelijke constatering dat huishoudens met een koopwoning profiteren van
een stijging van huizenprijzen en huishoudens zonder koopwoning niet, als zij niet
op andere wijze geïnvesteerd vermogen in de woningmarkt hebben.
Vraag 4
In hoeverre verwacht u dat de toekomstige erfenissen de toegankelijkheid van de koopwoningmarkt
zal beïnvloeden?
Antwoord 4
Allereerst wil ik benadrukken dat dankzij het relatief breed verdeelde eigenwoningbezit
juist de middengroepen – en niet de meest vermogende huishoudens – er in de periode
2011–2023 het meest op vooruit zijn gegaan als gevolg van stijgende woningprijzen.
De toegang tot de woningmarkt wordt door meerdere factoren bepaald. De stijgende woningprijzen
zijn het gevolg van een groot verschil tussen vraag en aanbod van woningen, waarbij
het aanbod heel rigide is. Dit rigide aanbod is niet alleen problematisch voor starters
en gezinnen die door willen groeien naar een grotere woning, maar ook voor ouderen
die kleiner willen wonen of in een levensloopbestendige woning willen wonen. De rol
van erfenissen lijkt daarbij beperkter, maar ze kunnen wel enige invloed hebben op
de koopwoningmarkt, doordat het ontvangers van een erfenis een voordeel kan geven
ten opzichte van huishoudens die (nog) geen erfenis (hebben) ontvangen. De toegankelijkheid
van de woningmarkt is echter van zeer veel factoren afhankelijk en het is de vraag
of erfenissen in de toekomst een belangrijkere factor worden.
Vraag 5 en 6
Welke verwachtingen heeft u over de effecten van deze vermogensoverdrachten op de
vermogensongelijkheid tussen huishoudens en generaties?
In hoeverre verwacht u dat de toekomstige erfenissen de kansenongelijkheid tussen
mensen met en zonder vermogende ouders zullen vergroten.
Antwoord 5 en 6
Vermogen wordt gedurende de levensloop van mensen opgebouwd. Daarom hebben oudere
mensen gemiddeld meer vermogen dan jongere mensen. Vermogensverschilleen worden dan
ook voor een belangrijk deel verklaard door leeftijd.3 Vermogensoverdrachten van de oude naar de jonge generatie verkleinen dus de vermogensverschillen
tussen generaties. Erfenissen hebben uiteraard ook een effect op vermogensverschilleen binnen generaties. De precieze aandelen van erfenissen in de vermogenssamenstelling van
huishoudens naar vermogensklassen zijn niet bekend en daarmee zijn ook de ontwikkelingen
in dat aandeel onbekend. Het is daarom niet vast te stellen wat de invloed is geweest
van erfenissen op de verschillen binnen de jongere generaties en of deze groter of
kleiner is dan die van de oudere generaties. Het CPB laat wel zien dat het hoogste
vermogensdeciel een groot deel van het totale nagelaten vermogen in de periode 2013–2022
heeft ontvangen.4 Het CPB laat niet zien wat de ontwikkelingen daarin zijn geweest.
In elk geval is vermogensverdeling vrij constant gebleven in de periode 2011–2022.5
Het CPB heeft in 2024 de samenhang (correlatie) tussen de vermogenspositie van ouders
in 1992 en die van hun kinderen in 2022 uitgebreid onderzocht.6 Daaruit blijkt dat hoewel kinderen van ouders met de grootste vermogens de grootste
kans hebben tot de hoogste vermogensklasse te behoren, ook kinderen van ouders met
minder vermogen een goede kans maken meer vermogen op te bouwen dan hun ouders. Relevant
hierbij is dat deze samenhang tussen vermogensposities van ouders en kinderen niet
of nauwelijks het gevolg is van erfenissen. De samenhang tussen de vermogensposities
van ouders en kinderen ontstaat namelijk vaak al op jonge leeftijd van kinderen, ver
voordat sprake is van een erfenis. Kansen voor kinderen om zich te ontwikkelen gaat
vaak ook over een leeftijd van kinderen ver voordat sprake is van een erfenis.
Vraag 7 en 8
Kunt u toelichten welke onderzoeken en beleidsopties er liggen om de negatieve effecten
van de toekomstige erfenissen op kansengelijkheid en vermogensongelijkheid te beperken?
Bent u bereid de verschillende beleidsopties in kaart te brengen? En kunt u hierbij
ook kijken naar fiscale stimulansen om erfenissen eerder in het leven in te zetten,
bijvoorbeeld bij het aflossen van studieschuld?
Antwoord 7 en 8
Ik verwijs voor beleidsopties naar de fichebundels van het rapport IBO Vermogensverdeling
uit 2022 en het rapport Bouwstenen voor een betere en eenvoudiger belastingstelsel
uit 2024.7 Ik zie geen noodzaak voor extra stimulansen om vermogensoverdrachten eerder in het
leven te laten plaatsvinden.
Vraag 9
Hoeveel moet een alleenstaande met een modaal inkomen wiens ouders een huurwoning
hadden werken om netto het bedrag te verdienen dat een alleenstaande wiens ouders
een koopwoning nalaten aan erfenis ontvangt.
Antwoord 9
Het is niet mogelijk om een eenduidig antwoord te geven op deze vraag. Dit hangt sterk
af van de waarde van de nagelaten eigen woning, de resterende hypotheekschuld, de
waarde van het overige nagelaten vermogen van beide ouders, het vermogen van de alleenstaande
wiens ouders een huurwoning hadden en het totaal aantal erfgenamen waarmee de erfenis
moet worden gedeeld.
Vraag 10
Bent u van mening dat werken moet lonen? Zo ja, hoe verhoudt deze opvatting zich tot
de verwachting dat geërfd vermogen voor een groeiende groep Nederlanders bepalender
wordt voor hun financiële positie dan inkomen uit arbeid?
Antwoord 10
Het kabinet is van mening dat werk moet lonen en perspectief moet bieden, door te
zorgen voor een fatsoenlijk inkomen, zekerheid bij tegenslag en kansen om mee te groeien
in een economie en arbeidsmarkt die snel veranderen. Zoals in het coalitieakkoord
is aangegeven is het daarvoor belangrijk om te werken aan een toekomstbestendige en
wendbare arbeidsmarkt.
Ondertekenaars
E. Heinen, minister van Financiën