Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Markuszower over bericht “Ondernemers investeren minder door stijgende kosten en onzekerheid”

Antwoord van Minister Herbert (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 24 augustus
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ondernemers investeren minder door stijgende kosten
en onzekerheid»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u zich ervan bewust dat het midden- en kleinbedrijf (mkb) goed is voor ongeveer
twee derde van de toegevoegde waarde en driekwart van de werkgelegenheid in Nederland2, en onderschrijft u dat een kabinet dat dit fundament laat verzwakken daarmee de
kern van de Nederlandse economie op het spel zet?

Antwoord 2

Het kabinet erkent dat het midden- en kleinbedrijf (mkb), dat een cruciale bijdrage
levert aan onze welvaart, momenteel kampt met hoge lasten, toenemende regeldruk en
beleidsonzekerheid. Uit het in het artikel genoemde onderzoek, overige onderzoeken
en signalen uit het veld blijkt dat deze factoren ertoe leiden dat ondernemers investeringen
uitstellen.

Het is onze opgave om te zorgen voor een stabiel en stimulerend ondernemings- en investeringsklimaat.
Het kabinet is daarom actief bezig met het aanpakken van deze knelpunten en het verbeteren
van het ondernemingsklimaat.

Via onder andere de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) en Qredits verbeter ik de toegang
tot financiering voor het mkb. Daarnaast houdt het kabinet belangrijke fiscale regelingen,
zoals de Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO), stabiel om innovatie
te blijven stimuleren. Deze regeling wordt door veel mkb’ers gebruikt. Hiermee versterk
ik het fundament van het mkb in Nederland. Ook heb ik oog voor de regeldruk voor mkb’ers.

Het kabinet richt zich ook op het verhogen van de arbeidsproductiviteit van het mkb.
Hiervoor wordt bijvoorbeeld, in samenwerking met de provincies en de Europese Commissie,
ruim 27 miljoen euro beschikbaar gesteld voor advies en ondersteuning via de European
Digital Innovation Hubs (EDIH’s). Daarnaast wordt een Productiviteitsraad ingesteld
om verdere stappen te zetten op dit vlak en heeft het kabinet net zijn tweede productiviteitsagenda
naar u gestuurd.3 De Productiviteitsraad zal, conform het instellingsbesluit, specifiek aandacht besteden
aan het mkb in zijn adviezen.

Het kabinet is zich ervan bewust dat het mkb, boven de bestaande uitdagingen, te maken
kan krijgen met extra uitdagingen als gevolg van geopolitieke omstandigheden, zoals
hoge brandstofprijzen. Om bedrijven hierbij te ondersteunen, heeft het kabinet tijdelijk
de vrachtwagenheffing en de motorrijtuigenbelasting voor vracht- en bestelwagens verlaagd.
Om gezonde bedrijven betere toegang tot financiering te bieden, verruimt het kabinet
de BMKB, met o.a. een hoger garantiepercentage. Daarnaast introduceert het kabinet
voordeligere financieringsmogelijkheden voor duurzame investeringen via Qredits.

Vraag 3 en 4

Erkent u dat de combinatie van stapelende regels, milieueisen en een hoge belastingdruk
ertoe leidt dat een groep die driekwart van de banen in dit land verzorgt, massaal
investeringen uitstelt? Bent u bereid deze regel- en lastendruk substantieel te verlagen?
Zo nee, waarom niet?

Bent u bereid te (laten) onderzoeken of ondernemen buiten Nederland – in andere EU-lidstaten
én daarbuiten – qua belastingdruk, regeldruk en snelheid van vergunningverlening daadwerkelijk
aantrekkelijker is geworden, mede gezien signalen van VNO-NCW en MKB-Nederland dat
het Nederlandse vestigingsklimaat verslechtert en Nederland is gezakt op de ranglijst
van aantrekkelijkste investeringslanden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3 en 4

Ondernemers noemen regeldruk vaak als één van de grootste knelpunten in hun dagelijkse
bedrijfsvoering. Hoewel de bedoelingen achter regels goed zijn, kunnen ze in de praktijk
te veel worden, ingewikkeld zijn of niet goed op elkaar aansluiten. Dit kost ondernemers
tijd en geld, leidt tot frustraties en vermindert het plezier in het ondernemen.

Het kabinet werkt daarom aan een structurele verlaging van de regeldruk. In dat kader
heeft het kabinet zichzelf het ambitieuze doel gesteld om jaarlijks minimaal 500 regels
voor bedrijven, professionals en burgers te schrappen of te vereenvoudigen. Met het
oog op deze inzet heeft het kabinet de ministeriële Taskforce Slagvaardige Overheid
ingericht die de noodzakelijke verandering aanjaagt en aanstuurt om met het gehele
kabinet te werken aan het fundamenteel vereenvoudigen van beleid en regelgeving. De
verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de vereenvoudigingsopgave en daarmee
ook voor de coördinatie van deze jaarlijkse doelstelling ligt bij de Staatssecretaris
Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid. Als Minister van Economische Zaken en
Klimaat (EZK) blijf ik verantwoordelijk voor het verminderen van de regeldruk voor
het bedrijfsleven. Daarom voer ik nieuwe MKB-indicatorbedrijvenonderzoeken uit om
knelpunten beter in beeld te brengen en gerichter aan te pakken. Zo komen op korte
termijn de uitkomsten beschikbaar van de onderzoeken naar de sectoren Groene en Circulaire
bedrijvigheid, Maritiem en Schoonmaak. Hierover bent u recent geïnformeerd.4

Bij toekomstige fiscale wijzigingen blijft het kabinet oog houden voor de lastenontwikkeling
van het mkb.

Vraag 5

Bent u bekend met de kritiek dat de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) de afgelopen
jaren stapsgewijs is versoberd, waardoor bedrijfsoverdracht aan de volgende generatie
fiscaal onaantrekkelijker is geworden, en bent u bereid dit te heroverwegen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 5

Ik houd al jaarlijks een vinger aan de pols met de Monitor Ondernemingsklimaat. Met
deze monitor houd ik onder meer in de gaten hoe ondernemers denken over het ondernemingsklimaat
en wat de grootste knelpunten voor ondernemers zijn, in hoeverre bedrijven overwegen
om bedrijfsactiviteiten naar het buitenland te verplaatsen en hoe Nederland het doet
op belangrijke ranglijsten. De meest recente monitor laat zien dat voor ondernemers
de belangrijkste uitdagingen liggen op het gebied van voorspelbaarheid van beleid
en politieke stabiliteit, het sentiment over het bedrijfsleven, verschillende vormen
van schaarste – waarbij arbeid en energie momenteel het zwaarste wegen – en de ervaren
regeldruk. Ik heb u afgelopen 9 december 2025 over de uitkomsten hiervan geïnformeerd.5

Nederland is in de laatste editie van de jaarlijkse World Competitiveness Ranking
– een veelgebruikte ranglijst voor het concurrentievermogen van landen, opgesteld
door het International Institute for Management Development (IMD) – gestegen van plek
10 naar plek 8. Dat is goed nieuws, maar maakt niet dat we nu minder hard gaan werken
aan het verbeteren van randvoorwaarden die voor ondernemers belangrijk zijn.

Vraag 6

Bent u bereid een fundamentele schoning van regels en fiscale lasten voor het mkb
door te voeren, in plaats van ondernemers die twee derde van onze welvaart creëren
verder te belasten en te reguleren, om te voorkomen dat Nederland hen definitief verliest
aan het buitenland? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Het kabinet heeft met verschillende wijzigingen in de BOR de doelmatigheid van de
regeling verbeterd en onbedoeld gebruik verkleind, waarbij de regeling voor een belangrijk
deel overeind is gebleven. De BOR voorziet nog steeds in een ruime vrijstelling van
schenk- en erfbelasting bij de overnemer van een onderneming, zodat voorkomen wordt
dat de continuïteit van de onderneming in gevaar komt door belastingheffing, waarvoor
mogelijk liquide middelen aan de onderneming zouden worden onttrokken. In het coalitieakkoord
is aangekondigd dat de BOR in zijn huidige vorm wordt voortgezet.