Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Asten over problemen bij de uitvoering van rechtsbijstand onder het Europese Migratiepact

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 17 augustus 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2584.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Juridische bijstand in asielzaken onder nieuwe EU-migratiepact
loopt nu al mis: afspraken met asieladvocaten tijdelijk stopgezet»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Klopt het dat in de afgelopen dagen een aanzienlijk aantal intakegesprekken tussen
asielzoekers en hun rechtsbijstandverlener geen doorgang heeft kunnen vinden doordat
uitnodigingen niet of te laat zijn verstuurd en vervoer niet was geregeld?

Hoeveel intakegesprekken en nabesprekingen zijn sinds de inwerkingtreding van het
Europese Migratiepact gepland, hoeveel daarvan zijn niet doorgegaan en wat zijn daarvan
de oorzaken?

Antwoord 2 en 3

Het klopt dat na invoering van het Pact zowel intakegesprekken als nabesprekingen
van het gehoor tijdelijk niet zijn doorgegaan. Sinds 25 juni 2026 stonden op de locaties
Ter Apel, Den Bosch en Zevenaar de eerste gesprekken met asieladvocaten gepland na
inwerkingtreding van het EU-Migratiepact. In de periode 25 t/m 29 juni zijn daar in
totaal 115 gesprekken ingepland, waarvan 85 geen doorgang vonden wegens niet-verschijnen
van de asielzoeker. Dit betrof met name logistieke knelpunten: uitnodigingen die de
asielzoeker niet (tijdig) bereikten en vervoer dat niet was geregeld. Op de locatie
Schiphol worden in de asielgrensprocedure eveneens zaken onder het Migratiepact behandeld.
Daar hebben sinds 12 juni jl. alle geplande intakes en nabesprekingen volgens planning
plaatsgevonden.

Vraag 4

Klopt het dat de Raad voor Rechtsbijstand de planning van nieuwe rechtsbijstandsgesprekken
tijdelijk heeft opgeschort? Zo ja, sinds wanneer en welke gevolgen heeft dit voor
de voortgang van asielprocedures? Wanneer worden de rechtsbijstandgesprekken weer
hervat?

Antwoord 4

De Raad voor Rechtsbijstand heeft op 29 juni 2026 een communicatiebericht verspreid
over de logistieke problemen met de planning van kennismakingsgesprekken onder alle
asieladvocaten. Advocaten die stonden ingeroosterd voor gesprekken die geen doorgang
vonden, zijn individueel geïnformeerd. Op 2 juli 2026 heeft de Raad voor de Rechtsbijstand
de planning in asielprocedures weer kunnen hervatten.

Vraag 5

Welke organisaties zijn verantwoordelijk voor respectievelijk het tijdig informeren
van asielzoekers over afspraken, het organiseren van vervoer, de afstemming tussen
Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
en Raad voor Rechtsbijstand?

Antwoord 5

Er is geen wettelijke bepaling die één partij exclusief verantwoordelijk maakt voor
het tijdig informeren van asielzoekers over afspraken. In de praktijk nodigt iedere
betrokken instantie de asielzoeker zelf per brief uit voor de betreffende afspraak.
Post voor asielzoekers wordt geleverd bij de receptie van de opvanglocatie. De asielzoeker
is zelf verantwoordelijk voor het tijdig openen en opvolgen van deze post en voor
het nakomen van gemaakte afspraken. Dit wordt echter bemoeilijkt wanneer de asielzoeker
(nog) niet is toegewezen aan een opvanglocatie en daardoor moeilijk bereikbaar is
voor postbezorging.

Het COA is op grond van de Regeling verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën
vreemdelingen 2005 verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van openbaarvervoerskaarten
voor reizen van en naar de rechtsbijstandverlener in verband met de asielprocedure.
Deze verstrekking maakt onderdeel uit van het reguliere opvangpakket en vloeit voort
uit de aan het COA toegekende taken op grond van de Wet COA.

Vraag 6

Worden gehoren door de IND uitgesteld wanneer een asielzoeker vooraf geen daadwerkelijk
gesprek met zijn of haar advocaat heeft kunnen voeren? Zo nee, hoe waarborgt u in
dat geval het recht op effectieve rechtsbijstand? Zo ja, welke vertraging brengt dit
in praktijk met zich mee?

Antwoord 6

In beginsel spreekt de aanvrager twee dagen voor het gehoor zijn advocaat voor een
kennismakingsgesprek. Dit gesprek is niet bedoeld als inhoudelijke voorbereiding op
het gehoor. De intake is bedoeld om de advocaat tijdig te kunnen koppelen aan een
asielzoeker, kennis te maken en toegang te geven tot het dossier. Het uitblijven van
dit gesprek staat het doorgaan van het gehoor daarmee niet in de weg. Twee dagen na
het gehoor vindt de nabespreking met de advocaat plaats. Vanaf dat moment vervult
de advocaat ook formeel een rol in de versnelde en niet-versnelde asielprocedure.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat effectieve toegang tot rechtsbijstand een essentieel onderdeel
vormt van een zorgvuldige asielprocedure en van de implementatie van het Europese
Migratiepact?

Antwoord 7

Ja. Effectieve toegang tot rechtsbijstand is een essentieel onderdeel van een zorgvuldige
asielprocedure. Dit is geborgd doordat gedurende de hele procedure rechtsbijstand
beschikbaar is. Juridische counseling is beschikbaar vanaf het moment van de asielaanvraag
tot aan de koppeling met een advocaat, waarna de advocaat de juridische vertegenwoordiging
overneemt.

Vraag 8

Bestaat het risico dat besluiten die onder deze omstandigheden met problemen bij de
uitvoering van rechtsbijstand worden genomen door de rechter worden vernietigd vanwege
onvolledige rechtsbescherming of procedurele tekortkomingen? Heeft u hierover juridisch
advies ingewonnen?

Antwoord 8

De tijdelijke onderbreking van de planning van asielrechtsbijstand heeft enkele dagen
geduurd. Inmiddels is de planning hervat. Dit heeft er niet toe geleid dat in lopende
procedures besluiten zijn genomen zonder dat rechtsbijstand beschikbaar was. Gehoren
zijn doorgegaan en in overleg met de advocatuur is gezorgd dat nabesprekingen, die
aanvankelijk niet konden plaatsvinden, alsnog worden ingepland. De IND heeft vanwege
de tijdelijke onderbreking geen besluit genomen en zal geen besluit nemen voordat
de asielzoeker rechtsbijstand heeft ontvangen. Tegen deze achtergrond zie ik geen
reëel risico dat besluiten door de rechter worden vernietigd wegens onvolledige rechtsbescherming
of procedurele tekortkomingen als gevolg van deze tijdelijke onderbreking.

Vraag 9

Zijn deze uitvoeringsproblemen het gevolg van onvoldoende voorbereiding op de invoering
van het migratiepact, capaciteitsproblemen, ICT-problemen, logistieke knelpunten of
andere oorzaken? Kunt u dit toelichten?

Antwoord 9

Door een achterstand bij de uitplaatsing vanuit Ter Apel naar opvanglocaties verspreid
over het land moesten asielzoekers voor gesprekken met hun advocaat en voor IND gehoren
naar behandellocaties in het land worden vervoerd. Dat vervoer bleek niet in alle
gevallen geregeld. Daarnaast ontstonden knelpunten doordat uitnodigingen voor een
gesprek met de advocaat niet tijdig op het juiste adres werden bezorgd of de asielzoeker
niet bereikten. Dit werd mede veroorzaakt doordat personen niet konden uitstromen
uit de Centrale Ontvangstlocatie (COL) waardoor post niet goed kon worden uitgereikt.
Als gevolg hiervan konden veel gesprekken niet doorgaan. De COL is ingericht voor
kortdurende opvang en niet voor langdurig verblijf. Voorzieningen voor langer verblijf,
zoals een reguliere postvoorziening, waren daarom in beginsel niet beschikbaar. Dit
is ondervangen door in Ter Apel een extra postkamer in te richten.

Vraag 10 en 11

Welke acute maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat rechtsbijstand, vervoer en
communicatie zo snel mogelijk weer volledig functioneren?

Welke structurele maatregelen neemt u om te voorkomen dat vergelijkbare uitvoeringsproblemen
zich opnieuw voordoen tijdens de verdere implementatie van het Europese Migratiepact?

Antwoord 10 en 11

Om een goede overgang te borgen, zijn tijdelijke werkafspraken gemaakt tussen COA,
IND en Raad voor de Rechtsbijstand over betere informatievoorziening, tijdige aanlevering
van afsprakenlijsten en duidelijke afspraken over het vervoer voor asielzoekers. In
Ter Apel is een extra postkamer ingericht om ervoor te zorgen dat informatie asielzoekers
tijdig en correct bereikt. Volwassen asielzoekers zijn zelf verantwoordelijk voor
het controleren van hun post, waaronder berichten over het contact met hun advocaat.
Deze maatregelen gelden totdat er structurele afspraken worden gemaakt in de uitvoeringsketen.
Met deze maatregelen functioneren de informatievoorziening, rechtsbijstand en het
vervoer weer volgens de gemaakte werkafspraken. De uitvoering wordt wekelijks gemonitord,
zodat de tijdelijke werkprocessen waar nodig kunnen worden bijgesteld. Hiermee wordt
de uitvoering verder gestabiliseerd en worden risico's op vergelijkbare knelpunten
zoveel mogelijk voorkomen.

Om herhaling te voorkomen worden structurele ketenafspraken voorbereid. Het COA, de
IND en de Raad voor Rechtsbijstand verduidelijken verantwoordelijkheden in de uitvoeringsketen
en stellen vaste procedures vast voor het tijdig verstrekken van uitnodigingen en
het organiseren van vervoer naar afspraken met de IND en de rechtsbijstandverlener.
Daarnaast wordt de informatievoorziening verder verbeterd.