Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Lammers over de migranteninvasie in de Spaanse enclave Ceuta

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 3 augustus 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat duizenden illegale migranten de Spaanse enclave
Ceuta zijn binnengedrongen nadat de Marokkaanse grensbewaking zich plotseling had
teruggetrokken?1
2

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Vraag 2

Deelt u de mening dat dit opnieuw laat zien dat de buitengrenzen van Europa zo lek
zijn als een mandje en dat ook na de inwerkingtreding van het Migratiepact Europese
landen onvoldoende controle over hun eigen landsgrenzen hebben en dus ook de Europese
buitengrenzen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

De situatie zoals we deze donderdag en vrijdag zagen bij Ceuta is onacceptabel, zeer
onwenselijk en uitzonderlijk, die bovendien van 72 mensen het leven heeft gekost.
Het kabinet betreurt dit. Het kabinet heeft, in afstemming met andere lidstaten, geëist
dat er snel en adequaat gehandeld zou worden in deze crisissituatie. Spanje moest
direct de buitengrens van Europa versterken en alles richten op de terugkeer van de
irreguliere migranten om daarmee risico’s op secundaire migratie tegen te gaan. Spanje
heeft daarmee in lijn de buitengrenzen versterkt, onder andere met een drijvende barrière,
en is gestart met de grootschalige terugkeer. Spanje moet deze inzet blijven continueren.
Nederland zal bij de informele JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op
alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te
laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende
werking ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Met de
nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat
Frontex het aantal mensen dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie
aan de grens blijft monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens
de informele JBZ-raad hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte
stellen via het verslag van de JBZ-raad.

Het Asiel en Migratiepact regelt het EU-asielsysteem. Onderdeel hiervan zijn de inrichting
van de asielprocedures regulier en aan de buitengrens, de afspraken over overdrachten
van personen in de asielprocedure en een solidariteitsmechanisme tussen lidstaten.
Het beheren van de Europese buitengrens wordt daarentegen geregeld in het Schengengrenscode.
Voor het beheren van de buitengrens biedt het EU-instrumentarium verschillende belangrijke
handvatten om ook in situaties als deze controle te houden over deze delen van de
buitengrens. Het Asiel en Migratiepact is daarom in de reactie niet in beeld. Voor
de gebieden Ceuta en Melilla gelden daarbij speciale Schengenregels. Er zijn standaard
controles tussen Ceuta en Melilla en het vasteland van Spanje (en andere Schengenstaten).
Doorreizen vanuit Ceuta naar de rest van Schengen gaat daarom enkel gecontroleerd.

De Schengengrenscode biedt aanvullende maatregelen om irreguliere migratiebewegingen
tegen te gaan. In uitzonderlijke, dreigende situaties kunnen onder meer de tijdelijke
herinvoering van grenscontroles aan binnengrenzen, intensivering van bewaking en controles
aan de buitengrens, risico-gestuurde politiecontroles in het binnengrensgebied, en
EU-ondersteuning worden ingezet. Spanje heeft vrijdag, 31 juli jl., direct extra maatregelen
aangekondigd, waaronder extra fysieke grensbescherming en een centrum voor snelle
terugkeer van de irregulier overgestoken migranten in Ceuta.

Naast Marokko en Spanje heeft ook de Europese Commissie voortvarend gereageerd. De
Commissie heeft gezorgd dat Frontex klaar stond om, indien dat nodig was en daartoe
een formeel verzoek zou ontvangen, Spanje additioneel te ondersteunen (momenteel biedt
Frontex al ondersteuning in Ceuta). Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad
hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag
van de JBZ-raad.

Vraag 3 en 4

Bent u bekend met de beelden waarop te zien is dat de Spaanse autoriteiten de hekken
openzetten voor illegale migranten?3

Hoe beoordeelt u deze handelwijze van Spanje, mede in het licht van de gemaakte afspraken
in het Migratiepact?

Antwoord 3 en 4

Het kabinet heeft de beelden waarnaar wordt gerefereerd bekeken, het is onduidelijk
wat er precies te zien is en het kabinet gaat hierover niet speculeren.

Spanje heeft reeds jaren afspraken met Marokko om de grensovergangen bij Ceuta en
Melilla goed te bewaken. Spanje heeft zich ingezet om de openbare orde en veiligheid
in het gebied te herstellen, de grens bij Ceuta verder fysiek te versterken en de
irreguliere migranten zo snel als mogelijk te laten terugkeren. Spanje moet deze inzet
blijven continueren. Nederland zal hier blijvend op aandringen.

Vraag 5, 6, 7 en 8

Hoe groot acht u de kans dat een deel van deze illegale migranten uiteindelijk zal
doorreizen naar Nederland? En kunt u uiteenzetten waar u dit op baseert?

Welke concrete maatregelen neemt u om te voorkomen dat migranten die via Spanje de
Europese Unie zijn binnengekomen uiteindelijk in Nederland terechtkomen? Indien u
geen maatregelen neemt kunt u uitleggen waarom u die niet neemt?

Bent u bereid om de grenzen te sluiten dan wel extra grenscontroles uit te voeren
dan wel andere maatregelen te treffen om te kunnen controleren of deze migranten niet
alsnog Nederland binnenkomen? Zo nee, waarom niet?

Bent u bereid in Europees verband te pleiten voor onmiddellijke sluiting van de Europese
buitengrenzen en een zerotollerancebeleid te voeren ten aanzien van alle illegale
grensoverschrijdingen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5, 6, 7 en 8

Zoals hierboven aangegeven is Spanje gestart met de grootschalige terugkeer naar Marokko.
Verder is het, zoals hierboven beschreven, niet zomaar mogelijk om vanuit Ceuta door
te reizen in het Schengengebied, iedereen die wil doorreizen wordt gecontroleerd.
Spanje heeft aangegeven dat geen van deze migranten is doorgereisd naar het verdere
Schengengebied. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland zal bij de informele
JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de
nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en
de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor
anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt
het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad
hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag
van de informele JBZ-raad.

Het is evident de Nederland haar eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert daarom
de Koninklijke Marechaussee (KMar) te allen tijde informatie- en risicogestuurde grenscontroles
op de luchthavens uit en zijn er politiecontroles bij de binnengrens. Op basis daarvan
worden specifieke vluchten met een hoger risico op irreguliere migratie gecontroleerd
en wordt er risicogestuurd opgetreden bij de binnengrens. Indien de situatie daartoe
aanleiding geeft, kunnen verscherpte controles aan de Nederlandse grens door de Koninklijke
Marechaussee worden uitgevoerd. Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen
die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen aan Spanje conform
de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV), zodat Nederland geen
extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta. De ervaring van de
afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

De Europese Commissie heeft mede op verzoek van Nederland op zaterdag 1 augustus jl.
een crisisberaad (IPCR) georganiseerd om alle lidstaten te informeren en operationele
stappen ten behoeve van een gecoördineerde EU-aanpak te identificeren. Ook heeft Nederland
met 214 andere EU-lidstaten op zaterdag 1 augustus jl. een brief gestuurd aan de Europese
Commissie, het Iers Voorzitterschap van de Europese Raad en de Voorzitter van de Europese
Raad waarin de lidstaten zorg uitten over de gebeurtenissen in Ceuta, benadrukten
dat alle nodige maatregelen genomen moeten worden om de grenzen te versterken en verzochten
om een extra online JBZ-raad. Deze JBZ-raad vindt op dinsdag 4 augustus plaats. De
Minister van Asiel en Migratie neemt hieraan deel. Het kabinet blijft de ontwikkelingen
op Ceuta nauwgezet volgen, en blijft bijdragen aan een gecoördineerde EU-aanpak. Om
de situatie verder te monitoren en eventuele benodigde vervolgstappen in kaart te
brengen, komen vandaag, maandag 3 augustus, de EU-ambassadeurs bijeen. Op dinsdag
4 augustus vindt er, op verzoek van Nederland, Spanje en de meeste EU-lidstaten, een
online informele JBZ-raad plaats, waaraan de Minister van Asiel en Migratie zal deelnemen.

Vraag 9

Hoe beoordeelt u de rol van de Marokkaanse autoriteiten, die volgens de berichtgeving
de grensbewaking hebben verminderd of beëindigd, waardoor duizenden migranten ongehinderd
de grens konden oversteken?

Antwoord 9

Het kabinet gaat niet speculeren over het ontstaan van deze situatie. Wel ziet het
kabinet dat de samenwerking met Marokko van cruciaal belang is om de situatie onder
controle te brengen en te houden. De Europese Commissie, Spanje en andere lidstaten
werken nauw met Marokko samen om de grenzen effectief te bewaken en terugkeer mogelijk
te maken. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft op vrijdagochtend, 31 juli jl.,
de noodzaak snel te handelen benadrukt bij de Marokkaanse Minister van Buitenlandse
Zaken. Marokko stelt zich hierin constructief op en werkt voortvarend mee aan de terugkeer
van de migranten.

Vraag 10

Bent u bereid de Europese Commissie op te roepen maximale druk uit te oefenen op Marokko
om zijn grenzen effectief te bewaken en migranten terug te nemen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

De samenwerking met Marokko is van cruciaal belang om de situatie onder controle te
brengen en te houden. Deze samenwerking is nauw. De Europese Commissie, Spanje en
andere EU-lidstaten werken al nauw met Marokko samen om de grenzen effectief te bewaken.
Ook heeft de Commissie aangeboden te ondersteunen bij het onder controle krijgen van
de situatie. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft op vrijdagochtend de noodzaak
snel te acteren benadrukt bij de Marokkaanse Minister van Buitenlandse Zaken. Bovendien
heeft Marokko constructief gehandeld en werkt het voortvarend mee aan de terugkeer
van de migranten.

Vraag 11 en 12

Deelt u de mening dat de voortdurende instroom van illegale en niet-gescreende migranten
een ernstig veiligheidsrisico vormt voor Nederland? Zo nee, waarom niet?

Indien het antwoord op vraag 11 nee is, hoe beoordeelt u in dat licht de berichtgeving
waarin een illegale migrant zegt al eerder door Nederland te zijn uitgezet om een
gevangenisstraf van vijf jaar te ontlopen?5

Antwoord 11 en 12

Zie beantwoording van vraag 2. Het is niet mogelijk om zonder controle door te reizen
vanuit Ceuta naar de rest van het Schengengebied. Met de nu gepleegde inzet lijkt
het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad
hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag
van de informele JBZ-raad. Het is evident de Nederland haar eigen grenzen bewaakt.
Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Tegelijkertijd is het effectief beheren van de buitengrenzen en het screenen van personen
die het grensgebied binnenkomen noodzakelijk voor de EU om te kunnen controleren en
besluiten wie er het grensgebied binnenkomt.

Nederland blijft daarom ook steun toezeggen aan lidstaten die hulp nodig hebben om
hun buitengrenzen te versterken. De EU moet in onderlinge solidariteit blijven investeren
in het versterken van de buitengrenzen, het tegengaan van irreguliere migratie en
de terugkeer van vertrekplichtige migranten. Effectief buitengrensbeheer, inclusief
screening, door de volledige en consequente implementatie van de Schengengrenscode,
is voor de EU noodzakelijk om te kunnen controleren en besluiten wie er de EU binnenkomt.
Een stevige Schengengovernance, met een duidelijke toezichthoudende rol voor de Europese
Commissie als hoeder van de Verdragen, is daarbij onmisbaar. Tegelijkertijd vraagt
het ook, meer dan voorheen, dat lidstaten de aanbevelingen uit de Schengenevaluaties
opvolgen om hun implementatie te versterken. Ook pleit het kabinet onverminderd voor
het transparant maken en open bespreken van de tekortkomingen en het bespreken hiervan
tijdens de Schengenraad. Dit draagt bij eraan bij dat lidstaten spoedig verbeterslagen
maken en biedt de mogelijkheid voor lidstaten om waar nodig elkaar te kunnen ondersteunen.

Vraag 13

Hoe beoordeelt u de uitspraken van de Spaanse Minister van Binnenlandse Zaken over
de reden voor de plotselinge toestroom van migranten?6

Antwoord 13

De Spaanse Minister van Binnenlandse Zaken heeft gewezen op mogelijke rol van mensensmokkel.
Het kabinet dringt erop aan dat goed onderzoek gedaan wordt naar de oorsprong van
deze situatie en of mensensmokkel hier een specifieke rol heeft gehad

Vraag 14

Deelt u de mening dat, gelet op deze gebeurtenissen, het Migratiepact niet werkt,
omdat er nog steeds geen functionerende Europese grenscontrole is, illegale grensoverschrijdingen
blijven plaatsvinden en er op dit moment niets geregeld is voor terugkeer?

Antwoord 14

Zie beantwoording op voorgaande vragen. De situatie zoals we vorige week zagen is
onacceptabel, zeer onwenselijk en uitzonderlijk. Tegelijkertijd namen Spanje en Marokko
de nodige stappen om de situatie weer onder controle te krijgen en zijn direct gestart
met de organisatie van grootschalige terugkeer en het versterken van de buitengrens.
Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang
dat Frontex het aantal mensen dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook
de situatie aan de grens blijft monitoren en hierover rapporteert.

In algemene zin is het van belang om irreguliere migratie richting de EU minder aantrekkelijk
te maken en weerbaar te zijn als EU, dat er een sterk EU-intern asiel- en migratiesysteem
staat en dat de EU effectief samenwerkt met landen buiten de EU. Het kabinet onderstreept
daarom het belang van de volledige implementatie van het Asiel- en Migratiepact en
de terugkeerverordening (zodra deze van kracht wordt), en het versterken en bestendigen
van partnerschappen met landen buiten de EU. De langetermijnvisie van het kabinet
is dat asielaanvragen buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld. Het kabinet
zet zich daarom doorlopend in voor het verder brengen en operationaliseren van innovatieve
oplossingen waaronder de terugkeerhub.

Vraag 15

Bent u bereid om, gelet op de gebrekkige grenscontroles en inzet van de Spaanse regering
om de situatie in Ceuta onder controle te krijgen, de Solidariteitbijdrage die voortvloeit
uit het Migratiepact niet meer aan Spanje te betalen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 15

Zie de antwoorden op voorgaande vragen. Een dergelijke inzet is niet aan de orde.

Vraag 16

Kunt u uiteenzetten welke instrumenten uit het Migratiepact in een situatie als deze
daadwerkelijk in werking treden en op welke wijze deze bijdragen aan het beperken
van irreguliere migratie?

Antwoord 16

Zoals hierboven aangegeven is Spanje gestart met de grootschalige terugkeer naar Marokko.
Verder is het, zoals hierboven beschreven, niet zomaar mogelijk om vanuit Ceuta door
te reizen in het Schengengebied, iedereen die wil doorreizen wordt gecontroleerd.
Spanje heeft aangegeven dat geen van deze migranten is doorgereisd naar het verdere
Schengengebied. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland zal bij de informele
JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de
nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en
de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor
anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt
het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad
hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag
van de informele JBZ-raad.

Vraag 17

Welke gevolgen heeft deze situatie volgens u voor de geloofwaardigheid en uitvoerbaarheid
van het Migratiepact?

Antwoord 17

Zoals hierboven aangegeven is Spanje gestart met de grootschalige terugkeer naar Marokko.
Verder is het, zoals hierboven beschreven, niet zomaar mogelijk om vanuit Ceuta door
te reizen in het Schengengebied, iedereen die wil doorreizen wordt gecontroleerd.
Spanje heeft aangegeven dat geen van deze migranten is doorgereisd naar het verdere
Schengengebied. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland zal bij de informele
JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de
nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en
de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor
anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt
het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het blijft van belang dat alle EU-lidstaten dit
instrumentarium volledig implementeren. Daar roept Nederland consequent toe op, zo
ook in het in EU-verband ingelaste crisisberaad van afgelopen weekend.