Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ellian over een massale bestorming van de Spaanse exclave Ceuta door bijna 50.000 migranten

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 3 augustus 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Bijna 50.000 migranten aangekomen in Spaanse exclave
Ceuta na massale bestorming vanuit Marokko, zeker 18 doden»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het schandalig en onbestaanbaar is dat bijna 50.000 migranten
de EU-buitengrenzen bestormen in Ceuta? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ja, ontstane situatie in Ceuta is onacceptabel, zeer zorgelijk en een uitzonderlijke
situatie. Het kabinet heeft, in afstemming met andere lidstaten, geëist dat er snel
en effectief opgetreden zou worden. Nederland heeft daarom op vrijdagochtend, 31 juli
jl. direct contact opgenomen met de Minister van Buitenlandse Zaken van Marokko, de
Minister van Buitenlandse Zaken van Spanje en de Eurocommissaris van Binnenlandse
Zaken van de Europese Commissie

Vraag 3

Acht u Spanje in staat om de grens(controle) in Ceuta weer onder controle te krijgen?
Kunt u met spoed de Spaanse regering aanspreken op hun verantwoordelijkheid om deze
massale bestorming een halt toe te roepen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Ja. Spanje heeft, in nauwe samenwerking met Marokko en de Europese Commissie acuut
opgetreden, door te starten met de grootschalige terugkeer en de versterking van de
grens. Maatregelen die Spanje heeft genomen op vrijdag 31 juli zijn onder andere extra
fysieke grensbescherming, een zee barrière, inzet van het leger en een centrum voor
snelle terugkeer van de irregulier overgestoken migranten in Ceuta. Spanje en Marokko
hebben op grote schaal personen laten terugkeren naar Marokko. Spanje moet deze inzet
blijven continueren. Nederland zal bij de informele JBZ-raad daarom erop aandringen
dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere
migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te versterken
zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje
willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden.

Naast Marokko en Spanje heeft ook de Europese Commissie voortvarend gereageerd. De
Commissie heeft gezorgd dat Frontex klaar stond om, indien dat nodig was en daartoe
een formeel verzoek zou ontvangen, Spanje additioneel te ondersteunen (momenteel biedt
Frontex al ondersteuning in Ceuta). Het is van belang dat Frontex het aantal mensen
dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft
monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad
hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag
van de informele JBZ-raad.

Vraag 4 en 5

Bent u bereid aan uw Spaanse ambtsgenoot mede te delen dat u verwacht dat Spanje aan
geen van deze migranten een verblijfsvergunning af zal geven vanwege de aanzuigende
werking die hierdoor zal ontstaan? Bent u hierbij ook van plan om mede te delen dat
deze migranten onder geen enkel beding naar het Europese vasteland mogen worden overgebracht?
Zo nee, waarom niet?

Kunt u verzekeren dat elke optie in het Europese Asiel- en Migratiepact om deze migranten
te weren uit Europa zal worden gebruikt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4 en 5

Zoals reeds aangegeven is Spanje gestart met de grootschalige terugkeer naar Marokko.
Spanje heeft aangegeven dat geen van deze irreguliere migranten is doorgereisd naar
het verdere Schengengebied. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland
zal bij de informele JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft
zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren
naar Marokko en de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking
ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Met de nu gepleegde
inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het
aantal mensen dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan
de grens blijft monitoren en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom tijdens
de informele JBZ-raad hier nadrukkelijk om vragen, en hier uw Kamer van op de hoogte
stellen via het verslag van de JBZ-raad.

Op zaterdagochtend 1 augustus jl. heeft Nederland samen met 21 andere lidstaten2 een brief gestuurd aan de Europese Commissie, het Iers Voorzitterschap van de Europese
Raad en de Voorzitter van de Europese Raad, om nogmaals het belang van een acute aanpak
te benadrukken en te vragen om een gecoördineerde aanpak om mensensmokkel, instrumentalisering
van migranten en hybride dreigingen tegen te gaan en zo de EU weerbaarder te maken.
In deze brief hebben de ondertekenaars ook benoemd dat de recente uitspraak van het
Spaanse Hooggerechtshof en grootschalige regularisaties als aanzuigende factor kunnen
werken, benadrukt dat smokkelaars geen ruimte mogen krijgen en aangegeven dat de perceptie
moet worden weggenomen dat dergelijke illegale binnenkomst direct leiden tot legaal
verblijf.

De Commissie staat blijvend nauw in contact met Spanje. De Minister van Asiel en Migratie
heeft op vrijdagochtend Eurocommissaris Brunner opgeroepen om snel ondersteuning te
bieden en te komen tot een gecoördineerde EU-aanpak om de buitengrens te versterken
en de migranten te laten terugkeren. Daarnaast heeft de Europese Commissie mede op
verzoek van Nederland op zaterdag 1 augustus jl. een crisisberaad (IPCR) georganiseerd
om alle lidstaten te informeren over de ontwikkelingen en operationele stappen te
identificeren ten behoeve van een gecoördineerde EU-aanpak. Om de situatie verder
te monitoren en eventuele benodigde vervolgstappen in kaart te brengen, komen vandaag,
maandag 3 augustus, de EU-ambassadeurs bijeen. Op dinsdag 4 augustus vindt er, op
verzoek van Nederland, Spanje en de meeste EU-lidstaten, een online informele JBZ-raad
plaats, waaraan de Minister van Asiel en Migratie zal deelnemen.

Vraag 6

Deelt u de mening dat deze illegale migranten teruggestuurd moeten worden? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 6

Ja, zie ook voorgaande beantwoording. Zoals reeds heeft Spanje gestart, o.a. naar
aandringen van Nederland, met de grootschalige terugkeer naar Marokko. Spanje heeft
aangegeven dat geen van deze migranten is doorgereisd naar het verdere Schengengebied.
Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland zal bij de informele JBZ-raad
daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet
teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens
verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook
irregulier naar Spanje willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied
niet geschonden. Het is van belang dat Frontex het aantal mensen dat daadwerkelijk
is teruggekeerd verifieert en ook de situatie aan de grens blijft monitoren en hierover
rapporteert.

Vraag 7

Op welke manier bent u bereid Spanje te ondersteunen bij de terugkeerprocedures van
deze illegale migranten?

Antwoord 7

Zoals reeds aangegeven is Spanje gestart met de grootschalige terugkeer naar Marokko.
Spanje heeft aangegeven dat geen van deze irreguliere migranten is doorgereisd naar
het verdere Schengengebied. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland
zal bij de informele JBZ-raad daarom erop aandringen dat Spanje alles op alles blijft
zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug te laten keren
naar Marokko en de buitengrens verder te versterken zodat er geen aanzuigende werking
ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen. Het is van belang
dat Frontex het aantal mensen dat daadwerkelijk is teruggekeerd verifieert en ook
de situatie aan de grens blijft monitoren en hierover rapporteert.

Als verdere ondersteuning nodig is dan is Nederland en de Europese Commissie daartoe
bereid. Daarnaast blijft de Commissie nauw in contact met Spanje. Ook heeft de Europese
Commissie mede op verzoek van Nederland op zaterdag 1 augustus jl. een crisisberaad
(IPCR) georganiseerd om alle lidstaten te informeren over de ontwikkelingen en operationele
stappen te identificeren ten behoeve van een gecoördineerde EU-aanpak.

Vraag 8

Wat is de rol van Marokko bij deze bestorming? Meent u dat de Marokkaanse autoriteiten
alles hebben gedaan om deze bestorming tegen te houden?

Antwoord 8

Het kabinet ziet dat de samenwerking met Marokko van cruciaal belang is om de situatie
onder controle te brengen en te houden. De Europese Commissie, Spanje en andere EU-lidstaten
werken nauw met Marokko samen om de grenzen effectief te bewaken en terugkeer mogelijk
te maken. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft op vrijdagochtend de noodzaak snel
te acteren benadrukt bij de Marokkaanse Minister van Buitenlandse Zaken. Marokko heeft
zich constructief opgesteld en voortvarend meegewerkt aan de terugkeer van de migranten.

Vraag 9

Welke rol speelt het Spaanse voorstel om meer dan een miljoen illegale migranten in
het land te legaliseren en de uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof dat op zee
onderschepte migranten niet meer rechtstreeks teruggestuurd mogen worden bij deze
bestorming?

Antwoord 9

In de brief die Nederland op zaterdagochtend 1 augustus jl. heeft verstuurd samen
met 21 andere lidstaten3 aan de Europese Commissie, is benoemd dat de recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof
en grootschalige regularisaties als aanzuigende factor kunnen werken. Welke effect
deze ontwikkelingen precies hebben gehad is moeilijk te kwantificeren. Nederland zal
in de JBZ-raad vragen om een onderzoek naar de oorzaken en de tekortkomingen uitgevoerd
door de Europese Commissie om hierover meer helderheid te krijgen.

Vraag 10

Bent u bereid om bij aanhoudende en ernstige problemen van het buitengrenstoezicht
van Spanje extra grenscontroles uit te laten voeren op alle directe vluchten afkomstig
vanuit Spanje om te voorkomen dat deze migranten door zullen reizen naar Nederland?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Spanje heeft aangegeven dat geen van de migranten die irregulier in Ceuta zijn aangekomen,
zijn doorgereisd naar de EU.

Het is evident de Nederland haar eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert daarom
de Koninklijke Marechaussee (KMar) te allen tijde informatie- en risicogestuurde grenscontroles
op de luchthavens uit en zijn er politiecontroles bij de binnengrens. Op basis daarvan
worden specifieke vluchten met een hoger risico op irreguliere migratie gecontroleerd
en wordt er risicogestuurd opgetreden bij de binnengrens. Indien de situatie daartoe
aanleiding geeft, kunnen verscherpte controles aan de Nederlandse grens door de Koninklijke
Marechaussee worden uitgevoerd. Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen
die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen aan Spanje conform
de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV), zodat Nederland geen
extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta. De ervaring van de
afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Vraag 11

Bent u van plan om bij aanhoudende en ernstige problemen van het buitengrenstoezicht
van Spanje bij de Europese Commissie een klacht in te dienen met als doel het starten
van een inbreukprocedure tegen Spanje? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Spanje heeft de situatie nu onder controle. Echter benadrukt het kabinet dat de situatie
in Ceuta een ongekende schending is van de integriteit van de buitengrens van Europa
en alles moet er dan ook op gericht zijn om dit in de toekomst te voorkomen. Er zal
een grondig onderzoek moeten plaatsvinden door de Europese Commissie over hoe deze
situatie heeft kunnen ontstaan. Het kabinet benadrukt dat het cruciaal is dat Spanje,
in samenwerking met Marokko en ondersteund door de Europese Commissie, beziet hoe
de buitengrens bij Ceuta versterkt kan worden en hoe dit in de toekomst voorkomen
kan worden. De Commissie moet, als hoeder van de verdragen, hierin een leidende rol
hebben en rapporteren aan de lidstaten over de uitkomsten van deze evaluatie. Het
kabinet zal tijdens de informele JBZ-raad hierop aandringen. Bij het verslag over
de informele JBZ-raad zal uw Kamer over bovenstaande punten opnieuw worden geïnformeerd.

Vraag 12

Bent u bereid om, gezien de omvang van deze bestorming, te pleiten voor een extra
JBZ-Raad? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Ja, Nederland heeft samen met 21 andere lidstaten op zaterdagochtend 1 augustus jl.
opgeroepen tot een extra informele JBZ-raad. Deze vindt op dinsdag 4 augustus plaats.

Vraag 13

Wat vindt u van het standpunt van de Italiaanse regering over opschorting van Schengen
en is dit voor het kabinet een reële mogelijkheid?

Antwoord 13

Met de aanscherping van de Schengengrenscode in 2022 is het instrumentarium dat een
lidstaat ter beschikking heeft om te reageren op situaties van ernstige bedreigingen
voor de openbare orde en binnenlandse veiligheid substantieel uitgebreid. Elke lidstaat
kan binnen de Schengengrenscode tijdelijke interne grenscontroles herinvoeren wanneer
sprake is van een ernstige bedreiging voor de openbare orde of binnenlandse veiligheid,
mits er wordt voldaan aan de voorwaarden.

Naar het oordeel van het kabinet biedt de Schengengrenscode adequate mogelijkheden
voor lidstaten om te reageren met onder meer informatie en risico-gestuurde politiecontroles
in het binnengrensgebied. Door het adequate optreden Spanje heeft direct de buitengrenzen
versterkt, onder andere met een drijvende barrière, en is gestart met de grootschalige
terugkeer. Spanje moet deze inzet blijven continueren. Nederland zal erop aandringen
dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere
migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te versterken
zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje
willen komen. Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden.
Het is van belang dat Frontex het aantal mensen dat daadwerkelijk is teruggekeerd
verifieert en ook de situatie aan de grens blijft monitoren en hierover rapporteert.
Het kabinet zal daarom tijdens de informele JBZ-raad hier nadrukkelijk om vragen,
en hier uw Kamer van op de hoogte stellen via het verslag van de JBZ-raad. Het is
evident de Nederland haar eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert daarom de Koninklijke
Marechaussee (KMar) te allen tijde informatie- en risicogestuurde grenscontroles op
de luchthavens uit en zijn er politiecontroles bij de binnengrens. Op basis daarvan
worden specifieke vluchten met een hoger risico op irreguliere migratie gecontroleerd
en wordt er risicogestuurd opgetreden bij de binnengrens. Indien de situatie daartoe
aanleiding geeft, kunnen verscherpte controles aan de Nederlandse grens door de Koninklijke
Marechaussee worden uitgevoerd. Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen
die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen aan Spanje conform
de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV), zodat Nederland geen
extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta. De ervaring van de
afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Daarnaast is het binnen de kaders van de Schengengrenscode niet mogelijk om zonder
controle door te reizen vanuit Ceuta. Het kabinet acht het van belang dat Schengenlidstaten
transparant en open tekortkomingen en verbeterpunten in het Schengengebied bespreken,
om te zorgen dat lidstaten spoedig verbeterslagen maken, en waar nodig elkaar kunnen
ondersteunen.

Vraag 14

Kunt u deze vragen afzonderlijk en binnen zeven dagen beantwoorden?

Antwoord 14

Enkel waar dit de beantwoording ten goede kwam, zijn vragen samengenomen.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Lammers (Groep
Markuszower), ingezonden 31 juli 2026 (vraagnummer 2026Z16614)