Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vermeer over het tegengaan van indirecte import van Russisch aluminium via derde landen

Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister van
Economische Zaken en Klimaat en de Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 13 juli
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met signalen vanuit de Nederlandse aluminiumindustrie dat Russisch primair
aluminium, ondanks het bestaande Europese importverbod, via derde landen alsnog de
Europese markt kan bereiken nadat het daar is verwerkt in halffabricaten of andere
aluminiumproducten?

Antwoord 1

Ja, het kabinet staat in contact met de aluminiumindustrie en is bekend met de signalen
uit de sector over mogelijke indirecte import van Russisch aluminium.

Vraag 2

Klopt het dat de Europese Unie (EU) met het 16e sanctiepakket een direct importverbod
heeft ingesteld op Russisch primair aluminium, maar dat dit verbod niet zonder meer
voorkomt dat aluminium met Russische oorsprong via verwerking in derde landen alsnog
als verwerkt product de EU binnenkomt?

Antwoord 2

Ja, het klopt dat de EU met aanname van het zestiende sanctiepakket op 24 februari
2025 de import van ruw aluminium uit Rusland verboden heeft, terwijl de import van
aluminiumproducten uit derde landen op basis van ruw aluminium met Russische oorsprong
tot op heden niet verboden is. Met aanname van het twintigste sanctiepakket op 23 april
jl. is het importverbod op ruw aluminium wel uitgebreid met diverse aluminiumproducten.

Vraag 3

Deelt u de zorg dat deze indirecte instroom de effectiviteit van het Europese sanctieregime
kan ondermijnen, omdat inkomsten uit Russisch aluminium daarmee alsnog kunnen blijven
bijdragen aan de Russische economie en daarmee indirect aan de Russische oorlogskas?

Antwoord 3

Het verbeteren van de effectiviteit van de Ruslandsancties is voorwerp van voortdurende
aandacht van het kabinet. Het kabinet neemt daarbij alle beschikbare signalen serieus
en treedt op waar noodzakelijk.

Vraag 4

Deelt u daarnaast de zorg dat Europese aluminiumproducenten hierdoor op achterstand
kunnen worden gezet ten opzichte van producenten buiten de EU die goedkoper Russisch
primair aluminium kunnen inkopen, verwerken en vervolgens als halffabricaat of eindproduct
op de Europese markt kunnen brengen?

Antwoord 4

Het kabinet onderkent het risico dat Europese aluminiumproducenten hierdoor potentieel
een concurrentienadeel kunnen ondervinden ten opzichte van producenten buiten de EU
die goedkoper Russisch aluminium kunnen inkopen, verwerken en vervolgens als halffabricaat
of eindproduct op de Europese markt kunnen afzetten. Dit zou kunnen leiden tot verstoringen
van het gelijke speelveld. Het kabinet onderzoekt daarom voortdurend hoe de naleving
van geldende sancties kan worden verbeterd en hoe, waar nodig, sancties verder kunnen
worden aangescherpt om omzeiling te voorkomen. Het kabinet hecht daarbij grote waarde
aan signalen als deze.

Vraag 5

Heeft het kabinet zicht op de omvang van indirecte importstromen van aluminiumproducten
waarin Russisch primair aluminium is verwerkt, uitgesplitst naar herkomstland, productcategorie
en importvolume? Zo ja, kunt u deze gegevens met de Kamer delen? Zo nee, bent u bereid
dit met spoed in kaart te brengen?

Antwoord 5

Nee, het kabinet beschikt momenteel niet over gegevens op basis waarvan de omvang
van indirecte importstromen van aluminiumproducten waarin Russisch aluminium is verwerkt,
betrouwbaar kan worden vastgesteld. De oorsprong van het gebruikte aluminium wordt
doorgaans niet geregistreerd in handels- of douanegegevens van derde landen. Hierdoor
is het moeilijk vast te stellen of en in welke mate Russisch aluminium via verwerking
in derde landen alsnog op de Europese markt komt.

Gezien het grensoverschrijdende karakter van deze handelsstromen ligt een dergelijke
analyse primair op Europees niveau. Het kabinet is bereid zich in EU-verband in te
zetten voor een beter inzicht in deze stromen en zal bezien welke mogelijkheden er
zijn om de impact hiervan nader in kaart te brengen.

Vraag 6

Welke derde landen ziet het kabinet als verhoogd risico voor omleiding, verwerking
of heretikettering van Russisch aluminium richting de Europese markt?

Antwoord 6

Het kabinet heeft op dit moment geen specifieke landen op het oog waar een verhoogd
risico vanuit gaat voor wat betreft import van producten of halffabricaten waarin
Russisch aluminium in verwerkt is.

Vraag 7

Is het kabinet bereid om in de onderhandelingen over het 21e sanctiepakket tegen Rusland te pleiten voor een indirect invoerverbod op aluminiumproducten
waarin Russisch primair aluminium is verwerkt?

Antwoord 7

Op moment van schrijven bevinden de onderhandelingen over het 21e sanctiepakket zich in een vergevorderd stadium. Het kabinet is bereid in aanloop
naar een volgend sanctiepakket te onderzoeken of en hoe het huidige sanctieregime
aangescherpt kan worden om het verdienvermogen van de Russische aluminiumsector verder
te ondermijnen.

Vraag 8

Is het kabinet bereid om daarbij ook te pleiten voor verplichte rapportagevereisten
bij import van aluminiumproducten, waaronder het land van de eerste en tweede belangrijkste
smeltstap en het land waar de laatste gietstap heeft plaatsgevonden?

Antwoord 8

Het kabinet is bereid te onderzoeken hoe het huidige sanctieregime aangescherpt kan
worden om de naleving te verbeteren. Bij het instellen van rapportageplichten is hierbij
van belang dat de hiermee gepaard gaande administratieve lasten voor het bedrijfsleven
proportioneel zijn in verhouding tot de mate waarin deze bijdragen aan het behalen
van de beleidsdoelen.

Vraag 9

Bent u bereid te onderzoeken of de EU kan aansluiten bij internationale voorbeelden
waarbij de smelt- en gietoorsprong van aluminium expliciet wordt geregistreerd, zodat
sanctieontwijking via derde landen beter kan worden tegengegaan?

Antwoord 9

Ja, het kabinet is bereid om in EU-verband te onderzoeken of registratie van de smelt-
en gietoorsprong van aluminium kan bijdragen aan het tegengaan van sanctieontwijking
via derde landen. Daarbij zal ook gekeken moeten worden naar internationale voorbeelden
en bestaande systemen voor oorsprongsregistratie.

Het kabinet constateert dat ook de Europese aluminiumindustrie pleit voor meer transparantie
over de smelt- en gietoorsprong van aluminium. Tegelijkertijd acht het kabinet het
van belang dat eventuele maatregelen uitvoerbaar zijn, effectief bijdragen aan het
bereiken van de beleidsdoelen en niet leiden tot onnodige administratieve lasten voor
bedrijven.

Vraag 10

Welke rol ziet het kabinet hierbij voor de Douane, de Europese Commissie en nationale
toezichthouders om te controleren of aluminiumproducten daadwerkelijk vrij zijn van
Russische primaire aluminiuminput?

Antwoord 10

Afhankelijk van de wijze waarop een potentieel importverbod op aluminiumproducten
op basis van Russisch aluminium zou worden vormgegeven kunnen verschillende nationaal
bevoegde autoriteiten een rol spelen bij toezicht en handhaving. Als het verbod gemodelleerd
zou worden naar de huidige importverboden op ijzer- en staalproducten lijkt er in
ieder geval een rol voor de Douane weggelegd ten aanzien van de handhaving aan de
EU-buitengrens. Tegelijkertijd moedigt het kabinet aan dat de Europese Commissie een
actieve rol speelt in het verbeteren van de naleving op Europees niveau, onder andere
door middel van data-analyse en informatiedeling.

Vraag 11

Hoe voorkomt het kabinet dat bonafide Nederlandse en Europese bedrijven met extra
administratieve lasten worden geconfronteerd, terwijl bedrijven die via derde landen
profiteren van goedkoop Russisch aluminium buiten schot blijven?

Antwoord 11

Tijdens onderhandelingen over nieuwe sanctiemaatregelen weegt het kabinet steeds zorgvuldig
de proportionaliteit van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven ten opzichte
van het beoogde doel om het Russische verdienvermogen te raken.

Vraag 12

Deelt u de opvatting dat de aluminiumsector van strategisch belang is voor Europa,
onder meer voor defensie, energie-infrastructuur, mobiliteit, bouw, netverzwaring
en industriële weerbaarheid?

Antwoord 12

Ja, het kabinet deelt de opvatting dat de aluminiumsector van strategisch belang is
voor Europa. Aluminium is een essentiële grondstof voor uiteenlopende sectoren, waaronder
defensie, energie-infrastructuur, mobiliteit, bouw en de versterking van elektriciteitsnetten.
Een concurrerende en weerbare Europese aluminiumketen draagt daarmee bij aan de strategische
autonomie en economische veiligheid van de EU.

Daarnaast is aluminium opgenomen op de Europese lijst van strategische grondstoffen
onder de Europese Critical Raw Materials Act (CRMA). Ook worden bij de productie van
aluminium andere strategisch relevante materialen gewonnen, waaronder het kritieke
grondstof gallium, dat van groot belang is voor halfgeleiders, defensietoepassingen
en de energietransitie.

Vraag 13

Bent u bereid zich in Europees verband actief in te zetten voor het sluiten van deze
lacune in het sanctieregime en de Kamer voorafgaand aan de besluitvorming over het
21e sanctiepakket te informeren over de Nederlandse inzet op dit punt?

Antwoord 13

Het kabinet is bereid te onderzoeken hoe de effectiviteit van de geldende sancties
tegen Russisch aluminium verhoogd kan worden en of aanvullende maatregelen kunnen
bijdragen aan het verder ondermijnen van het verdienvermogen van de Russische aluminiumsector.
Voor eventuele aanvullende sanctiemaatregelen is een unaniem Raadsbesluit vereist.
Het is niet in het belang van de Nederlandse onderhandelingspositie om in aanloop
naar een volgend sanctiepakket te communiceren over de Nederlandse onderhandelingsinzet.