Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Mohandis over de invloed van FVD op de publieke omroep ON

Antwoord van Minister Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 3 juli
2026)

Vraag 1

Hoe beoordeelt u de berichtgeving in het televisiedocumentaire De duistere kant van Forum voor Democratie over beïnvloeding van de publieke omroep ON door de politieke partij FVD, mede in
het licht van onafhankelijke journalistiek bij publieke omroepen in het algemeen en
onafhankelijke nieuwsgaring en verslaglegging in het bijzonder?1

Antwoord 1

De documentaire gaat in op mogelijke beïnvloeding van ON! door Forum voor Democratie.
Het is niet aan mij om te vast te stellen of daar daadwerkelijk sprake van is. Ik
kan hier wel het volgende over zeggen. De publieke omroep heeft tot taak om op een
redactioneel onafhankelijke manier media-aanbod te verzorgen. In dat media-aanbod
mogen politieke en maatschappelijke standpunten aan de orde komen, maar politieke
beïnvloeding van redactionele keuzes is in strijd met de wettelijke taakopdracht die
de publieke omroepen hebben. De maatschappelijke, culturele, godsdienstige of geestelijke
visie van waaruit een omroepvereniging werkt, kan overeenkomsten hebben met standpunten
van politieke partijen. Maar dat is iets anders dan wanneer een omroepvereniging een
spreekbuis of het propagandakanaal van een politieke partij is of wordt. Dat staat
de Mediawet logischerwijs niet toe. De redactionele onafhankelijkheid is vastgelegd
in de wettelijke taakopdracht van de publieke omroep en in de wettelijk verplichte
redactiestatuten van de omroepen. Daarnaast geldt voor journalistiek media-aanbod
de Code Journalistiek Handelen die de gezamenlijke landelijke omroepen hebben vastgesteld.
Het is aan het Commissariaat voor de Media respectievelijk de ombudsman voor de publieke
omroep om te beoordelen of er in strijd met de wet respectievelijk de code is gehandeld.

Vraag 2

Klopt het beeld dat de omroep deals heeft gesloten met FVD die invloed hebben op welke
gasten deze in zijn uitzendingen uitnodigt? Als dit waar is, is dit dan strijdig met
de redactionele onafhankelijkheid van de omroep?

Antwoord 2

Ik heb geen informatie die duidt op het sluiten van deals. Maar als dat het geval
zou zijn, dan geldt wat ik in mijn antwoord op vraag 1 heb gesteld. Een publieke omroep
hoort zijn redactionele beslissingen onafhankelijk te maken en daar valt ook de keuze
van gasten onder. Overigens heeft ON! in zijn eigen redactiestatuut opgenomen dat
de redactie de haar opgedragen programmatische journalistieke taken uitoefent zonder
rechtstreekse beïnvloeding door wie dan ook, noch van buitenaf, noch van binnenuit,
en dat de redactie geen directe binding heeft met enige politieke of levensbeschouwelijke
groepering of met belangengroepen, anders dan een lidmaatschap.

Vraag 3

Klopt het dat het ledenbestand van ON is gestolen?

Antwoord 3

ON! laat desgevraagd weten op de hoogte te zijn geweest van een mogelijk datalek.
Daarop heeft de omroep intern onderzoek laten doen en een melding van een mogelijk
datalek gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Ik kan slechts constateren dat
in de documentaire van PowNed wordt gesteld dat een onbevoegd persoon over het ledenbestand
van ON! zou beschikken.

In algemene zin kan toegang tot persoonsgegevens door een onbevoegde als een inbreuk
op de vertrouwelijkheid gelden. Op grond van het eerste lid van artikel 33 van de
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) dient een inbreuk in verband met persoonsgegevens
(kortweg: datalek) door de verwerkingsverantwoordelijke gemeld te worden, tenzij het
niet waarschijnlijk is dat de inbreuk een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden
van natuurlijke personen.

Vraag 4

Of heeft de omroep het ledenbestand gedeeld met FVD? Mag dit volgens de regelgeving?

Antwoord 4

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 5

Kunt u uiteen zetten hoeveel sancties de omroep heeft opgelegd gekregen en welke overtredingen
deze heeft begaan volgens de NPO, de NPO-ombudsman en het Commissariaat voor de Media?

Antwoord 5

In 2022 heeft de NPO aan ON! twee sancties opgelegd. De eerste sanctie betrof een
inhouding van 2,5% op het budget van ON! en volgde op een rapport van de ombudsman
van 7 juni 2022 inzake overtredingen van de Code Journalistiek Handelen. De NPO oordeelde
dat ON! daarmee onvoldoende uitvoering heeft gegeven aan de bereidheid tot samenwerking
binnen de publieke omroep. De tweede sanctie betrof een inhouding van 1,5% van het
budget van ON! omdat naar de mening van de NPO ON! door zijn opstelling en gedrag
samenwerking belemmert en daardoor onvoldoende uitvoering heeft gegeven aan de bereidheid
tot samenwerking. In 2023 heeft de NPO aan ON! een derde sanctie opgelegd in de vorm
van inhouding van 3,5% van het budget van ON!, naar aanleiding van een tweede rapport
van de ombudsman van 30 november 2022 waarin deze concludeert dat de Code Journalistiek
Handelen door ON! structureel wordt overtreden. Volgens de NPO bleek wederom dat ON!
onvoldoende uitvoering geeft aan de bereidheid tot samenwerking. Overigens heeft de
NPO in 2024 de eerste twee van de drie sancties om proceseconomische redenen herroepen.

In het jaarverslag van de ombudsman kan men vinden wat de ombudsman binnenkrijgt aan
aantallen klachten over de diverse omroepen. Op de website van de ombudsman staan
ook de publicaties van de ombudsman naar aanleiding van klachten en vragen van het
publiek. Niet elke klacht leidt tot een onderzoek en niet elk onderzoek leidt tot
een harde conclusie over het al dan niet schenden van de Code Journalistiek Handelen.
In meerdere uitspraken naar aanleiding van klachten over ON! heeft de ombudsman adviezen
voor verbetering aangedragen. In een viertal uitspraken heeft de ombudsman scherp
geoordeeld dat sprake is van schendingen van de Code. Behalve de reeds genoemde twee
onderzoeksrapporten betreft het de volgende twee uitspraken. In de uitspraak van 17 augustus
2023 over de eerste uitzending van het derde seizoen van Ongehoord Nieuws op 31 januari
2023 concludeert de ombudsman onder meer dat presentatoren niet doorvroegen naar onderbouwing
van beweringen van sprekers, waardoor voor goed begrip belangrijke context ontbrak
en aantoonbaar onjuiste informatie niet werd gecorrigeerd. In een uitspraak van 11 februari
2026 over de uitzending van Ongehoord Nieuws van 14 oktober 2025 concludeert de ombudsman
dat op meerdere punten niet aan de Code Journalistiek Handelen is voldaan: feiten,
meningen en beweringen liepen door elkaar en belangrijke uitspraken werden niet onderbouwd
met controleerbare bronnen. Ik merk hierbij op dat de ombudsman geen bevoegdheden
heeft om sancties op te leggen.

Het Commissariaat voor de Media heeft op 18 september 2025 een bestuurlijke boete
opgelegd aan ON! van in totaal € 40.000 omdat ON! op twee manieren de Mediawet 2008
heeft overtreden. Allereerst doordat in twee gevallen (de schijn van) belangenverstrengeling
is ontstaan, namelijk doordat een bestuurder van ON! verantwoordelijk is geweest voor
personeelsaangelegenheden van een familielid en doordat er vermenging van redactionele
en (privé) politieke belangen van een medewerker heeft plaatsgevonden. Ten tweede
heeft het Commissariaat geconstateerd dat ON! haar eigen redactiestatuut niet heeft
nageleefd omdat een lid van de redactie van ON! directe binding had met een politieke
partij (verdergaand dan alleen een lidmaatschap). Verder heeft het Commissariaat nog
een last onder dwangsom opgelegd wegens het niet voldoen aan de informatieverplichting.
Deze last is door ON! opgevolgd en de dwangsom is niet geïnd.

Vraag 6

Klopt het dat u volgens de Mediawet als enige bevoegd bent om de licentie van een
publieke omroep in te trekken?

Antwoord 6

Het klopt dat op grond van artikel 2.33 van de Mediawet 2008 alleen de Minister bevoegd
is om een (voorlopige) erkenning van een publieke omroep in te trekken.

Vraag 7

Hoeveel van zulke «gele kaarten» kan ON zich uws inziens nog permitteren, voordat
u het gepast vindt de zendmachtiging in te trekken?

Antwoord 7

Intrekken van een (voorlopige) erkenning is een zeer ingrijpende beslissing waarvoor
een zeer zware motiveringsplicht geldt. Een (voorlopige) erkenning kan dan ook alleen
ingetrokken worden op in de wet vastgelegde limitatieve gronden (artikel 2.33 Mediawet
2008). De wet onderscheidt daarbij gevallen waarbij er geen afwegingsruimte voor de
Minister is en een (voorlopige) erkenning moet worden ingetrokken (artikel 2.33, lid
1) en gevallen waarin een (voorlopige) erkenning kan worden ingetrokken en er dus
afwegingsruimte voor de Minister is (artikel 2.33, lid 2 tot en met 4). In die laatste
gevallen heeft de Minister een belangenafweging te maken, waarbij in elk geval het
evenredigheidsbeginsel (artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht)
toepassing vindt. Dit betekent dat de Minister moet beoordelen of intrekking van de
erkenning, gelet op het doel van de Mediawet 2008, een geschikt, noodzakelijk en proportioneel
middel zou zijn. In 2023 heeft toenmalig Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap onvoldoende juridische grond gezien om tegemoet te komen aan een verzoek
van de raad van bestuur van de NPO om op grond van artikel 2.33, lid 4, Mediawet 2008
de voorlopige erkenning van ON! in te trekken.

Bij de vraag of de opgelegde sancties van het Commissariaat inmiddels voldoende grondslag
zijn om de voorlopige erkenning in te trekken, moeten de aard en ernst van de overtredingen
en de overwegingen van het Commissariaat daarbij worden meegewogen. Ook de overwegingen
en conclusies van de evaluatiecommissie NPO kunnen in de afwegingen worden betrokken.
Naar aanleiding van het rapport van de evaluatiecommissie, hebben omroepen de NPO
verzocht mij te vragen passende maatregelen te nemen. De NPO beraadt zich nu op dat
verzoek.

Vraag 8

Kunt u deze vragen voor het commissiedebat over de landelijke publieke omroep van
24 september 2026 beantwoorden?

Antwoord 8

Ja.