Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Patijn over ‘terugvorderingen toeslagenwet door fout bij UWV, naar aanleiding van eerder beantwoorde vragen’

Antwoord van Minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 29 juni
2026)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2210

Vraag 1

Hoe kan het dat de controle van het partnerinkomen of andere relevante inkomsten is
uitgebleven?

Antwoord 1

Helaas is een systeemfout ontstaan bij UWV en die is, zoals in de beantwoording van
10 februari jl. staat, ontdekt in april 2025.1 Als gevolg hiervan is bij de vaststelling van het recht op, en de hoogte van de toeslag
op de Ziektewetuitkering (ZW), in een aantal gevallen de controle van het partnerinkomen
uitgebleven. De toeslag is in deze gevallen vastgesteld op basis van de door de uitkeringsgerechtigde
opgegeven inkomsten van de partner, conform de inlichtingenplicht. Door deze systeemfout
zijn deze gegevens niet automatisch gecontroleerd met de voor UWV beschikbare inkomstengegevens
van de partner in de Polisadministratie.

Als iemand naast de ZW ook een aanvulling vanuit de Toeslagenwet (TW) ontvangt, dan
hebben inkomsten van zowel uitkeringsgerechtigde als diens partner invloed op de hoogte
van de uitkering en de toeslag. Uitkeringsgerechtigden zijn zelf verplicht om partnerinkomsten
door te geven wanneer zij een toeslag van UWV ontvangen. Omdat uit de praktijk blijkt
dat uitkeringsgerechtigden de partnerinkomsten niet of niet volledig opgeven is het
mogelijk dat hierdoor uitkeringsgerechtigden een te hoog of te laag bedrag als aanvulling
vanuit de TW hebben ontvangen. Om uitkeringsgerechtigden te ondersteunen en hoge terugvorderingen
te voorkomen maakt UWV sinds 2023 gebruik van een geautomatiseerde functionaliteit
om nieuwe (partner)inkomsten met de Polisadministratie te onderkennen.

Vraag 2

Gaat het hierbij enkel om de toeslag bij Ziektewetuitkering? Hoe zit dit bij andere
regelingen van UWV? Zijn bij de Werkloosheidwet (WW), Wajong, Wet werk en inkomen
naar arbeidsvermogen (WIA) en Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) ook fouten
gemaakt met het partnerinkomen of andere relevante inkomsten? Kunt u in uw antwoord
specifiek stilstaan bij elke afzonderlijke regeling?

Antwoord 2

Ja, het gaat bij deze herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag Ziektewet»
enkel om de Toeslagenwet bij de Ziektewetuitkering. Specifiek voor mensen die in de
Werkloosheidswet zaten en ziek werden en zo in de Ziektewet terecht kwamen. De systeemfout
had alleen betrekking op de Toeslagenwet bij de Ziektewet en niet op andere regelingen.

Vraag 3

Is onderzocht of andere componenten (naast partnerinkomen of andere relevante inkomsten)
mogelijk ook onjuist zijn verwerkt in dezelfde periode of daarbuiten?

Antwoord 3

Ja, UWV laat weten dat er structureel onderzoek plaatsvindt naar mogelijke fouten.
De TW wordt in de reguliere kwaliteitsmetingen via de Meting Operationele Kwaliteit
(MOK) van de basisregelingen meegenomen. Daar wordt op verschillende aspecten via
een steekproef gecontroleerd op de afhandeling van de TW. Daarnaast vinden er jaarlijks
rechtmatigheidscontroles plaats in het kader van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen (Wet SUWI). Ook zijn er bij verschillende wetten verbeterinitiatieven
gericht op de kwaliteit van de uitvoering.

Vraag 4

Hoe wordt een BSN van de partner gekoppeld aan de uitkeringsgerechtigde? Is de koppeling
met de BSN van de partner correct gemaakt? En hoe worden hier correcties op doorgevoerd
als blijkt dat er een fout gemaakt is?

Antwoord 4

UWV laat weten dat de uitkeringsgerechtigde bij de aanvraag voor de TW het BSN van
de partner doorgeeft. Een UWV medewerker registreert het BSN van de partner vervolgens
in het systeem. Als tijdens de uitkering een leefvorm wijzigt, bijvoorbeeld bij een
scheiding, dient een uitkeringsgerechtigde dit zelf door te geven via het wijzigingsformulier,
UWV kan dit namelijk niet zelfstandig achterhalen. Als een uitkeringsgerechtigde doorgeeft
dat er iets is gewijzigd of niet klopt, dan wordt hier op reguliere wijze (handmatig)
een correctie op doorgevoerd. Dan wordt ook bekeken of de hoogte van de toeslag moet
worden aangepast aan de nieuwe situatie.

Vraag 5

Zijn de technische problemen met de systemen inmiddels opgelost?

Antwoord 5

Ja, zoals gedeeld in de Stand van de uitvoering sociale zekerheid van 7 april jl.2 kan deze fout zich niet meer voordoen. De systeemfout is op 7 april 2025 door UWV
opgelost.

Vraag 6

Wanneer kunt u de Kamer informeren over de omvang van het probleem? Kunt u toezeggen
de Kamer hierover te informeren voor het CD Uitvoeringsproblematiek UWV van 1 juli?

Antwoord 6

In de Stand van de uitvoering sociale zekerheid van 7 april jl.3 heb ik met uw Kamer gedeeld dat het om ongeveer 400 dossiers gaat. Het precieze aantal
is 411 dossiers die UWV opnieuw moet beoordelen om te kijken of er een correctie moet
plaatsvinden. UWV is nog niet gestart met de herstelactie, daarom informeer ik uw
Kamer via deze beantwoording over de omvang van het probleem op basis van de informatie
die nu beschikbaar is. Deze beantwoording stuur ik u voorafgaande aan het Commissiedebat
Uitvoeringsproblematiek UWV van 1 juli aanstaande.

UWV is aan het inventariseren wanneer zij van start kunnen gaan met de herstelactie.
Ik zal u op de hoogte houden van de voortgang via de eerstvolgende Stand van de uitvoering
sociale zekerheid.

Vraag 7

In hoeveel gevallen gaat het om een terugvordering?

Antwoord 7

Voor de herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag ZW», waarbij het zieke WW’ers
betreft gaat het in totaal om 411 uitkeringsgerechtigden waarvan UWV het recht en
de hoogte van de toeslag opnieuw dient te beoordelen. Dit zijn de uitkeringsgerechtigden
met een toeslag die liep op de peildatum 7 april 2025 of in het laatste half jaar
daarvoor was beëindigd. UWV is nog niet gestart met de herstelactie. Om meer inzicht
in de gevolgen te krijgen heeft UWV wel een steekproef gedaan op 85 dossiers. Op basis
van deze steekproef schat UWV de volgende gevolgen in:

– UWV verwacht dat in 76% van de gevallen geen financiële gevolgen zijn (circa 300 uitkeringsgerechtigden).
Dit kan komen doordat de door de uitkeringsgerechtigde opgegeven inkomsten en de inkomsten
in de Polisadministratie gelijk zijn of er was wel een verschil maar in beide gevallen
was geen recht op toeslag.

– UWV verwacht in 14% van de gevallen een te hoge toeslag te hebben betaald (circa 55
uitkeringsgerechtigden).

– UWV verwacht in 3% van de gevallen ten onrechte een te lage of geen toeslag te hebben
betaald (circa 10 uitkeringsgerechtigden).

– In de overige 7% heeft UWV nog geen volledig beeld omdat bijvoorbeeld inkomsten uit
zelfstandige arbeid nog niet bekend waren (circa 30 uitkeringsgerechtigden).

Er komen in de genoemde categorieën situaties voor waarbij de ene maand te veel toeslag
is betaald en de andere maand te weinig (bij wisselende partnerinkomsten). Dit wordt
door UWV per dossier en per maand beoordeeld. Daarbij past UWV de menselijke maat
toe en wordt per casus bekeken welke vervolgactie passend is. Ik zal u op de hoogte
houden van de voortgang via de Stand van de uitvoering sociale zekerheid.

Vraag 8

In hoeveel gevallen gaat het om een volledige terugvordering van de Toeslagenwet (vanwege
dat er achteraf is vastgesteld dat er geen recht is)? In hoe veel gevallen gaat het
om een gedeeltelijke terugvordering?

Antwoord 8

UWV is nog niet gestart met de herstelactie, daarom kan ik nog geen definitieve cijfers
delen. UWV is aan het inventariseren wanneer zij van start kunnen gaan met de herstelactie.
Onder antwoord 7 vindt u een inschatting van UWV van de aantallen op basis van de
steekproef.

Vraag 9

In hoeveel gevallen gaat het om een nabetaling omdat het partnerinkomen of andere
relevante inkomsten juist gedaald waren? Worden de toeslagen voor deze mensen nabetaald
en gecorrigeerd voor de toekomst?

Antwoord 9

UWV is nog niet gestart met de herstelactie, daarom kan ik nog geen definitieve cijfers
delen. UWV is aan het inventariseren wanneer zij van start kunnen gaan met de herstelactie.
Onder antwoord 7 vindt u een inschatting van UWV van de aantallen op basis van de
steekproef. UWV geeft aan dat als een uitkeringsgerechtigde te weinig TW heeft ontvangen,
zij zullen nabetalen inclusief wettelijke rente. UWV heeft daarbij oog voor mogelijke
gevolgen van een nabetaling voor andere inkomensafhankelijke regelingen en ondersteunt
uitkeringsgerechtigden waar nodig. Hierbij wordt de toeslag ook aangepast naar de
toekomst. Daarnaast wordt sinds de oplossing van de systeemfout op 7 april 2025, voor
nieuwe gevallen de automatische controle weer toegepast.

Vraag 10

Kunt u, als u informatie verschaft aan de Kamer over de omvang van het probleem, vragen
5 t/m 7 ook specifiek beantwoorden? Dus om hoeveel mensen gaat het per wet die uitgevoerd
wordt door het UWV? Over welke bedragen gaat het?

Antwoord 10

Ja, het gaat bij de herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag ZW» enkel om
de TW bij de ZW. Specifiek voor mensen die in de WW zaten en ziek werden en zo in
de ZW terecht kwamen. Onder antwoord 7 vindt u een inschatting van UWV van de aantallen
op basis van de steekproef.

Vraag 11

Welke terugvorderingen zijn al in gang gezet? Hoeveel mensen hebben inmiddels een
terugvordering ontvangen? Welke besluitvorming ligt hieronder? Kunt u de kamer de
stukken die bij die besluitvorming horen, toesturen?

Antwoord 11

De herstelactie is nog niet gestart. UWV inventariseert nog wanneer de herstelactie

daadwerkelijk kan starten. Voor de 411 uitkeringsgerechtigden in de herstelactie wordt
individueel en van maand tot maand bekeken wat de situatie is. In het geval van een
terugvordering houdt UWV rekening met de menselijke maat en kan in individuele gevallen,
vanwege dringende redenen, een terugvordering matigen of ervan afzien. Het gaat immers
om een financieel kwetsbare groep. Na ambtelijk overleg tussen UWV en SZW, heb ik
op 7 april jl. via een beslisnota akkoord gegeven voor de voorgestelde herstelaanpak:
het opnieuw beoordelen van de betrokken dossiers binnen de zesmaandentermijn en waar
nodig over te gaan tot nabetaling of terugvordering. Deze beslisnota is ook gedeeld
met uw Kamer als bijlage4 bij de publicatie van de Stand van de uitvoering sociale zekerheid van 7 april jl.
5 Hieraan voorafgaand is de aanpak voor de herstelactie binnen UWV besproken met de
Raad van Bestuur op 6 januari6 dit jaar. De voorlegger voor de Raad van Bestuur kunt u vinden op de website van
UWV: Geanonimiseerd document. Ik kan de Kamer de stukken die bij de besluitvorming horen toesturen. Zie de bijlage
met de verschillende beslisnota’s bij deze beantwoording.

Vraag 12

Kunt u uitsluiten dat de systeemfout zich enkel voordeed in de periode van 29 oktober
2022 tot en met 7 april 2025? Uit signalen die wij ontvingen blijkt dat de verkeerde
toekenning van toeslagen al voor 2022 plaatsvonden voor de WIA, de WAO, de Wajong
en voor (oude gevallen) WW en ZW, klopt dat?

Antwoord 12

De systeemfout met betrekking tot de herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag
ZW» deed zich enkel voor in de periode van 29 oktober 2022 tot en met 7 april 2025.
Het klopt niet dat de verkeerde toekenning van toeslagen al voor 2022 plaatsvond,
niet in relatie tot de herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag ZW». UWV
laat weten dat in 2024 wel een andere systeemfout ontdekt is bij de ZW met betrekking
tot de afhandeling van de TW. Hierover bent u voor het eerst geïnformeerd via de Stand
van de uitvoering van december 2024. Deze herstelactie is afgerond zoals gedeeld in
de Stand van uitvoering van april jl. Deze ging over de periode 1 september 2019 tot
1 september 2024. Daarbij werden de beoordeling of betaling van de toeslag niet afgerond,
waardoor uitkeringsgerechtigden geen toeslag uitgekeerd kregen. Dat betreft een andere
fout dan de onderhavige herstelactie, die ziet op het uitblijven van de controle van
partnerinkomen bij de vaststelling van de toeslag.

Vraag 13

Wij hebben het signaal ontvangen dat er op dit moment een terugvorderingsactie loopt,
namelijk een zogenaamde veegactie, klopt dit en zijn de vorderingsbrieven al (deels)
verstuurd? Of zijn die nog opgehouden? Hoeveel van deze brieven zijn er en over welke
bedragen gaan deze vorderingen en welke uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid of
werkloosheid gaat het?

Antwoord 13

Ja, dit klopt. UWV laat weten dat zij begin 2026 zijn gestart met controlewerkzaamheden
voor de abonnementenservice voor partnerinkomsten bij de TW op de arbeidsongeschiktheidswetten.
Deze service geeft een signaal af bij nieuwe partnerinkomsten. Dit staat los van de
herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag ZW».

Uitkeringsgerechtigden zijn zelf verantwoordelijk voor het tijdig en correct doorgeven
van wijzigingen in hun leefvorm en de inkomsten van hun partner aan UWV. Maar omdat
dit niet altijd tijdig en correct gebeurt, heeft UWV medio 2023 partnerinkomsten toegevoegd
aan de abonnementenservice. Via deze service ontvangt UWV een signaal wanneer er sprake
is van nieuwe inkomsten uit een nieuw dienstverband van partners van uitkeringsgerechtigden
met een TW. Dit heeft UWV ingevoerd om mogelijke terugvorderingen te voorkomen of
te beperken omdat zij zo beter kunnen controleren of de partnerinkomsten kloppen.

Bij de invoering medio 2023 constateerde UWV al dat er partnerinkomsten zijn die al
vóór medio 2023 bestonden en niet door uitkeringsgerechtigden aan UWV zijn gemeld.
UWV wilde destijds proactief controleren of uitkeringsgerechtigden al bestaande inkomsten
aan UWV hadden doorgegeven, maar door beperkte capaciteit was hier helaas nog geen
mogelijkheid toe. Om deze reden is UWV begin 2026 alsnog deze controle gestart (deze
specifieke controle op partnerinkomsten werd ook wel veegactie genoemd). Hoewel deze
controle dus gaat over de door de uitkeringsgerechtigde opgegeven partnerinkomsten,
is het vervelend dat deze controle pas in 2026 is gestart.

Als uit de controle blijkt dat de uitkeringsgerechtigde eerder geen of onjuiste partnerinkomsten
heeft doorgegeven en er wel partnerinkomsten bekend zijn in de Polisadministratie,
dan wordt beoordeeld of dit met terugwerkende kracht leidt tot een herziening van
de verstrekte aanvulling vanuit de TW of mogelijk tot een terugvordering. Er worden
geen boetes opgelegd.

Omdat het kan gaan om situaties die al langer lopen, kunnen er terugvorderingen zijn
met een grote impact voor de uitkeringsgerechtigde. Dat vereist een zorgvuldige aanpak.
In het geval van een terugvordering houdt UWV rekening met de menselijke maat en kan
UWV in individuele gevallen, vanwege dringende redenen, een terugvordering matigen
of daarvan afzien. Ook beoordeelt UWV of het voor de uitkeringsgerechtigde redelijkerwijs
duidelijk had kunnen zijn dat de toeslag te hoog was. Er zijn al uitkeringsgerechtigden
telefonisch benaderd en sommigen hebben al een vorderingsbrief van UWV ontvangen.
Omdat UWV per uitkeringsgerechtigde een beoordeling doet kan ik op dit moment nog
geen bedragen delen. Ik zal u op de hoogte houden van de voortgang via de Stand van
de uitvoering sociale zekerheid.

Vraag 14

Hoe komt het dat de fout pas zo laat ontdekt is? En zijn in de jaarlijkse steekproeven
in de afgelopen tien jaar niet eerder signalen boven water gekomen dat de koppeling
met het partner inkomen ontbraken? Zo ja, zijn er ook al eerder zogenaamde veegacties
geweest met vorderingen van te veel uitgekeerde toeslagen? En over hoeveel veegacties
met hoeveel vorderingen en welke maximale bedragen zijn die vorderingen gedaan?

Antwoord 14

De reden dat UWV de fout in de systeemkoppeling ten aanzien van «Controle partnerinkomen
bij toeslag ZW» pas in 2025 ontdekte, is dat slechts een klein stukje van de koppeling
niet goed werkte terwijl het overgrote deel van de gegevens via de koppeling wel goed
liep. Helaas is dit daarom niet eerder in een steekproef naar voren gekomen. In de
reguliere uitvoering kan het voorkomen dat in een individueel dossier blijkt dat partnerinkomsten
niet of niet juist zijn meegenomen. In dat geval wordt dit individuele dossier gecorrigeerd.
Zo’n individuele correctie betekent niet automatisch dat sprake is van een structurele
fout. Volgens UWV zijn uit de reguliere uitvoering geen signalen naar voren gekomen
dat sprake was van een structureel probleem in de systeemkoppeling. Bij een derde
van de dossiers lijkt de controle ook zonder signaal uit het systeem wél te hebben
plaatsgevonden. UWV deelt dat er niet eerder dergelijke correctiewerkzaamheden rondom
toeslagen zijn geweest die betrekking hadden op het niet juist meenemen van de partnerinkomsten
bij het bepalen van de hoogte van de toeslag.

Vraag 15

Welke interne waarschuwingen, signalen of audits zijn er sinds 2016 geweest die mogelijk
op deze fout hadden kunnen wijzen?

Antwoord 15

Met betrekking tot de herstelactie «Controle partnerinkomen bij toeslag ZW» is de
fout begin april 2025 geconstateerd door UWV. Zie ook antwoord 14. Dat was het eerste
signaal dat erop wees dat de geautomatiseerde controle op partnerinkomsten ontbrak.
De systeemfout deed zich voor van 29 oktober 2022 tot en met 7 april 2025. In de rechtmatigheidscontroles
en audits is het ontbreken van de geautomatiseerde controle op partnerinkomsten bij
TW niet naar boven gekomen. Overigens is het niet 100% uit te sluiten dat een individuele
medewerker een keer tegenkwam dat er een fout was gemaakt in het meenemen van de partnerinkomsten
bij het bepalen van de hoogte van de toeslag, maar zich niet realiseerde dat deze
fout een technische oorzaak had.

Vraag 16

Op welke manier is de fout ontdekt?

Antwoord 16

Medewerkers van UWV hebben de fout ontdekt bij beheerwerkzaamheden op de systeemkoppelingen.

Vraag 17

In uw antwoorden gaf u aan dat het UWV pas in april 2025 bekend was met de fouten,
klopt dat wel? En als het wel klopt hoe kan het dan dat pas na langer dan een halfjaar
hierover aan de Minister wordt gerapporteerd?

Antwoord 17

Ja, dit klopt. UWV heeft de fout in april 2025 geconstateerd, waarna nader onderzoek,
waaronder de steekproef, heeft plaatsgevonden. UWV kon dan vaststellen of er daadwerkelijk
sprake was van mogelijke financiële onjuistheden. Naar aanleiding van die onderzoeksresultaten
is mijn voorganger geïnformeerd over de geconstateerde systeemfout op 18 november
2025. Sinds eind vorig jaar hebben SZW en UWV een proces ingericht om eerder een signaal
te ontvangen over een mogelijke herstelactie. Niet elk signaal hoeft een herstelactie
te worden. Voor een nadere toelichting op het proces rondom signalen en mogelijke
herstelacties verwijs ik naar het antwoord op vraag 18.

Vraag 18

Hoe kan het dat de Kamer hierover niet geïnformeerd is, maar dit boven water moet
halen door schriftelijke vragen?

Antwoord 18

Op het moment dat UWV bekend is met een mogelijke herstelactie delen zij dit zo spoedig
mogelijk met mij. Op dat moment zijn er nog vaak veel zaken niet duidelijk. Daarom
hebben SZW en UWV eind vorig jaar een proces ingericht om zo snel mogelijk duidelijkheid
te krijgen over omvang, impact en mogelijke oplossing. Omdat ik mogelijke betrokkenen
duidelijkheid over de situatie en herstelaanpak wil geven en niet onnodig stress wil
bezorgen, zoeken we dit eerst zorgvuldig uit. Zodra ik deze duidelijkheid heb, deel
ik dit zo spoedig mogelijk met uw Kamer. Ik doe dit bij voorkeur via de Stand van
de uitvoering sociale zekerheid.

Vraag 19

Kunt u de beslisnotities betreffende dit onderwerp bij het beantwoorden van deze vragen
delen met de Kamer?

Antwoord 19

Ja, de desbetreffende beslisnota stuur ik mee als bijlage bij deze beantwoording.
Ook de eerder bij de Stand van de uitvoering sociale zekerheid van 7 april7 gedeelde beslisnota8 over deze herstelactie voeg ik toe.

Vraag 20

Kunt u de informatie die u vanuit UWV kreeg bij het beantwoorden van deze vragen delen
met de Kamer?

Antwoord 20

Ja, de desbetreffende beslisnota die is opgesteld naar aanleiding van deze beantwoording,
stuur ik mee als bijlage bij deze beantwoording. Ter voorbereiding van de beantwoording
is er overleg geweest tussen UWV en SZW om de huidige stand van zaken rondom de herstelactie
«Controle partnerinkomen bij toeslag ZW» te bespreken. De beslisnota vat dit samen
en geeft de gemaakte keuzes en afwegingen weer.

Vraag 21

Kunt u de vragen telkens separaat beantwoorden voor elke regelingen van UWV?

Antwoord 21

Ja, waar relevant heb ik dit separaat beantwoord. Het gaat hier om de herstelactie
«Controle partnerinkomen toeslag bij de ZW».

Vraag 22

Kunt u de vragen specifiek en gesplitst beantwoorden voor het CD Uitvoeringsproblematiek
UWV van 1 juli?

Antwoord 22

Ja, de vragen heb ik hierbij beantwoord voor het Commissiedebat Uitvoeringsproblematiek UWV van 1 juli 2026.