Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Vondeling en Wilders over het rapport van de Algemene Rekenkamer over de screening van asielzoekers

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 26 juni 2026)
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2226

Vraag 1

Bent u bekend met het rapport van de Algemene Rekenkamer waaruit blijkt dat de screening
op terrorisme pas na gemiddeld twee jaar plaatsvindt in plaats van binnen de norm
van 14 dagen?1

Antwoord 1

Ja ik ben bekend met dit rapport.

De screening die de Rekenkamer heeft onderzocht betreft onderdeel van het onderzoek
dat de IND in het asielproces uitvoert. Hierbij wordt gekeken naar uitingen op social media, wat in samenhang met andere gegevens, relevante informatie kan opleveren. Hierbij
is er specifiek aandacht voor signalen die kunnen wijzen op fraude/misbruik, mensenhandel/-smokkel,
gevaar openbare orde, internationale misdrijven of een gevaar voor de nationale veiligheid.
Het waarborgen van de nationale veiligheid binnen de asielprocedure vereist echter
doorlopende inspanning. De sociale media screening is één van meerdere momenten waarop
signalen gedurende de procedure kunnen worden opgevangen.

Vanaf het moment dat de procedure start zijn er meerdere momenten waarop signalen
kunnen worden onderkend, gewogen en gedeeld door de IND, het COA en de DTenV met de
politie en inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Zoals bij de voorregistratie bij
aanmelding door de IND, bij raadpleging van (inter)nationale politie/justitiële databases,
tijdens overige contacten met de vreemdeling, met name gehoren, maar ook tijdens het
verblijf bij COA of contacten met DTenV. Daarnaast zijn ook de opsporings- en inlichtingendiensten
alert.

Bij de vormgeving van de screening door de IND in 2016 was de insteek om te gaan screenen
binnen een streeftermijn van 14 dagen na het aanmeldgehoor, dat plaats vindt nadat
een vreemdeling het Identificatie- en Registratieproces heeft doorlopen. De screening
vindt nu veelal plaats voorafgaand aan het asielgehoor waardoor deze oorspronkelijke
streeftermijn niet gehaald wordt. Voordeel hiervan is dat de informatie die uit deze
social media screening komt, actueler is en daardoor beter bij het nader gehoor betrokken
kan worden.

De screening van nareizigers (die dan nog in het buitenland verblijven) vindt plaats
nadat beoordeeld is dat de vreemdeling in aanmerking komt voor de gevraagde verblijfsvergunning,
maar voorafgaand aan het besluit van de IND.

Vraag 2

Klopt het dat u niet weet hoeveel asielzoekers er op dit moment in Nederland aanwezig
zonder dat zij (volledig) gescreend zijn op terrorisme, radicalisering of andere veiligheidsrisico’s?
Hoe is het mogelijk dat u dit niet weet?

Antwoord 2

Dat klopt niet, de IND heeft zicht op de voorraad nog te screenen personen en stuurt
hierop.

Vraag 3

Erkent u dat het jarenlang laten rondlopen van asielzoekers in Nederland zonder screening
een levensgevaarlijk en onacceptabel risico vormt voor de nationale veiligheid? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 3

Nationale veiligheid in de asielprocedure is geen momentopname, maar vraagt continue
alertheid van de hele keten. Zoals bij het antwoord op vraag 1 uiteengezet, is deze
social media screening niet het enige moment waarop signalen kunnen worden onderkend.

Ik herken daarom niet het beeld dat asielzoekers jarenlang ongecontroleerd in Nederland
verblijven. De Rekenkamer constateert dat het systeem goed is ingericht, maar dat
de uitvoering sneller moet. Dat onderschrijf ik. De IND is al gestart met een traject
om de screening te versterken.

Vraag 4

Hoeveel terrorismegerelateerde signalen of hits zijn er de afgelopen jaren alsnog
naar boven gekomen bij verlate screenings? Hoeveel daarvan betroffen personen die
al langere tijd in Nederland verbleven?

Antwoord 4

Vanwege het belang van de nationale veiligheid doet de IND geen mededelingen over
de precieze herkomst, aantallen, inhoud en opvolging van signalen die mogelijk duiden
op een gevaar voor de nationale veiligheid. Dit geldt ook voor verlate screenings.
Waar signalen ontstaan, wordt uiteraard adequaat gehandeld binnen de daarvoor geldende
kaders.

Vraag 5

Waarom heeft u de Tweede Kamer niet eerder geïnformeerd over het feit dat de screening
niet op orde is?

Antwoord 5

Uw Kamer is in 20232 en 20243 geïnformeerd over evaluaties en verbetermaatregelen rondom het onderkennen van signalen
van mogelijke betrokkenheid bij terrorisme in de asiel- en nareisprocedure. Daarbij
is ook aangegeven dat voortdurende versterking van procedures, informatie-uitwisseling
en screening ketenbreed noodzakelijk blijft.

De Rekenkamer doet nu aanvullende constateringen over de tijdigheid van een specifieke
screening. De Rekenkamer constateert dat het systeem goed is ingericht, maar dat de
uitvoering sneller moet. Dat onderschrijf ik.

Vraag 6

Gaat u er per direct voor zorgen dat alle asielzoekers die nu in Nederland aanwezig
volledig gescreend worden en bent u bereid om onmiddellijk een asielstop af te kondigen
zolang de veiligheid van de Nederlandse bevolking niet gewaarborgd kan worden? Zo
nee, waarom kiest u er bewust voor om de veiligheid van Nederlanders op het spel te
zetten?

Antwoord 6

Vanaf de inwerkingtreding van het EU Asiel- en Migratiepact op 12 juni aanstaande
is de inzet van de IND prioritair gericht op het bijhouden van de nieuwe instroom
asielaanvragen en een snelle screening van deze instroom na het proces Ontvangst en
Voorbereiden Asielaanvraag (OVA), waarin de asielzoeker geïdentificeerd en geregistreerd
wordt. Tevens zal er ook inzet blijven op de screening van oudere zaken, waarbij de
screening in ieder geval voorafgaand aan het gehoor plaatsvindt. Er zal tijdelijk
extra capaciteit ingezet worden voor het uitvoeren van de screening.

Ook zijn naar aanleiding van de eerdere bevindingen reeds maatregelen genomen, zoals
uitbreiding van openbronnenonderzoek en aanpassing van screeningsinstructies. Daarnaast
heeft de IND een leerlijn screening ontwikkeld en geïmplementeerd.

Het kabinet is niet bereid om een asielstop af te kondigen. Nederland is gebonden
aan Europese en internationale rechtskaders, waaronder het VN Vluchtelingenverdrag
en EU-wetgeving, die het recht op het indienen en behandelen van een asielverzoek
waarborgen. Een generieke asielstop is juridisch niet houdbaar en disproportioneel.
De focus ligt op het verder versterken van screening en informatie-uitwisseling, het
eerder positioneren van de screening in de procedure (in lijn met het EU Asiel- en
Migratiepact) en het borgen van ketenbrede alertheid, zodat de veiligheid in Nederland
wordt beschermd.

Vraag 7

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat JBZ-Raad d.d. 27 mei aanstaande?

Antwoord 7

Gegeven de beperkte tijdspanne is dat niet gelukt.