Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bühler en Lohman over het artikel 'Zelfs tijdens Amerikaans bezoek koning lagen exportrestricties ASML op tafel'

Antwoord van Minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 15 juni 2026)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Zelfs tijdens het Amerikaanse bezoek van de
Koning lagen mogelijke exportrestricties voor ASML op tafel»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 t/m 4 en 6

Op welke wijze trekt u in deze casus samen op met andere bondgenoten die mogelijk
eveneens gevolgen ondervinden van het Amerikaanse wetsvoorstel MATCH Act (Multilateral
Alignment of Technology Controls on Hardware)?

Hoe beoordeelt u inhoud en reikwijdte van de voorgestelde MATCH Act in het licht van
bestaande bilaterale en multilaterale afspraken over exportcontrole en economische
samenwerking met de Verenigde Staten?

Hoe duidt u de mogelijke extraterritoriale werking van deze Amerikaanse wet, waarbij
van bondgenoten wordt verlangd hun exportbeleid aan te passen, en hoe verhoudt dit
zich tot Nederlandse en Europese beleidsautonomie?

In hoeverre acht u het risico reëel dat een serviceverbod kan leiden tot juridische
claims wegens contractbreuk tegen ASML of Nederlandse toeleveranciers?

Antwoord 2 t/m 4 en 6

Het kabinet verwijst voor de beantwoording van een groot deel van de voorliggende
vragen graag naar de beantwoording2 van eerdere Kamervragen over dit onderwerp van 12 mei 2026.

De MATCH Act is een wetsvoorstel van het Amerikaanse Congres dat zowel in het Huis
van Afgevaardigden als in de Senaat wordt geïnitieerd. Het gaat op dit moment om conceptwetgeving,
die zowel in het Huis als de Senaat nog de formele processen moet doorlopen. Het gaat
bovendien nog om twee eigenstandige teksten in het Huis en de Senaat. De teksten kunnen
gedurende de behandeling in zowel het Huis als de Senaat nog worden aangepast.

In de kern stelt de MATCH Act exportcontroles op bepaalde halfgeleiderproductieapparatuur
en componenten via diplomatie multilateraal te «harmoniseren». De tekst richt zich
daarbij op Amerikaanse bondgenoten en partners.

De conceptwetteksten specificeren niet om welke landen het gaat en richten zich op
alle partnerlanden die belangrijke («chokepoint») halfgeleiderproductietechnologie
maken. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft een positie in halfgeleiderproductieapparatuur,
samen met bedrijven uit onder andere de Verenigde Staten, Japan, Zuid-Korea, Duitsland
en andere Europese landen. In het wetsvoorstel wordt de Amerikaanse regering opgedragen
om in coördinatie met bondgenoten en partners tot meer restrictief beleid te komen,
met landen-specifieke exportcontroles met als uitgangspunt dat alle aanvragen worden
afgewezen («country-wide controls with presumption of denial»). Dit zou moeten gelden
voor China, Rusland, Iran, Noord-Korea en andere landen die door het Amerikaanse Ministerie
van Buitenlandse Zaken als «land van zorg» worden gezien.

De huidige versie van de MATCH Act omvat ook voorstellen omtrent restricties op service
en onderhoudsdiensten voor geavanceerde halfgeleiderapparatuur. Dit zou kunnen betekenen
dat voor onderhoud van dergelijke apparatuur bij bepaalde eindgebruikers een vergunning
vereist wordt. Dit voorstel van het Amerikaanse Congres kan ertoe leiden dat bedrijven,
ook voor reeds geleverde machines, geen onderhoud of ondersteuning meer mogen verrichten
zonder vergunning. Het voorstel stelt ook dat bij de vergunningbehandeling het uitgangspunt
zou moeten gelden dat deze niet worden verleend («presumption of denial»). De uiteindelijke
impact hangt af van de nadere uitwerking in uitvoeringsregelgeving en eventuele uitzonderingen.

Het wetsvoorstel voorziet erin dat, als bondgenoten en partners binnen de vastgestelde
periodes niet tot geharmoniseerde controles komen, de Verenigde Staten via Amerikaanse
wetgeving extraterritoriaal beperkingen kunnen op leggen op export uit deze landen.

Het kabinet hecht aan goede samenwerking met partners, maar is tegen de extraterritoriale
werking die uitgaat van het Amerikaanse voorstel. Nederland heeft als uitgangspunt
dat ieder land verantwoordelijk is voor zijn eigen wetgeving en is dus geen voorstander
van extraterritoriale wetgeving. Het is aan de leden van het Amerikaanse Congres om
hun eigen standpunt over deze conceptwetgeving te bepalen. Gezien de mogelijke impact
van de MATCH Act op Nederland bij aanname in huidige vorm, heeft Nederland zijn bezwaren,
in het bijzonder over de extraterritorialiteit, zowel bij leden van het Amerikaanse
Congres als bij de Amerikaanse regering neergelegd.

De EU Dual Use Verordening is het leidende juridische kader voor Nederland. Daaruit
vloeit voort dat het Europese en Nederlandse exportcontrolebeleid landenneutraal is,
elke vergunningaanvraag op zijn eigen merites («case-by-case») wordt beoordeeld en
exportcontrole geen exportverbod is.

Internationaal overleg over exportcontrole is de standaard en de inzet van Nederland
is om met zoveel mogelijk landen tot overeenstemming te komen. Uiteindelijk gaat elk
land zelf over de exportcontrolemaatregelen die nodig zijn om zijn nationale veiligheid
te beschermen.

Nederland staat in het kader van exportcontrole continu en op alle niveaus in contact
met andere technologiehoudende landen, bilateraal alsook via de multilaterale exportcontroleregimes
zoals het Wassenaar Arrangement. Over de MATCH Act is ook contact met andere landen,
gezien de nauwe verwevenheid van de internationale halfgeleidersector en de potentiële
scope van de MATCH Act. Wegens de diplomatieke vertrouwelijkheid kan het kabinet niet
in detail treden over de inhoud deze gesprekken.

Het kabinet blijft zijn zorgen over de MATCH Act in de VS neerleggen.

Vraag 5

Welke gevolgen kunnen ontstaan indien de MATCH Act wordt aangenomen en bondgenoten
niet overgaan tot aanscherping van hun eigen exportwetgeving?

Antwoord 5

Het kabinet is tegen de extraterritoriale werking die van de MATCH Act uitgaat. Dit
druist in tegen het uitgangspunt dat Nederland haar eigen exportcontrolebeleid vormgeeft.
Dergelijke brede maatregelen kunnen daarnaast potentieel significante invloed hebben
op de omzet van halfgeleiderbedrijven, inclusief de Nederlandse, en hun marktpositie
verslechteren. Ook kunnen ze de voorspelbaarheid van het handels- en investeringsklimaat
aantasten. Dat is ook de boodschap die de Minister-President, de Minister van Buitenlandse
Zaken en de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hebben afgegeven
tijdens het bezoek van het Koninklijk Paar aan de Verenigde Staten. Dit zal ook in
komende bezoeken aan de VS worden toegelicht.

Vraag 7

Kunt u aangeven of bestaande Nederlandse of Europese instrumenten bedrijven kunnen
beschermen tegen eventuele extraterritoriale toepassing van Amerikaanse wetgeving?

Antwoord 7

In algemene zin zetten derde landen steeds meer unilaterale en extraterritoriale instrumenten
in. Zowel Nederland als de EU zijn geen voorstander van dergelijke maatregelen. Europese
wetgeving kent verschillende mitigatiemogelijkheden voor extraterritoriale bepalingen
van andere landen.

Specifiek in relatie tot de MATCH Act hecht het kabinet eraan te benadrukken dat het
vooralsnog gaat om een voorstel. De inhoud en reikwijdte kunnen in het verdere Amerikaanse
wetgevingsproces nog wijzigen, of het voorstel kan uiteindelijk niet worden aangenomen.

De behandeling van deze concept wettekst is in handen van het Amerikaanse Congres.
Het is op dit moment niet duidelijk wanneer het Huis en de Senaat verdere behandeling
van de concept wettekst zullen agenderen. Het kabinet gaat niet speculeren over de
inzet van welk instrument dan ook in relatie tot de Act.

Het kabinet blijft in de tussentijd zijn zorgen over de conceptwettekst nadrukkelijk
in de VS onder de aandacht brengen op alle niveaus.

Vraag 8

Hoe voorkomt u dat legitieme veiligheidszorgen rond China in de praktijk leiden tot
onevenredige economische nadelen voor Europese bedrijven?

Antwoord 8

Nederland deelt in algemene zin de veiligheidszorgen van zijn partners met betrekking
tot de ongecontroleerde export van geavanceerde halfgeleidertechnologie en heeft daartoe
zowel nationaal als in multilateraal verband exportcontrolemaatregelen ingesteld.

De aanpak van het kabinet is chirurgisch en gebaseerd op nationale veiligheidsrisico’s-,
gericht op non-proliferatie en het voorkomen van ongewenst eindgebruik. Overleg in
multilaterale exportcontroleregimes draagt bij aan een breed gedeeld gelijkwaardig
toetsingskader en aan een gelijk speelveld voor bedrijven. Nationale veiligheidsoverwegingen
zijn doorslaggevend bij exportcontrole.

Vraag 9

Welke Chinese tegenmaatregelen acht u realistisch indien de MATCH Act in de huidige
vorm wordt aangenomen, en welke gevolgen zouden dergelijke maatregelen kunnen hebben
voor Nederlandse bedrijven in de halfgeleidersector?

Antwoord 9

Het kabinet gaat niet speculeren over mogelijke tegenmaatregelen van derde landen.

In algemene zin geldt dat de halfgeleidersector zeer complexe internationale waardeketens
kent die gevoelig zijn voor verstoringen.

Vraag 10

Kunt u de Kamer informeren over de gevolgen van een mogelijke Chinese «Malicious Entity
List» voor Nederlandse bedrijven?3

Antwoord 10

Het kabinet gaat niet speculeren over mogelijke tegenmaatregelen van derde landen.

In algemene zin richt het Countering foreign states» unlawful extraterritorial jurisdiction measuredecreet, dat is uitgevaardigd door de Chinese overheid, zich op extraterritoriale
maatregelen van landen die volgens de Chinese overheid in strijd zijn met het internationale
recht en basisnormen van internationale relaties die volgens China de soevereiniteit,
veiligheid en ontwikkeling en de legitieme rechten en belangen van Chinese burgers
en organisaties raken.

Dit decreet biedt China de mogelijkheid om tegenmaatregelen te treffen tegen extraterritoriale
wetgeving. Die tegenmaatregelen kunnen op haar plaats ook weer extraterritoriaal zijn.
Hierbij is onder andere aangekondigd dat China een entiteitenlijst opstelt van buitenlandse
organisaties en individuen die meewerken aan de implementatie van buitenlandse extraterritoriale
wetgeving.