Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Heutink over het bericht dat fondsen geraakt worden door de oorlog in Iran

Antwoord van Minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 8 juni
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2089.

Vraag 1

Bent u op de hoogte met de inhoud van het artikel?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Was u al eerder bekend met de mogelijkheid dat de oorlog in Iran effect heeft op de
pensioenen van Nederlanders? Zo ja, sinds wanneer? Zo nee, hoe verklaart u die onwetendheid?

Antwoord 2

Ik ben bekend met het feit dat gebeurtenissen in de wereld, waaronder oorlogen en
economische crisissen, een effect kunnen hebben op de financiële markten en daarmee
ook op de beleggingsresultaten van pensioenfondsen.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het niet uit te leggen is dat hardwerkende Nederlanders, die
keihard werken voor hun inkomen en pensioen, nu indirect financieel benadeeld worden
door conflicten op duizenden kilometers verder weg? Zo ja, wat gaat u hier aan doen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Ik begrijp de zorg die Nederlanders hebben over hoe de gebeurtenissen in de wereld
een effect kunnen hebben op hun pensioenuitkeringen. Pensioenfondsen houden rekening
met economische slechtweer-scenario’s bij de vorming van hun beleggingsbeleid. Onder
het oude stelsel hebben pensioenfondsen buffers opgebouwd, waarmee tegenvallende resultaten
opgevangen kunnen worden. Ook in het nieuwe stelsel hebben fondsen de mogelijkheid
om tegenvallers op te vangen bijvoorbeeld door middel van de inzet van de solidariteitsreserve
dan wel de risicodelingsreserve, of door spreiding van financiële mee- of tegenvallers
over de tijd.

Vraag 4

Hebt u inzichtelijk hoeveel pensioenvermogen van Nederlanders sinds de escalatie rond
Iran verloren is gegaan bij pensioenfondsen? Zo ja, kunt u dit uitgebreid toelichten?
Zo nee, hoe is het mogelijk dat u die informatie niet heeft?

Antwoord 4

Pensioenfondsen hebben de taak een goed, levenslang pensioen te bieden tegen aanvaardbare
kosten en risico’s. Iedereen moet erop kunnen vertrouwen dat ze goed worden voorzien
op hun oude dag en dat deze voorziening levenslang wordt gegeven. Om deze levenslange
uitkering te kunnen bieden moet niet alleen worden gekeken naar het rendement dat
pensioenfondsen maken op hun vermogenszijde van de balans, maar ook worden gekeken
naar de verplichtingenzijde van de balans. Aan de verplichtingenzijde van de balans
speelt het renterisico een grote rol. Een stijging van de rente bijvoorbeeld, zal
vooral een gunstige invloed hebben op de hoogte van de verwachte en ingegane pensioenen,
omdat toekomstige uitkeringen dan als het ware goedkoper worden. Tegelijk worden aan
de vermogenszijde obligaties minder waard, waardoor minder rendement gehaald wordt.
De verhouding tussen die twee effecten bepaalt de uiteindelijke uitkomst voor pensioenuitkeringen.

Beheersing van het renterisico is en blijft daarom belangrijk voor pensioenfondsen.
In het nieuwe stelsel kan de bescherming tegen renterisico’s beter worden gericht
op de groepen waarvoor dit het meest relevant is, namelijk de oudere deelnemers en
pensioengerechtigden. Pensioenfondsen bieden daarom een beschermingsrendement tegen
renterisico aan deze groepen. Voor jonge deelnemers ligt er meer nadruk op het behalen
van rendement. Aan hen wordt relatief meer beleggingsrisico toegekend. Het is nog
te vroeg om het gehele effect van de oorlog in Iran op de financiële markten en daarmee
op de resultaten van pensioenfondsen te kunnen meten, waarbij ook geldt dat dit effect
ook moeilijk te isoleren is van andere gebeurtenissen in de wereld.

Vraag 5

Hoeveel pensioenvermogen kan nog verdampen door de situatie in Iran?

Antwoord 5

Behalve dat het effect van de oorlog niet precies te isoleren is, is het verder niet
vooraf te bepalen hoe de beleggingsresultaten van pensioenfondsen door de oorlog in
Iran verder beïnvloed zullen worden.

Vraag 6

Zijn er meer conflicten die op dit moment spelen, of dreigen te ontstaan, die effect
hebben op het pensioenvermogen van Nederlanders?

Antwoord 6

Ik verwijs voor mijn reactie naar de antwoorden op vraag 2 en 3.

Vraag 7 en 8

Deelt u de zorg dat Nederlanders onder het nieuwe pensioenstelsel sneller geconfronteerd
kunnen worden met schommelingen in hun pensioenvermogen in tijden van oorlog, crises
en wereldwijde onrust? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Welke maatregelen bent u van plan te nemen om Nederlanders en hun pensioen te beschermen
tegen invloeden van buitenaf, nu bekend is dat dit hen kan raken in de portemonnee?

Antwoord 7 en 8

Dit zijn belangrijke vragen waar ik graag duidelijkheid over wil geven. In het nieuwe
pensioenstelsel zullen financiële ontwikkelingen sneller, zowel in positieve als negatieve
zin tot uitdrukking kunnen komen in het pensioenvermogen en de pensioenuitkering.
Daarbij geldt dat pensioenfondsen hierover hun deelnemers goed informeren, zodat zij
realistische verwachtingen hebben. Zoals in voorgaande antwoorden is aangegeven, hebben
pensioenfondsen voldoende instrumenten om ook in het nieuwe pensioenstelsel goed te
kunnen omgaan met economische fluctuaties. Zo hebben pensioenfondsen in het nieuwe
pensioenstelsel bijvoorbeeld een solidariteits- of risicodelingsreserve waarmee schokken
op de financiële markten tot op zekere hoogte opgevangen kunnen worden voor pensioenuitkeringen.
Daarnaast hebben fondsen de mogelijkheid om resultaten te spreiden over de tijd, waarmee
fluctuaties in uitkeringen tot op zekere hoogte kunnen worden gemitigeerd. Daarbij
moeten fondsen een evenwichtige afweging maken tussen de belangen van de verschillende
leeftijdsgroepen in het deelnemerscollectief en handelen binnen het prudent person-beginsel. Tenslotte geldt in het nieuwe pensioenstelsel dat pensioenfondsen het beleggingsrisico
gerichter kunnen toedelen aan jongeren en ouderen. Zij kunnen daarbij beleggingsrisico’s
terugnemen voor oudere deelnemers waardoor de invloed van fluctuaties op financiële
markten op (verwachte) pensioenuitkeringen kleiner kan worden naarmate een deelnemer
dichter tegen het moment van pensionering zit. Tegelijkertijd geldt voor jonge deelnemers
dat zij meer beleggingsrisico toegedeeld kunnen krijgen omdat zij nog een langere
periode tot de pensioendatum hebben en tussentijdse, grote fluctuaties beter kunnen
opvangen dan ouderen.

Vraag 9

Welk concreet effect heeft de oorlog in Iran op de uitkering die pensioengerechtigden
dit jaar ontvangen? En op de komende tien jaar?

Antwoord 9

De hoogte van pensioenuitkeringen is een belangrijk onderwerp. Pensioenuitkeringen
worden voor een kalenderjaar vastgesteld. Daarmee heeft de oorlog in Iran naar verwachting
geen invloed op de reeds ingegane uitkeringen van pensioengerechtigden voor dit jaar.
Voor pensioenuitkeringen in aankomende jaren kan dit wel effect hebben. Het is echter
niet op voorhand te zeggen wat het effect van de oorlog zal zijn op de pensioenuitkeringen
in de komende 10 jaar.