Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Peter de Groot en Martens-America over het bericht 'Grootste dronebouwer van Oekraïne komt niet naar Nederland, 'te veel bureaucratie''

Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Defensie), de Staatssecretaris van Defensie
en de Minister van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 19 mei 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Grootste dronebouwer van Oekraïne komt niet naar Nederland,
«te veel bureaucratie»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het cruciaal is voor de Nederlandse veiligheid én voor onze
economische groei dat wij koplopers op het gebied van defensietechnologie, zoals de
Oekraïense drone-industrie, faciliteren om zich in Nederland te vestigen?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

In hoeverre belemmert de huidige Nederlandse terughoudendheid bij de productie van
aanvalswapens en -munitie volgens u de samenwerking met innovatieve Oekraïense partners?

Antwoord 3

Nederland sluit niks uit op het gebied van productie van militair materieel, zolang
dit in lijn is met nationale regelgeving en internationale verdragen en past binnen
de fysieke leefomgeving. Zo verkent het Ministerie van Defensie op dit moment de mogelijkheden
voor coproductie van kapitale en drone- munitieproductie in Nederland. Het kabinet
zet dit met prioriteit voort en streeft ernaar munitieproductie binnen drie jaar te
realiseren, afhankelijk van factoren die buiten de invloedssfeer van Defensie liggen,
zoals vergunningverlening.

Om te leren van Oekraïense innovaties zet het kabinet in op het versterken van de
industriesamenwerking met Oekraïne. Nederland neemt actief deel aan het initiatief
Build With Ukraine, waarmee coproductie met Oekraïense bedrijven in Nederland mogelijk gemaakt wordt.
Dit creëert een win-win-win: de productiecapaciteit van bewezen effectieve systemen
voor Oekraïne wordt vergroot, de Nederlandse industrie wordt opgeschaald en we krijgen
toegang tot innovaties van het slagveld. Op 10 oktober jl. heeft Nederland hierover
een Memorandum van Overeenstemming (MoU) getekend met Oekraïne. Op 16 april jl. is
een belangrijke volgende stap gezet – VDL heeft een licentieovereenkomst getekend
met het Oekraïense GreentechHarvest voor de productie van twee typen drones in Born.
Dit is het eerste coproductieproject tussen Nederland en Oekraïne. We zoeken actief
naar volgende projecten waarin de kracht van de Oekraïense en Nederlandse defensie-industrie
elkaar kunnen versterken.

Vraag 4 en 5

Hoe beoordeelt u het feit dat dit bedrijf de Nederlandse bureaucratie omschrijft als
«rennen met een loodzware rugzak»?

Wat is uw reactie op de uitspraak van de directeur van Fire Point dat hij in Oekraïne
in twee dagen een nieuwe productielijn opzet, terwijl hij in Europa (en Nederland)
veel te veel tijd kwijt is aan papierwerk?

Antwoord 4 en 5

Oekraïne is een land in oorlog, en kent momenteel andere wet- en regelgeving dan Europese
landen, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en milieu. Tegelijkertijd bevinden
wij ons in een grijs gebied tussen vrede en oorlog. We moeten ons voorbereiden op
een Hoofdtaak 1 scenario – de verdediging van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied.
Dit vraagt om flexibele randvoorwaarden.

Met de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025–2029 (D-SII) wil het kabinet
de opschaling van de defensie-industrie faciliteren.2 Zo werkt Defensie bijvoorbeeld samen in het publiek-private platform Defport om financieringsknelpunten
te adresseren.3 Daarnaast werken we hieraan samen in EU-verband, bijvoorbeeld met de Defensie Omnibus.
Dit is een pakket met wetgevingsvoorstellen die beogen de juridische en administratieve
lastendruk te verminderen, procedures voor aanbestedingen en vergunningen te versnellen
en grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren voor de defensie-industrie.

Vraag 6

Deelt u de analyse van de Oekraïense inspecteur-generaal Myronenko dat traditionele
militaire bureaucratie «de grootste vijand van innovatie» is?

Antwoord 6

De oorlog in Oekraine laat het sterk toegenomen belang van kortere innovatiecycli
zien die zich rechtstreeks vertalen in inzetbare gevechtscapaciteiten. Het is daarom
zaak om de vereiste zorgvuldigheid bij verwervingsprocedures te betrachten en tegelijkertijd
ruimte in te bouwen voor flexibiliteit en, conform de doelstellingen van de Defensie
Strategie voor Industrie en Innovatie (D-SII), het proces van innovatie voor Defensie
te versnellen.4 Zie hiervoor het antwoord onder vraag 14.

Vraag 7

Kunt u specifiek toelichten welke Nederlandse of Europese regels en vergunningsplichten
(zoals op het gebied van exportcontrole, milieu of ruimtelijke ordening) in dit concrete
geval de grootste hindernis vormden voor de vestiging van deze dronebouwer?

Antwoord 7

Nee. Er hebben geen gesprekken plaatsgevonden met de betreffende producent over mogelijke
vestiging in Nederland. Zowel het Ministerie van Defensie als het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat waren niet op de hoogte van de interesse van deze droneproducent
om productie te verplaatsen naar Nederland.

Vraag 8

Is er vanuit de Ministeries van Defensie of Economische Zaken en Klimaat direct contact
geweest met Fire Point om de specifieke knelpunten te achterhalen? Zo ja, wat was
daarvan de uitkomst? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Nee. Er hebben geen gesprekken plaatsgevonden tussen Fire Point en het Ministerie
van Defensie of Economische Zaken en Klimaat over mogelijke productie in Nederland
omdat de producent deze interesse niet kenbaar heeft gemaakt. Om deze reden is er
ook niet in kaart gebracht welke Nederlandse of Europese regels of vergunningsplichten
belemmerend zouden zijn voor de betreffende producent. Na de publicatie van het betreffende
artikel van Nieuwsuur heeft Defensie Fire Point uitgenodigd voor een gesprek, zie
het antwoord op vraag 9 en 10.

Vraag 9 en 10

Zijn er na de afwijzing door Fire Point nog extra pogingen ondernomen vanuit de overheid
of regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) om het bedrijf alsnog te faciliteren
in Nederland?

Bent u bereid om alsnog proactief het gesprek aan te gaan met Fire Point om te bezien
of en op welke manier bureaucratische belemmeringen weggenomen kunnen worden, zodat
vestiging in Nederland alsnog mogelijk wordt?

Antwoord 9 en 10

Ja. Defensie heeft Fire Point uitgenodigd voor een gesprek. Hier is tot op heden geen
gehoor aan gegeven. Nederland verwelkomt alle initiatieven in het kader van Build with Ukraine en gaat graag met producenten in gesprek over mogelijkheden voor samenwerking met
Nederlandse bedrijven, waarbij gezamenlijk wordt verkend hoe productie in Nederland
vorm kan krijgen.

Vraag 11

Wat is uw reactie op het feit dat Denemarken volgens de dronebouwer wel bereid was
om regels «overboord te gooien» om snel zakendoen mogelijk te maken?

Antwoord 11

Op 2 september 2025 maakte Denemarken bekend dat Fire Point zich in Denemarken vestigt
om vaste raketbrandstof te produceren. De Deense regering maakt gebruik van een recent
ingevoerde wet die de mogelijkheid biedt om nationale defensie- of crisisgerelateerde
projecten versneld door te voeren.

De Nederlandse insteek van Build With Ukraine is de productie van Oekraïense systemen door Nederlandse bedrijven en in bestaande productiefaciliteiten,
in plaats van de vestiging van Oekraïense bedrijven op Nederlands grondgebied, zoals
bij Denemarken het geval is. Dit maakt in onze situatie productie sneller mogelijk
gezien de grote druk op de fysieke leefomgeving.

Vraag 12 en 13

Welke lessen trekt u uit de Deense aanpak om het Nederlandse vestigingsklimaat voor
defensiebedrijven concurrerender te maken?

Bent u bereid om, gezien de noodzaak tot economische groei en versterking van de defensiesector,
de vergunningsprocedures voor de defensie-industrie drastisch te versnellen? Bent
u bereid om bij de aankomende Vereenvoudigingswet hiervoor concrete vereenvoudigingen
door te voeren?

Antwoord 12 en 13

De Nederlandse defensie-industrie is van strategisch belang voor onze nationale veiligheid
en economische weerbaarheid. Het kabinet deelt de ambitie om innovatie en opschaling
te versnellen. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat zet hiervoor in op
twee sporen: vermindering van regeldruk en verbetering van het vestigingsklimaat.
Hierover is de Kamer op 5 september jl. separaat geïnformeerd.5 Over de aanpak wordt periodiek aan uw kamer gerapporteerd door het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat.

Het Deense voorbeeld van versnelde defensieprojecten neemt het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat mee in de afwegingen. Echter, Nederland heeft een eigen juridisch
en bestuurlijk kader, waarin we moeten zoeken naar praktische oplossingen die passen
bij onze context. In nauw overleg met collega’s van de betrokken ministeries worden
knelpunten in kaart gebracht en waar mogelijk opgelost. De Kamer wordt tijdig geïnformeerd
over de voortgang en eventuele beleidswijzigingen.

Vraag 14

Welke (verdere) concrete maatregelen gaat u nemen om te voorkomen dat (militaire)
innovaties worden vertraagd, terwijl deze essentieel zijn voor het overleven van onze
bondgenoten en onze eigen veiligheid?

Antwoord 14

Het belang van innovatie voor de slagkracht van onze krijgsmacht is één van de kernideeën
achter de D-SII, waarin meerdere maatregelen worden aangekondigd om het proces van
innovatie voor Defensie te versnellen.6 Defensie zet daarbij in op nieuwe vormen van samenwerking met kennisinstellingen,
zoals TNO, NLR en Marin, om de nieuwste kennis sneller naar een hoger Technology Readiness Level te brengen, onder meer via constructies zoals scientists on the job. Daarnaast worden nieuwe financieringsinstrumenten gerealiseerd, zoals het SecFund,
en wordt private financiering gemobiliseerd om innovatieve bedrijven te stimuleren.

Ook maken we werk van een steeds meer innovatiegericht inkoopproces via het SDIR kader,
waarbij ruimte is voor experimenten en het opschalen van bewezen innovaties.7 Verder wordt gewerkt aan een nauwere samenwerking met Oekraïne op het gebied van
kennisopbouw en -uitwisseling. Tot slot zal de oprichting van een defensie innovatie
autoriteit bijdragen aan het versneld opschalen en implementeren van succesvolle innovaties
binnen de krijgsmacht.

Vraag 15

Kunt u de Kamer informeren over de huidige status van de gesprekken met Oekraïense
defensiebedrijven en de resultaten die tot nu toe zijn geboekt?

Antwoord 15

Nederland wil de industriesamenwerking met Oekraïne versterken om te leren van Oekraïense
innovaties. Om deze reden nemen we actief deel aan het initiatief Build With Ukraine, waarmee de coproductie van Oekraïense systemen door Nederlandse bedrijven mogelijk
gemaakt wordt. Op 10 oktober jl. heeft Nederland hierover een Memorandum van Overeenstemming
(MoU) getekend. Op 16 april jl. is hier een belangrijke volgende stap in gezet – VDL
heeft een licentieovereenkomst getekend met het Oekraïense GreentechHarvest voor de productie van twee typen drones. Dit is het eerste coproductieproject
tussen Nederland en Oekraïne.

We zoeken actief naar volgende projecten die de industriesamenwerking met Oekraine
verder versterken en verwelkomen aanvullende initiatieven voor gezamenlijke productie
in Nederland. Over de status van lopende gesprekken met Oekraïense defensiebedrijven
kan geen uitspraak gedaan worden in het kader van commerciële vertrouwelijkheid.