Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Jagtenberg, Oualhadj en Belhirch over het bericht dat de grootste dronebouwer van Oekraïne niet naar Nederland komt

Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Defensie), de Staatssecretaris van Defensie
en de Minister van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 19 mei 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Grootste dronebouwer van Oekraïne komt niet naar Nederland,
«te veel bureaucratie»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de constatering van de directeur van Fire Point dat de Nederlandse
vergunningsprocedures aanvoelen als «rennen met een loodzware rugzak», mede in het
licht van de toezegging van de Minister-President om flink te investeren in de gezamenlijke
productie van drones?

Antwoord 2

Wij herkennen het geschetste beeld in het artikel van Nieuwsuur niet. Om te leren
van Oekraïense innovaties zet het kabinet in op het versterken van de industriesamenwerking
met Oekraïne. Dit doen we onder andere door het organiseren van handelsmissies, het
verwerven bij de Oekraïense defensie industrie en het scheppen van de randvoorwaarden
voor succesvolle samenwerking tussen Oekraïense en Nederlandse bedrijven. Nederland
neemt om deze reden actief deel aan het initiatief Build With Ukraine, waarmee coproductie met Oekraïense bedrijven in Nederland mogelijk gemaakt wordt.
Dit creëert een win-win-win: de productiecapaciteit van bewezen effectieve systemen
voor Oekraïne wordt vergroot, de Nederlandse industrie wordt opgeschaald en we krijgen
toegang tot innovaties van het slagveld. Op 10 oktober jl. heeft Nederland hierover
een Memorandum van Overeenstemming (MoU) getekend met Oekraïne. Op 16 april jl. is
een belangrijke volgende stap gezet – VDL heeft een licentieovereenkomst getekend
met het Oekraïense GreentechHarvest voor de productie van twee typen drones in Born.
Dit is het eerste coproductieproject tussen Nederland en Oekraïne. We zoeken actief
naar volgende projecten waarin de kracht van de Oekraïense en Nederlandse defensie-industrie
elkaar kunnen versterken.

Vraag 3

Herkent u (de Minister van Defensie) het beeld dat bureaucratie een belemmering vormt
voor de vestiging en opschaling van de defensie-industrie in Nederland? Is dit een
knelpunt dat specifiek speelt bij de productie van drones en aanvalswapens, of herkent
u dit bij de defensie-industrie in den brede?

Antwoord 3

Oekraïne is een land in oorlog, en kent momenteel andere wet- en regelgeving dan Europese
landen, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en milieu. Tegelijkertijd bevinden
wij ons in een grijs gebied tussen vrede en oorlog. We moeten ons voorbereiden op
een Hoofdtaak 1 scenario – de verdediging van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied.
Dit vraagt om flexibele randvoorwaarden. Voor concrete interventies wordt gewacht
op de uitkomsten van de economische beleidsanalyse (EBA).

Met de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie (D-SII) wil het kabinet de opschaling
van de defensie-industrie faciliteren door knelpunten te adresseren. Zo werkt Defensie
bijvoorbeeld samen in het publiek-private platform Defport om financieringsknelpunten
te adresseren.2 Daarnaast werken we samen in EU-verband, bijvoorbeeld met de Defensie Omnibus. Dit
is een pakket met wetgevingsvoorstellen die beogen de juridische en administratieve
lastendruk te verminderen, procedures voor aanbestedingen en vergunningen te versnellen
en grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren voor de gehele defensie-industrie.

Vraag 4

Welke stappen onderneemt u om defensie-innovatiebedrijven uit landen als Oekraïne,
die onder oorlogsomstandigheden een ongekend innovatietempo hebben ontwikkeld, te
laten aansluiten op het Nederlandse defensie-ecosysteem zonder dat zij vastlopen in
vergunningsstelsels die op vredestijd zijn ingericht?

Antwoord 4

Om te leren van Oekraïense innovaties werkt Defensie aan coproductie van Oekraïense
systemen door Nederlandse bedrijven (Build With Ukraine). Hiermee wil het kabinet de industriesamenwerking met Oekraïne versterken. De Nederlandse
insteek van Build With Ukraine is de productie van Oekraïense systemen door Nederlandse bedrijven en in bestaande productiefaciliteiten,
in plaats van de vestiging van Oekraïense bedrijven op Nederlands grondgebied, zoals
bij Denemarken het geval is. Dit maakt in onze situatie productie sneller mogelijk
gezien de grote druk op de fysieke leefomgeving.

Vraag 5

Welke concrete stappen heeft u sinds uw aantreden gezet om vergunningsprocedures voor
de vestiging en opschaling van defensie-industrie in Nederland te versnellen? Kunt
u daarbij specifiek ingaan op de doorlooptijd van vergunningen voor de productie van
drones?

Antwoord 5

Het verminderen van regeldruk en het verbeteren van het vestigingsklimaat in Nederland
zijn belangrijk onderwerpen in het coalitieakkoord. Hierover is de Kamer op 5 september
jl. separaat geïnformeerd.3 Over de aanpak wordt periodiek aan uw kamer gerapporteerd door het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat. Het doel is om generiek tot verbeteringen te komen,
er bestaan geen specifieke initiatieven voor de defensie-industrie.

Het kan per project verschillen of een vergunning nodig is voor militaire productie
en zo ja, hoe lang een procedure duurt. Dit is onder andere afhankelijk van de locatie
en de complexiteit van het project. Zeker als er gevaarlijke stoffen, milieubelastende
behandelingen en/of de assemblage van munitie worden voorzien zijn de vergunningprocedures
in Nederland complexer. Daarom staat Defensie in goed overleg met decentrale overheden
om te onderzoeken hoe militaire productie zo snel mogelijk van start kan gaan, bijvoorbeeld
via een eventuele gedoogconstructie. Uiteindelijk is het aan decentrale overheden
als bevoegd gezag om hierover te besluiten.

Vraag 6

Lopen er op dit moment initiatieven om het vestigingsklimaat voor defensie-innovatiebedrijven
in Nederland gericht te verbeteren? Zo ja, welke zijn dat en op welke termijn verwacht
u daar resultaat van?

Antwoord 6

Zie het antwoord op vraag 5.

Vraag 7

Hoe verloopt de afstemming tussen de Ministeries van Defensie en van Economische Zaken
en Klimaat over het wegnemen van knelpunten voor de defensie-industrie? Welk departement
heeft hierbij de regie?

Antwoord 7

De ministeries van Defensie en Economische Zaken en Klimaat werken doorlopend met
elkaar samen, ook in afstemming met brancheverenigingen en koepelorganisaties, bijvoorbeeld
op het gebied van het wegnemen van knelpunten voor de opschaling van de defensie-industrie.
Zo hebben de ministeries van Defensie en Economische Zaken en Klimaat gezamenlijk
de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025–2029 geschreven.4

Het specifieke deelonderwerp bepaalt welk ministerie de regie heeft en welk ministerie
daarbij ondersteunend is.

Vraag 8

Bent u bereid om, naar Deens voorbeeld, een versnelde vergunningprocedure in te richten
specifiek voor defensie-innovatiebedrijven die willen produceren in Nederland? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 8

De Nederlandse defensie-industrie is van strategisch belang voor onze nationale veiligheid
en economische weerbaarheid. Het kabinet deelt de ambitie om innovatie en opschaling
te versnellen. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat zet hiervoor in op
twee sporen: vermindering van regeldruk en verbetering van het vestigingsklimaat.

Het Deense voorbeeld van versnelde defensieprojecten neemt het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat mee in de afwegingen. Echter, Nederland heeft een eigen juridisch
en bestuurlijk kader, waarin we moeten zoeken naar praktische oplossingen die passen
bij onze context. In nauw overleg met collega’s van de betrokken ministeries worden
knelpunten in kaart gebracht en waar mogelijk opgelost. De Kamer wordt tijdig geïnformeerd
over de voortgang en eventuele beleidswijzigingen.

Vraag 9

Hoe voorkomt u dat Nederland achter landen als Denemarken aanloopt als vestigingsland
voor defensie-innovatie, gegeven het feit dat Denemarken bewust regelgeving heeft
aangepast aan de urgentie van de huidige veiligheidssituatie?

Antwoord 9

De Nederlandse insteek van Build With Ukraine is de productie van Oekraïense systemen door Nederlandse bedrijven en in bestaande productiefaciliteiten,
in plaats van de vestiging van Oekraïense bedrijven op Nederlands grondgebied, zoals
bij Denemarken het geval is. Dit maakt in onze situatie productie sneller mogelijk
gezien de beperkte beschikbare ruimte en de grote druk op de fysieke leefomgeving.
Een voorbeeld hiervan is het eerste coproductieproject tussen VDL en het Oekraïense
GreentechHarvest voor de productie van twee typen drones in Born. We zoeken actief
naar volgende projecten waarin de kracht van de Oekraïense en Nederlandse defensie-industrie
elkaar kunnen versterken.

Vraag 10

Hoe staat het met de operationalisering van het Nationaal Agentschap voor Disruptieve
Innovatie (NADI)?

Antwoord 10

Het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI), dat is aangekondigd in
het coalitieakkoord, gaat zich richten op het realiseren van technologische doorbraken
voor maatschappelijke vraagstukken. NADI gaat werken met challenge-based programma’s waar parallel verschillende technologische oplossingen voor een probleem
worden verkend. Dit kunnen zowel dual-use als civiele programma’s zijn. Voorafgaand aan de zomer zal ik uw Kamer informeren
over de stappen die nodig zijn om NADI te realiseren.

Vraag 11

Kunt u een tijdlijn geven voor de oprichting van de Nederlandse Defensie Innovatie
Autoriteit naar het voorbeeld van het Amerikaanse Defense Advanced Research Projects
Agency (DARPA)?

Antwoord 11

In de aankomende Defensienota, die voor de zomer met uw Kamer zal worden gedeeld,
zal meer bekendgemaakt worden over de oprichting van een Nederlandse autoriteit voor
defensie-innovatie en opschaling.

Vraag 12

Bent u bereid om een concreet plan van aanpak met de Kamer te delen waarin de knelpunten
voor de vestiging en opschaling van defensie-industrie in Nederland worden geïnventariseerd
en weggenomen? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Om randvoorwaarden voor versnelling voor de gehele defensie-industrie te creëren,
zal het kabinet de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie concretiseren, conform
de motie van het lid Van Lanschot c.s. over de Defensie Strategie voor Industrie en
Innovatie herzien. We zullen dit meenemen in de uitwerking hiervan, welke in Q3 2026
met uw Kamer wordt gedeeld.