Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Flach en Stoffer over Zwerfstroom en aanhoudende problemen bij veehouderijen

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei), mede namens
de Ministers van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en van Infrastructuur
en Waterstaat (ontvangen 23 maart 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2025–2026, nr. 1041.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de aanhoudende problemen met zwerfstroom bij onder meer
veehouderijbedrijven1?

Antwoord 1

Ja, ik heb kennisgenomen van de berichtgevingen over zwerfstroom bij een veehouderij.

Vraag 2

Kunt u in afstemming met onder meer provincies, gemeenten en sectororganisaties aangeven
in hoeverre in andere regio’s in het land bij veehouderijbedrijven ook problemen ervaren
worden die mogelijk in verband staan met zwerfstroom?

Antwoord 2

Ik heb op dit moment geen kennis van situaties op veehouderijbedrijven elders in Nederland
waar soortgelijke problemen worden ervaren zoals die in berichtgeving is beschreven.
Indien onbegrepen problemen bestaan op een veehouderij zal normaliter de eigen dierenarts
hierover geconsulteerd worden. Ook kunnen veehouders en dierenartsen contact opnemen
met de Gezondheidsdienst voor Dieren, via de Veekijker2, voor advies. De Veekijker is onderdeel van de basismonitoring diergezondheid, een
instrument om trends en ontwikkelingen in de diergezondheid bij landbouwhuisdieren
te volgen.

In het verleden is, naar aanleiding van meldingen van onbegrepen gedrag, door sectorpartijen
geïnventariseerd in welke mate onbegrepen gedrag van dieren door veehouders wordt
gezien, waar geen duidelijke verklaring (binnen of buiten het bedrijf) voor aan te
wijzen was. Er is een oproep gedaan voor bedrijven om zich te melden. De Gezondheidsdienst
voor Dieren heeft in 2018 een onderzoek gedaan, waaraan 31 bedrijven die zich gemeld
hadden, hebben deelgenomen3. Er is geconcludeerd dat veel factoren een rol kunnen spelen, er is niet één specifieke
oorzaak gevonden. Mogelijk was de oorzaak per bedrijf ook verschillend. Associaties
met zonnepanelen, of zendmasten en hoogspanningskabels in de omgeving zijn in dit
onderzoek niet gevonden.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het vanwege de toenemende elektrificatie goed is om tijdig onderzoek
te doen naar mogelijke risico’s van zwerfstroom en de mogelijkheden om dit te voorkomen?

Antwoord 3

Toenemende elektrificatie brengt in zichzelf geen risico op zwerfstroom. Zwerfstroom
ontstaat wanneer elektrische installaties niet goed geaard zijn of bedradingen niet
goed geïsoleerd zijn. Ook kunnen zwerfstromen ontstaan als de opbouw en capaciteit
van de elektrische installatie onvoldoende is of apparatuur wordt gebruikt die niet
voldoet aan de Europese veiligheidsregels.

Indien een bestaande elektrische installatie van een bedrijf wordt uitgebreid met
bijvoorbeeld een zonnepaneel-installatie, een batterij of een kleine windturbine is
het zaak dat deze installatie blijft voldoen aan de elektrotechnische veiligheidseisen
zoals beschreven in de NEN1010. Onoordeelkundige uitbreidingen kunnen tot problemen
leiden. Het is daarom belangrijk dat elektrische installaties altijd aangelegd, onderhouden
en gecontroleerd worden door gecertificeerde elektrotechnische installatiedeskundigen.

Vraag 4

Waarom is door de provincie Zuid-Holland gevraagd multidisciplinair onderzoek naar
de zwerfstroomproblematiek geweigerd4, terwijl verschillende experts wijzen op de mogelijkheid van bedrijfsoverstijgende
oorzaken5, 6?

Antwoord 4

De provincie Zuid-Holland heeft inderdaad per brief verzocht om het uitvoeren van
multidisciplinair onderzoek door het Rijk. De provincie gaf aan dat de casuïstiek
de mogelijkheden en het kennisveld van de provincie oversteeg. Nadat de veehouder
eerst zelf onderzoek heeft laten uitvoeren, heeft de provincie een second opinion
laten uitvoeren.

Dit second opinion-onderzoek concludeert dat er geen externe oorzaken zijn aan te
wijzen voor de problemen op het bedrijf. Uit het onderzoek bleek bovendien dat de
metingen uit het onderzoek dat de veehouder heeft laten uitvoeren, ongeschikt waren
om zwerfstromen te detecteren en dat er aanwijzingen waren dat de elektrische installatie
op het bedrijf verbetering behoeft.

Verder kwam naar voren dat de veehouder onder verscherpt toezicht staat van de NVWA
en is veroordeeld door de rechter vanwege het onthouden van de nodige zorg en het
hebben van onvoldoende capaciteit voor het aantal gehouden dieren. Overwogen is dat
deze situatie nog altijd niet volledig is verbeterd en dat de problematiek op het
bedrijf toe te schrijven is aan de omstandigheden waaronder de dieren worden of werden
gehouden. De houder is tevens gewezen op het bestaan van het vertrouwensloket welzijn
landbouwhuisdieren voor hulp en ondersteuning.

Vraag 5

Bent u alsnog bereid het gevraagde multidisciplinaire onderzoek op te pakken?

Antwoord 5

Nee, het gevraagde multidisciplinair onderzoek is pas zinvol als er in de monodisciplines
geen mogelijke oorzaak van de problemen worden gevonden. In dit geval zijn er geen
externe oorzaken gevonden, zijn er wel zorgen over het dierenwelzijn en diergezondheid
bij de veehouderij en waren er verbeteringen mogelijk in de elektrische installatie.
Tevens ken ik geen voorbeelden van onderling vergelijkbare casuïstiek die op externe
oorzaken wijzen.

Uiteraard blijf ik alert op eventuele ongewenste gevolgen die samen zouden kunnen
hangen met de energie-transitie en de (elektrische) infrastructuur die in de omgeving
wordt geplaatst.