Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kathmann en De Hoop over de vele boetes voor het niet op tijd betalen van de e-tol op de A24

Antwoord van Minister Tieman (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 21 januari
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 871.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «Regels voor nieuwe e-tol niet voor iedereen duidelijk:
200.000 boetes» (NOS, 19 oktober 2025)1 en «Betaalherinnering voor e-tolweg A24 kost je vanaf nu geld» (NU.nl, 7 december
2025)2?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op deze berichten? Ontvangt u ook signalen over de digitale toegankelijkheid
van de e-tolweg, en zo ja, wat is daarvan de strekking?

Antwoord 2

De tolheffing op de A24 is voor het merendeel van de gebruikers duidelijk; echter
nog niet voor iedereen. Dat is ook in lijn met de verwachtingen vooraf: een nieuw
systeem vergt gewenning van gebruikers. De inzet is erop gericht dat steeds meer gebruikers
de tol tijdig betalen, zodat het aantal betalingsherinneringen en boetes afneemt.
Hierin is ook een duidelijke positieve trend waarneembaar. In de eerste helft van
2025 werd ca. 80% van de tolritten op tijd betaald. Begin december was dit gestegen
tot ca. 90%. Dit resulteert in een daling van het aantal verstuurde betalingsherinneringen
en boetes. Naar verwachting zet deze dalende trend de komende maanden verder door.

Er zijn signalen bekend over de digitale toegankelijkheid van het systeem. Zo heeft
de Nationale ombudsman aangegeven dat het tolsysteem onnodige lasten legt bij burgers,
en mensen uitsluit die niet digitaal vaardig zijn. Bij het klantcontactcentrum van
e-TOL betreft het merendeel van de vragen algemene vragen over tolheffing, de wijze
van betalen of vragen naar aanleiding van betalingsherinneringen of boetes. Er zijn
slechts enkele meldingen binnengekomen die specifiek betrekking hebben op de digitale
toegankelijkheid. Dit betrof personen die niet in staat waren om digitaal te betalen.
In dergelijke gevallen wordt ondersteuning geboden om aan de verplichtingen te voldoen.

Het feit dat digitale toegankelijkheid in het klantcontact niet specifiek naar voren
komt neemt niet weg dat het systeem ingewikkeld kan zijn voor mensen die minder digitaal
vaardig zijn. Er is daarom ingezet op goede communicatie (ook via niet-digitale middelen
zoals verkeersborden en kranten), goede ondersteuning en coulance bij de handhaving.
Zie verder het antwoord op vraag 10.

Vraag 3

Bent u het met de indieners eens dat meer dan 200.000 uitgedeelde boetes wijst op
een structurele tekortkoming in de voorlichting over de e-tolheffing?

Antwoord 3

Nee, deze stelling wordt niet gedeeld. De A24 is de eerste weg in Nederland met een
elektronisch tolsysteem. Een nieuw systeem vergt gewenning van gebruikers. Dit is
ook gebleken bij vergelijkbare elektronische tolwegen in het buitenland. Zoals toegelicht
in het antwoord op vraag 2 werd begin december al 90% van de tolritten tijdig betaald
en is het de verwachting dat dit percentage verder toeneemt. Hiermee neemt het aantal
betalingsherinneringen en boetes af.

Vraag 4

Klopt het dat één op de vijf automobilisten die via de e-tolweg reizen de tol niet
op tijd betalen? Is deze verhouding in lijn met wat u vooraf had verwacht?

Antwoord 4

Ten tijde van de berichtgeving van de NOS (19 oktober jl.) werd inderdaad ca. één
op de vijf tolritten niet tijdig betaald. Ca. 80% van de tolritten werd daarmee wel
tijdig betaald. Dat is in lijn met de inschattingen die voor het jaar 2025 in de ontwerpbegroting
van het Mobiliteitsfonds 20263 zijn opgenomen. Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 2 werd begin december al
90% van de tolritten tijdig betaald en is het de verwachting dat dit percentage verder
toeneemt. Hiermee neemt het aantal betalingsherinneringen en boetes af.

Vraag 5

Is in de geplande periode van 25 jaar waarin tol zal worden geheven rekening gehouden
met deze hoge inkomsten uit boetes en aanmaningen? Zo ja, waarom? Zo nee, wat betekent
dit voor de duur van die periode?

Antwoord 5

In de ramingen in de begroting is rekening gehouden met inkomsten uit betalingsherinneringen
en boetes. Dit omdat in artikel 11 van de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding
en ViA15 (Wet TTH) is vastgelegd dat de netto-opbrengsten uit tolheffing, betalingsherinneringen
en boetes volledig ten goede komen aan de aflossing van de tolopgave. Met de tolheffing
op de A24 wordt een financieringsbehoefte gedekt van € 405 miljoen (bedrag in contante
waarde en in prijspeil 2025). De tolheffing wordt beëindigd als deze tolopgave, plus
de in- en uitvoeringskosten van tolheffing, is voldaan.

De duur van de tolheffing hangt af van het aantal gebruikers van de A24, het betaalgedrag
van deze gebruikers en de uitvoeringskosten van tolheffing. Deze factoren zijn momenteel
nog sterk in ontwikkeling, waardoor de precieze duur van de tolheffing nu nog onduidelijk
is. De ramingen in de begroting over betalingsherinneringen en boetes betreffen slechts
indicatieve inschattingen. Er wordt niet gestuurd op het realiseren van de geraamde
inkomsten: er wordt gestuurd op naleving van de tolplicht.

Vraag 6

Kunt u verklaren waarom maar liefst één op de vijf automobilisten de e-tol niet (kunnen)
betalen? In hoeverre is dit een gevolg van problemen met de digitale toegankelijkheid?

Antwoord 6

Er zijn verschillende redenen waarom gebruikers de tol niet tijdig betalen. Zo zijn
er gebruikers die de verkeersborden over het hoofd zien, het systeem (nog) niet helemaal
begrijpen of simpelweg vergeten te betalen. Ook zijn er gebruikers die de herinneringsbrief
(ten onrechte) als een factuur hebben beschouwd. Er zijn geen indicaties dat specifiek
de digitale toegankelijkheid een verklaring is voor het feit dat de tolheffing niet
tijdig wordt betaald. Zie verder het antwoord op vraag 2.

Vraag 7

Heeft u inzicht in de achtergrond van de mensen die beboet worden? Zo ja, raakt dit
disproportioneel doelgroepen in een kwetsbare sociaaleconomische positie?

Antwoord 7

Bij de handhaving van de tolheffing worden geen gegevens verwerkt over de achtergrond
of sociaaleconomische positie van personen. Conform de Wet TTH worden alleen gegevens
verwerkt die nodig zijn om een betalingsherinnering of boete te kunnen versturen.
Het gaat dan onder meer om de naam, het adres en de woonplaats van de houder van het
voertuig waarvoor niet tijdig tol is betaald.

Wel komt de achtergrond of sociaaleconomische positie van personen soms aan de orde
in het klantcontact dat plaatsvindt. Het komt voor dat iemand meerdere boetes van
soms verschillende overheidsorganisaties heeft ontvangen en deze niet allemaal (tegelijkertijd)
kan betalen. Waar mogelijk wordt in dit soort gevallen maatwerk toegepast. De tolheffing
is om deze reden aangesloten op de Betalingsregeling Rijk4, waarmee het CJIB als Rijksincasso-organisatie namens de aangesloten overheidsorganisaties
tot een betalingsregeling kan komen die rekening houdt met de afloscapaciteit van
de betrokkene.

Vraag 8

Heeft u zicht op het aantal automobilisten dat herhaaldelijk de boete niet heeft (kunnen)
betalen? Kunt u een beeld schetsen van hoeveel automobilisten door het niet (kunnen)
betalen van de boetes een aanzienlijk bedrag verschuldigd is?

Antwoord 8

Er is recent een analyse uitgevoerd naar gebruikers die meerdere boetes hebben ontvangen
en hun betaalgedrag. Hieruit blijkt dat er na één jaar tolheffing 3.466 personen of
bedrijven zijn die 10 of meer tolboetes hebben ontvangen. In 1.730 van deze gevallen
is nog geen enkele boete betaald. Conform het beleid dat handhaving op maatschappelijk
verantwoorde wijze plaatsvindt, wordt getracht in contact te komen met gebruikers
met meerdere openstaande herinneringen of boetes. Doel hiervan is ondersteuning bieden
bij het betalen en voorkomen dat personen in de problemen komen. De handhaving kan
daarbij tijdelijk worden gepauzeerd. Ook wordt in bepaalde gevallen coulant opgetreden.

Vraag 9

Erkent u dat, door de tolheffing uitsluitend digitaal te doen, er een verhoogd risico
is dat de ongeveer 2,5 miljoen mensen5 die moeite hebben met digitale dienstverlening disproportioneel beboet worden?

Antwoord 9

Nee, dit wordt niet erkend. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 kan het systeem
ingewikkeld zijn voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Er is daarom ingezet
op goede communicatie (ook via niet-digitale middelen zoals verkeersborden en kranten),
goede ondersteuning en coulance bij de handhaving. Hiermee wordt zoveel mogelijk voorkomen
dat mensen die minder digitaal vaardig zijn nadeel ondervinden of disproportioneel
worden beboet. Zie verder het antwoord op vraag 10.

Vraag 10

Welke maatregelen heeft u genomen om automobilisten in een kwetsbare sociaaleconomische
positie of met weinig digitale vaardigheden in staat te stellen om tijdig en gemakkelijk
de tol te betalen?

Antwoord 10

De tol kan op twee manieren worden betaald: door aan te melden voor automatisch betalen
of door per rit te betalen op e-tol.nl. Gebruikers hebben een vrije keuze hoe ze willen betalen, maar geadviseerd wordt
om automatisch te betalen. Daarmee worden immers herinneringen en boetes voorkomen.
Het aanmelden voor automatisch betalen is zo makkelijk mogelijk gemaakt en wordt ook
in de communicatie benadrukt.

Gebruikers die vragen hebben over de tolheffing of ondersteuning nodig hebben bij
het verrichten van betalingen of het aanmelden voor automatisch betalen, kunnen terecht
bij het klantcontactcentrum. Dat geldt uiteraard ook voor personen in een kwetsbare
sociaaleconomische positie of met weinig digitale vaardigheden. Ook met ondersteuning
van het klantcontactcentrum is het verrichten van betaalhandelingen niet voor iedereen
mogelijk. In het klantcontact wordt in dergelijke gevallen aangeraden om hulp te vragen
aan familie, vrienden of buren. Ook kunnen mensen terecht bij een Informatiepunt Digitale
Overheid (IDO). IDO’s zijn vaak gevestigd in bibliotheken en bieden hulp en ondersteuning
bij digitale overheidsdiensten. Alle IDO’s hebben van RDW informatie ontvangen over
de tolheffing. Medewerkers van IDO’s in de omgeving van de A24 hebben daarnaast een
aanvullende training gekregen.

Vraag 11

Waarom heeft u besloten om ook de betalingsherinnering geld te laten kosten als een
automobilist niet binnen 72 uur digitaal tol betaalt? Is dit niet een impliciete vorm
van dwang om mensen te bewegen tot automatische betalingen?

Antwoord 11

Reeds bij de parlementaire behandeling van de Wet TTH in 2015 was bekend dat alleen
in het eerste jaar van de tolheffing geen vergoeding voor de betalingsherinnering
in rekening zou worden gebracht. Dit om gebruikers te laten wennen aan het tolsysteem.
Op 7 december jl. is het eerste jaar tolheffing geëindigd en is gestart met het in
rekening brengen van de vergoeding van € 9 bij een betalingsherinnering. Dit bedrag
is bedoeld om de kosten te dekken die worden gemaakt met het versturen van een betalingsherinnering
en de verdere afhandeling daarvan. Het is niet bedoeld als (impliciet) dwangmiddel
om mensen te bewegen tot automatische betalingen. Wel wordt verwacht dat deze maatregel
als bijeffect heeft dat het aantal tijdige betalingen toeneemt. Dit mede omdat sommige
weggebruikers de herinneringsbrief tot aan 7 december jl. (ten onrechte) als een factuur
beschouwden.

Vraag 12

Op welke manier zijn ervaringsdeskundigen, laaggeletterden en kennisorganisaties voor
digitale toegankelijkheid betrokken bij het inrichten van de e-tolheffing? Voldoet
dit volledig aan de eisen voor digitale toegankelijkheid?

Antwoord 12

Bij het ontwerpen van het tolsysteem is aandacht geweest voor digitale toegankelijkheid.
Zo zijn bijvoorbeeld zogeheten klantreizen opgesteld, waarbij potentiële gebruikers
met verschillende achtergronden en kenmerken de processtappen van het tolheffingsproces
hebben doorlopen (van het zien van een verkeersbord over tolheffing tot het ontvangen
van een boete en de processtappen daartussenin). Deze klantreizen hebben waardevolle
inzichten opgeleverd die zijn meegenomen om het systeem gebruiksvriendelijk te maken.

Ook bij de communicatie over tolheffing (in bijvoorbeeld brieven, de website e-tol.nl
en campagnemateriaal) is aandacht voor toegankelijkheid. Bijvoorbeeld door het gebruik
van begrijpelijke taal op taalniveau B1. Daarnaast geldt dat overheidswebsites (zoals
de website e-tol.nl) moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen zoals beschreven
in de Wet digitale overheid (Wdo). De website heeft status B6 en voldoet daarmee aan de wettelijke eisen. Het streven is de website verder te verbeteren
naar status A.

Vraag 13

Welke mogelijkheden hebben mensen die de tol niet digitaal kunnen of willen betalen
om alsnog hun betaling te doen? Zijn deze mogelijkheden voldoende helder en toegankelijk?

Antwoord 13

De betaling van de tol is alleen digitaal mogelijk, door te betalen via de website
e-tol.nl (met iDEAL of creditcard) of door aan te melden voor automatisch betalen.
Bij automatisch betalen zijn er, afhankelijk van de gekozen aanbieder, opties om te
betalen per factuur, creditcard, automatische incasso of door een saldo op het account
te storten (prepaid). Informatie over betaalmogelijkheden is beschikbaar op de website
e-tol.nl en kan ook worden opgevraagd bij het klantcontactcentrum.

Vraag 14

Welke kosten-batenanalyse ligt ten grondslag aan de keuze voor e-tolheffing? Welke
alternatieven zijn onderzocht, zoals een ouderwets tolhuisje?

Antwoord 14

In de memorie van toelichting bij de Wet TTH7 is uitgebreid ingegaan op de afweging om bij de A24/Blankenburgverbinding en de toekomstige
ViA15 te kiezen voor een free flow-tolsysteem en niet voor een «klassiek» systeem
met een tolplein met slagbomen. Aspecten die een rol hebben gespeeld in de afweging
zijn gebruikersgemak, doorstroming, verkeersveiligheid, betaalmogelijkheden en handhaving.
Bij de A24 bleek een tolplein met slagbomen fysiek onmogelijk inpasbaar in het wegontwerp
en zou het daarnaast leiden tot filevorming en reistijdverlies. Dit terwijl de A24
bedoeld is om de doorstroming in de regio Rijnmond te verbeteren.

Vraag 15

Bent u het met de indieners eens dat, gezien de nieuwigheid van de e-tol en het risico
dat vooral mensen met weinig digitale vaardigheden worden beboet, terughoudendheid
en ruimhartigheid moet worden betracht bij de tolheffing?

Antwoord 15

Een nieuw systeem vergt gewenning van gebruikers. Zoals toegelicht in het antwoord
op vraag 9 en 10 is daarom ingezet op goede communicatie over de tolheffing, goede
ondersteuning aan gebruikers en op coulance bij de handhaving. Ook zijn in het eerste
jaar van de tolheffing gratis betalingsherinneringen gestuurd aan gebruikers die de
tol niet tijdig hebben betaald.

Vraag 16

Bent u bereid om, vanwege de zorgen rondom de digitale toegankelijkheid van de e-tolheffing,
de periode waarin geen administratiekosten worden gerekend te verlengen?

Antwoord 16

Nee, dit is niet wenselijk. Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 2 zijn er bij
het klantcontactcentrum slechts enkele meldingen binnengekomen die specifiek betrekking
hebben op de digitale toegankelijkheid van het systeem. Conform de Wet TTH is in het
eerste jaar van de tolheffing geen vergoeding voor de betalingsherinnering in rekening
gebracht en wordt dat sinds 7 december jl. wel gedaan. Die vergoeding is nodig omdat
voor het versturen en afhandelen van betalingsherinneringen substantiële uitvoeringskosten
worden gemaakt. Daarnaast is een gratis betalingsherinnering niet rechtvaardig ten
opzichte van gebruikers die wel op tijd tol betalen, omdat zij indirect meebetalen
aan de kosten hiervan.

Vraag 17

Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk en afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Antwoord 17

Ja.