Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Podt over het artikel ‘Wat hebben Nederlandse landbouwbedrijven op een beurs in Rusland te zoeken?’1

Antwoord van Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister van Landbouw,
Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
(ontvangen 16 december 2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat meerdere Nederlandse landbouwbedrijven deelnemen
aan een landbouwbeurs in Krasnodar en actief blijven op de Russische markt?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat Nederland op elke mogelijke manier zou moeten voorkomen dat
Nederlandse bedrijven, direct of indirect, bijdragen aan de economische weerbaarheid
van de Russische oorlogsmachine?

Antwoord 2

Het kabinet zet in het kader van de Russische agressie tegen Oekraïne in op het verder
verhogen van de druk op Rusland. De sancties van de Europese Unie en G7-partners zijn
erop gericht om de Russische oorlogsmachine zoveel mogelijk te belemmeren. Hierbij
weegt het kabinet continu de impact van de sancties af tegen andere zwaarwegende belangen,
waaronder het belang van mondiale voedselzekerheid.

Vraag 3

Deelt u de mening dat de export van landbouwmachines de Russische landbouwsector versterkt
en daarmee de weerbaarheid van het land vergroot?

Antwoord 3

Het kabinet deelt de mening dat de export van landbouwmachines in bepaalde gevallen
kan bijdragen aan de economische weerbaarheid van Rusland. Dit risico moet voortdurend
afgewogen worden tegen zwaarwegende humanitaire belangen zoals de mondiale voedselzekerheid.
Het kabinet heeft in het verleden voorstellen gedaan om de export van specifieke,
hoogwaardige landbouwmachines naar Rusland te verbieden en blijft zich hier in lijn
met de motie Teunissen2 voor inspannen.

Vraag 4

Hoe duidt u het feit dat de export van landbouwmachines met bijna 10 miljoen is gestegen
tussen 2021 en 2023?

Antwoord 4

De export van landbouwgerelateerde goederen naar Rusland is gestegen van EUR 184 miljoen
in 2021 naar EUR 193 miljoen in 2023. De export daalde in 2024 naar EUR 123 miljoen.3 Deze verzamelcategorie bevat naast landbouwmachines ook gewasbeschermingsmiddelen,
diervaccins, meststoffen en machines voor de voedingsmiddelenindustrie.

Jaarlijks fluctueren de exportwaardes van deze subcategorieën. Daardoor is niet met
zekerheid vast te stellen dat de stijging van de totale exportwaarde van landbouwgerelateerde
goederen specifiek toe te schrijven is aan enkel landbouwmachines.4

Vraag 5

Hoe beoordeelt u het morele argument van Nederlandse bedrijven dat «voedsel geen wapen
mag zijn» richting Rusland, in het licht van recente cijfers van het Verenigde Naties
World Food Program (WFP), waaruit blijkt dat als gevolg van de Russische oorlog inmiddels
naar schatting vijf miljoen Oekraïners kampen met voedselonzekerheid?5

Antwoord 5

Het kabinet onderschrijft het standpunt dat voedsel nooit als wapen mag worden ingezet
en veroordeelt Russische aanvallen op de Oekraïense landbouwsector ten zeerste. De
belangrijkste prioriteiten van het kabinet zijn het financieel ondersteunen van Oekraïne
en het verder vergroten van de druk op Rusland. De druk op Rusland voert Nederland
onder meer in Europees verband op door het instellen van sancties die gericht zijn
op het zo veel mogelijk belemmeren van de Russische oorlogseconomie. Het kabinet weegt
hierbij constant diverse belangen tegen elkaar af, zoals de impact van sancties op
Rusland zelf en het belang van mondiale voedselzekerheid. Het kabinet blijft zich
inspannen voor het verbieden van de export van specifieke, hoogwaardige landbouwmachines
naar Rusland. Nederland ondersteunt Oekraïne en andere landen middels ongeoormerkte
bijdragen aan het World Food Programme.

Uw Kamer wordt nader geïnformeerd over de op 2 december jl. aangenomen gewijzigde
motie van het lid Teunissen over het in kaart brengen van maatregelen om de activiteiten
van Nederlandse en andere Europese agrobedrijven in Rusland aan banden te leggen.6

Vraag 6

Heeft u in kaart gebracht of Nederlandse landbouwmachines en -technologie vallen binnen
de sectoren waarvoor Rusland sterk afhankelijk is van Europa, zoals benoemd in de
Europese Unie (EU)-lijst van exportverboden? Zo nee, bent u bereid dit alsnog te onderzoeken
en de Kamer hierover te informeren?

Antwoord 6

Nederlandse producenten van landbouwmachines en -technologie zijn gebonden aan specifiek
de EU-brede sanctieverordeningen, zoals de EU verordening «betreffende beperkende
maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne
destabiliseren»7 en waarin de exportverboden naar Rusland worden beschreven. Deze verboden bevatten
uitgebreide lijsten met goederen en technologie die niet mogen worden geëxporteerd
naar Rusland, waaronder bijvoorbeeld tractoren en aanhangers. Het kabinet ziet op
dit moment geen aanleiding om verder onderzoek te verrichten, maar blijft streven
naar verdere maatregelen. Het kabinet blijft zich in het bijzonder inspannen voor
het verbieden van de export van specifieke, hoogwaardige technologie naar Rusland.

Vraag 7

Heeft u zicht op de wijze waarop Nederlandse bedrijven opereren op de Russische markt,
bijvoorbeeld via lokale dochterondernemingen of distributeurs, en dat via deze constructies
wordt bijdragen aan sanctie-ontwijking?

Antwoord 7

Nederlandse bedrijven zijn wereldwijd actief. In het geval dat bedrijven toch zaken
doen met of actief zijn in landen waar sancties gelden, ook mogelijk door dochterondernemingen
of distributeurs, is het essentieel dat zij zich aan de sanctieregelgeving houden.
Op dit moment is het binnen de geldende sanctieregelgeving nog mogelijk voor (dochter-)ondernemingen
van Europese bedrijven om in Rusland voor bepaalde zaken actief te zijn. Het kabinet
neemt eventuele signalen over sanctieschending uiterst serieus. Er wordt in die gevallen
onderzoek gedaan naar eventuele overtredingen van sanctieregelgeving door de daartoe
bevoegde handhavende autoriteiten.

Vraag 8

Bent u bereid met de betrokken bedrijven in gesprek te gaan over de morele implicaties
van hun aanwezigheid op de Russische markt en hen te verzoeken hun activiteiten te
heroverwegen?

Antwoord 8

Het kabinet moedigt bedrijven actief aan om vanwege de oorlog in Oekraïne niet langer
actief te zijn op de Russische markt en wijst bedrijven, ook in de agrosector, op
de risico’s van zaken doen in Rusland.

Sinds de intensivering van de sancties tegen Rusland na de inval in Oekraïne geldt
dat diverse bedrijven hun activiteiten hebben gestopt, het land hebben verlaten of
bezig zijn om zich helemaal terug te trekken uit Rusland. Vanwege Russische tegenmaatregelen
is dit niet altijd eenvoudig.

Vraag 9

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Landbouw- en Visserijraad
op 9 december 2025?

Antwoord 9

De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.