Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Teunissen en Dassen over “de gelekte brief waarin Tata Steel 685 miljoen euro moet betalen vanwege trage verduurzaming”

Antwoord van Minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen 10 november 2025).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 216.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat Tata Steel Nederland (TSN) de komende jaren
honderden miljoenen extra kwijt zal zijn aan het kopen van emissierechten, in totaal
€ 685 miljoen in 2030?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Erkent u dat dit geen onverwachte tegenvaller is, maar een volledig voorzienbare consequentie
van de ETS-systematiek waarin de gratis rechten gebaseerd zijn op historische productievolumes?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

De hoeveelheid gratis rechten is inderdaad onder andere gebaseerd op historische productievolumes,
maar bijvoorbeeld ook op de Europese benchmark en op de langere termijn ook op de
implementatie van de Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Voor TSN speelt mee
dat de werkzaamheden aan Hoogoven 6 begin 2024 zijn uitgelopen waardoor er minder
staal is geproduceerd. Dit lagere productievolume heeft geresulteerd in minder gratis
rechten. Deze consequentie was van tevoren bekend en daarom ook in de bedrijfsvoering
meegenomen.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het doel van het ETS-systeem is om vervuilers financieel te
prikkelen sneller te verduurzamen, en dat het huidige systeem in die zin «werkt» doordat
TSN nu met forse kosten wordt geconfronteerd? Hoe rijmt u dit met het beleid om tegelijkertijd
via subsidies de financiële prikkels van het ETS-systeem deels teniet te doen?

Antwoord 3

Het EU ETS is een marktinstrument waarmee de Europese Unie de uitstoot van broeikasgassen
kosteneffectief wil verminderen. De handel in emissierechten is de handel in emissieruimte:
het recht om een bepaalde hoeveelheid broeikasgassen uit te stoten. Het aantal beschikbare
rechten is beperkt en gaat ook nog eens elk jaar omlaag. Bedrijven, zoals TSN, ontvangen
gratis rechten én kunnen handelen in rechten. De prijs voor een emissierecht, de CO2-prijs, wordt bepaald door vraag en aanbod. Dat maakt emissiehandel een marktinstrument
om klimaatverandering tegen te gaan.

Het kabinet hecht aan het belang van een verduurzaamde industrie in Nederland. Het
Nederlandse beleid ten aanzien van de verduurzaming van de industrie bestaat uit verschillende
instrumenten. Zo zijn er beprijzende instrumenten, zoals EU ETS, waardoor bedrijven
moeten gaan betalen voor hun CO2-uitstoot. Ook zijn er stimulerende instrumenten gericht op de opbouw van deze duurzame
industrie en het behoud van de industrie. Te denken valt aan de ontwikkeling van innovatieve
technologieën, ondersteund door bijvoorbeeld de maatwerkaanpak, NIKI, SDE++ en DEI+.
Deze instrumenten subsidiëren (een deel van) de onrendabele top van een investering,
dus enkel het deel dat nodig is om de business case sluitend te krijgen. De maatwerkaanpak
richt zich op bovenwettelijke maatregelen, dus meer of sneller verduurzamen dan de
wet vraagt. Dit geldt dus ook voor de maatwerkafspraak met TSN.

Vraag 4

Hoe beoordeelt u de uitspraak van emeritus hoogleraar Sweder van Wijnbergen in het
artikel dat subsidie aan Tata Steel de bedoeling van het ETS-systeem ondermijnt?

Antwoord 4

Zoals ook in het antwoord op vraag 3 vermeld, bestaat het Nederlandse beleid uit een
combinatie van instrumenten om verduurzaming te realiseren. Alle bedrijven die onder
het EU ETS systeem vallen, kunnen ook aanspraak maken op de stimulerende instrumenten,
niet alleen TSN. Daarbij is het ETS een Europees systeem. Ook andere Europese staalfabrieken
die onder het ETS systeem vallen worden ondersteund bij hun verduurzamingsopgave.

Vraag 5

Was u voor het verschijnen van dit artikel op de hoogte van deze additionele kosten,
waarvan het bedrijf zelf in elk geval sinds februari 2024 weet (de datum van het interne
document)? Zo ja, heeft u dit meegewogen in de onderhandelingen over maatwerksubsidie?
Zo nee, in hoeverre verandert dit uw inzet bij de onderhandelingen?

Antwoord 5

In de business case voor de maatwerkafspraak wordt gekeken naar meest actuele prognoses
van kosten en opbrengsten, in dit geval cijfers en prognoses uit 2025. Dit geldt dus
ook voor de CO2 kosten.

Vraag 6

Heeft TSN de afgelopen jaren een voorziening aangelegd voor de gratis emissierechten
die zij door lagere productie «te veel» ontvingen? Zo ja, wat is de omvang van deze
voorziening en hoe wordt deze ingezet? Zo nee, acht u dit prudent ondernemingsbeleid?

Antwoord 6

Vanwege de bedrijfsvertrouwelijkheid kunnen geen uitspraken worden gedaan over specifieke
cijfers of, in dit geval, voorzieningen. Het kabinet wil benadrukken dat de CO2 kosten en de maatregelen die TSN in verband daarmee getroffen heeft integraal zijn
meegenomen in de business case die onderdeel is van de maatwerkgesprekken.

Vraag 7

Hoe schat u de concurrentiepositie van Tata Steel in nu ze de komende jaren 685 miljoen euro
extra kosten kunnen verwachten, zelfs ten opzichte van concurrenten binnen Europa?
Ziet u nog een toekomst waarin Tata Steel op eigen kracht kan concurreren, of is dit
bedrijf structureel afhankelijk geworden van staatssteun?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 6 wat betreft de bedrijfsvertrouwelijkheid van deze cijfers
en het integraal meenemen van de CO2 kosten in de business case en het antwoord op vraag 5 dat we bij de maatwerkafspraak
met TSN kijken naar de cijfers en prognoses van 2025. Op basis van die business case
ziet het kabinet zeker een toekomst waarin TSN op eigen kracht kan opereren. Ook de
Europese Commissie toetst hierop aangezien er onder het relevante staatssteunkader
geen staatssteun mag worden gegeven aan een bedrijf in financiële moeilijkheden. Voordat
er een subsidie kan worden gegeven is ook akkoord van de Europese Commissie nodig.

Vraag 8

Hoe weegt u dat Tata zelf aangeeft dat het «Groen Staal-plan» onder druk komt te staan
als er een verbod komt op de verwerking van giftige staalslakken2, terwijl deze ETS rechten financieel een veel grotere tegenvaller kunnen zijn? Wat
zegt dit over de kwetsbaarheid van Tata’s plannen?

Antwoord 8

TSN opereert in een internationale context. Voor het bedrijf is het daarom van belang
om stabiliteit in het overheidsbeleid te hebben en vergelijkbare concurrentievoorwaarden
met omringende landen. EU-beleid en nationaal beleid hebben impact op de business
case van een bedrijf, zo ook beleid omtrent ETS en staalslakken. Het Groen Staal-plan
vergt een grote investering van het bedrijf en het moederbedrijf. Het is dus niet
meer dan logisch dat het bedrijf mogelijke risico’s ten aanzien van de business case
zorgvuldig in kaart brengt. De weging van de verschillende risico’s en het uiteindelijk
wel/niet doen van de investering is aan het bedrijf.

Vraag 9

Kunt u een overzicht geven van de belangrijkste actuele en potentiële financiële risico’s
voor TSN, waaronder in elk geval: een mogelijk verbod op de verwerking van staalslakken,
het tekort aan gratis ETS-rechten, de invoerheffingen op staal in de VS3 en de werkzaamheden naar aanleiding van de aanzegging tot intrekken van de vergunning
van Kooksgasfabriek 2?

Antwoord 9

Zoals ook in het antwoord op de vorige vraag zijn er externe factoren die impact hebben
op de business case van Tata Steel. In de financiële modellen wordt gewerkt met prognoses.
Deze prognoses worden getoetst en gevalideerd door de staat en een externe financiële
adviseur. De uiteindelijke risico inschatting en afweging van de verschillende factoren
is aan het bedrijf.

Vraag 10

Bent u bereid de Kamer te informeren over de wijze waarop deze financiële risico’s
worden betrokken in de lopende gesprekken over mogelijke steunmaatregelen of maatwerkafspraken
met TSN?

Antwoord 10

De Kamer wordt regelmatig, waar mogelijk openbaar en waar nodig vertrouwelijk, geïnformeerd
over de voortgang van de maatwerkafspraken met Tata Steel, bijvoorbeeld via Kamerbrieven
en technische briefings. Ook in de toekomst zal het kabinet dit blijven doen.

Vraag 11

Hoe beoordeelt u of het verstrekken van substantiële subsidies aan Tata Steel in lijn
is met prudent financieel bestuur, gezien de vele vooraanstaande econome4n, 5 die ons waarschuwen dat dit een zeer onverstandige vorm van staatssteun is?

Antwoord 11

Zoals al eerder in de beantwoording aangegeven, bestaat het Nederlandse verduurzamingsbeleid
uit een mix van instrumenten en wordt er door de staat en de Europese Commissie getoetst
op de haalbaarheid van de business case aangezien er onder het relevante staatssteunkader
geen steun mag worden verstrekt aan een onderneming in financiële moeilijkheden. Voor
de staat is het essentieel dat de subsidie voor het behalen van de beoogde doelen
wordt gebruikt: verduurzaming en verbetering van de gezondheid. Er zullen dan ook
strenge voorwaarden aan de eventuele subsidie verbonden zijn. Zo wordt de subsidie
in tranches uitgekeerd, bij het behalen van vooraf vastgestelde mijlpalen. Indien
de doelen niet worden behaald kan de staat de subsidie terugvorderen of boetes opleggen.
Daarnaast zullen er clawback-mechanismes komen om oversubsidiëring te voorkomen.

Vraag 12

Wilt u deze vragen één voor één beantwoorden, vóór de behandeling van de begroting
Klimaat en Groene Groei, zodat de Kamer deze informatie kan betrekken bij de beoordeling
van de maatwerkafspraken met Tata Steel?

Antwoord 12

Ja.