Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op Vragen van het lid Patijn over het artikel Groot deel bedrijven houdt zich al decennia niet aan wettelijke plicht medezeggenschap

Antwoord van Minister Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 23 september
2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Groot deel bedrijven houdt zich al decennia niet aan
wettelijke plicht medezeggenschap»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat ongeveer 30 procent van de bedrijven die wettelijk verplicht zijn een
ondernemingsraad in te stellen dat niet doet? Klopt het dat dit al decennia niet gebeurt?

Antwoord 2

Dit klopt. Het blijkt uit het periodieke nalevingsonderzoek van het Ministerie SZW.

Vraag 3

Op welke manier gaat u de naleving hiervan verbeteren?

Antwoord 3

De naleving van de Wet op de Ondernemingsraden is de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers. Dat gezegd hebbende, wordt er wel gekeken naar beleidsmaatregelen die
de naleving van de WOR kunnen verbeteren. U kunt hierbij denken aan stimulerende maatregelen,
maar ook aan maatregelen die de druk verhogen om een OR in te stellen. Uw Kamer wordt
hierover voor het einde van het jaar per brief geïnformeerd.

Vraag 4

Wat is de status van een pensioenovereenkomst, het aantal vakantiedagen of de hoogte
van salarissen als er geen toestemming is verleend door een werknemersvertegenwoordiging?

Antwoord 4

De ondernemingsraad gaat in principe niet over primaire arbeidsvoorwaarden zoals het
aantal vakantiedagen en de hoogte van het salaris. Voor het pensioen ligt dit anders.
Voor het vaststellen, wijzigen of intrekken van een regeling op grond van een pensioenovereenkomst
heeft de ondernemer de instemming van de ondernemingsraad nodig, tenzij het een verplichte
deelneming in een bedrijfstakpensioen betreft.

Voor een pensioenregeling, en ook voor andere personele regelingen die onder het instemmingsrecht
van de ondernemingsraad vallen, geldt dat een besluit zonder instemming van de ondernemingsraad
nietig is. Deze nietigheid moet door de ondernemingsraad worden ingeroepen binnen
een door de wet gestelde termijn. Heeft een OR-plichtige onderneming geen OR, dan
is een instemmingsplichtig besluit van de ondernemer eveneens nietig.

Vraag 5

Waarom zijn er in Nederland geen effectieve sancties of handhavingsmogelijkheden wanneer
werkgevers weigeren een ondernemingsraad (OR) in te stellen, terwijl dat in landen
als België en Frankrijk wel het geval is?

Antwoord 5

In Nederland schept de overheid de wettelijke kaders voor de medezeggenschap en wordt
de invulling daarvan aan werkgevers en werknemers overgelaten. Medezeggenschapswetgeving
wordt dan ook privaatrechtelijk gehandhaafd. Als een ondernemer verzuimt om een ondernemingsraad
in te stellen, dan kan een vakbond of een werknemer de kantonrechter verzoeken om
aan de ondernemer op te leggen dat deze een ondernemingsraad instelt.

In Frankrijk en België is medezeggenschap en de rol van de overheid anders vormgegeven.
In beide landen staat de toepassing van medezeggenschapswetgeving onder bestuursrechtelijk
toezicht en handhaving.

Vraag 6

Overweegt u om sancties of handhavingsmogelijkheden toe te voegen aan het wettelijke
instrumentarium? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Op dit moment wordt dit niet overwogen. De invoering van toezicht en handhavingsmaatregelen
is ingrijpend. Het zou een systeemwijziging met zich meebrengen in de rol van de overheid
ten opzichte van de medezeggenschap: van privaatrechtelijke naar publieke handhaving.
Bovendien zijn andere maatregelen mogelijk om de naleving van de WOR te verbeteren.
Hierover wordt u voor het einde van het jaar per brief geïnformeerd.

Vraag 7

Wilt u onderzoeken op welke wijze de drempel voor werknemers om af te dwingen dat
er een OR komt kan worden verlaagd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Ja, dit gebeurt al, in goed overleg met de sociale partners. Een mogelijkheid die
hierbij in beeld komt is het beter in stelling brengen van de bedrijfscommissie. De
bedrijfscommissie helpt ondernemingsraden, bestuurders en andere betrokkenen bij alles
wat komt kijken bij medezeggenschap en kan bemiddelen bij geschillen over de WOR.
De uitwerking hiervan wordt betrokken bij het totaalpakket aan maatregelen. Uw Kamer
wordt daarover voor het einde van dit jaar per brief geïnformeerd.

Vraag 8

Kunt u toezeggen dat u de punten genoemd onder vraag 6 en 7 onderzoekt in het traject
voor betere naleving van de OR-plicht?

Antwoord 8

Toezicht en handhaving is op dit moment geen optie, zie antwoord op vraag 6. Naar
verwachting zijn er andere maatregelen die de naleving van de WOR kunnen verbeteren.
Punt 7 is wel een mogelijkheid die wordt uitgewerkt.

Vraag 9

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat arbeidsmarktbeleid van 24 september
2025?

Antwoord 9

Ja.