Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Dijk en Dobbe over het bericht dat ongediplomeerd personeel in dienst is bij zorgverleners

Antwoord van Minister Van Hijum (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 19 juni
2025).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht dat ongediplomeerd personeel in dienst is bij zorgverleners?1

Antwoord 1

Ik vind het zeer zorgelijk als ongediplomeerd personeel is ingeroosterd voor werkzaamheden
waarvoor een diploma wel vereist is. Het is de verantwoordelijkheid van de zorginstellingen
om toe te zien op de bekwaamheid van personeel. Zie ook mijn antwoord op vraag 9.

In de zorg en welzijn is er ook ruimte voor mensen die (nog) geen opleiding hebben
afgerond en (nog) geen formeel diploma of certificaat hebben, mits zij bekwaam zijn
voor de handelingen die zij uitvoeren. Zorgbehoevenden moeten wel te allen tijde de
zorg kunnen krijgen die nodig is.

Vraag 2

Is het wettelijk toegestaan dat ongekwalificeerd personeel werkt in zorg verlenende
functies zoals in de jeugdzorg en de zorg voor mensen met een handicap? Zo nee, zijn
er hierop uitzonderingen voor uitzendpersoneel?

Antwoord 2

Op grond van de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz) zijn zorgaanbieders
eindverantwoordelijk voor het leveren van goede zorg. Ook wanneer zorgaanbieders personeel
via een uitzendbureau werven, dragen zij de verantwoordelijkheid om de bekwaamheid
en bevoegdheid van deze zorgmedewerkers te controleren en zich ervan te vergewissen
dat zij over de juiste kwalificaties beschikken. Er zijn geen uitzonderingen voor
uitzendpersoneel. Hierbij geldt dat het niet is toegestaan dat ongekwalificeerd personeel
zelfstandig zorg verleent waarvoor een specifieke opleiding of registratie vereist
is.

In de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) is vastgelegd
welke handelingen alleen door BIG-bevoegde (en dus gekwalificeerde) zorgverleners
uitgevoerd mogen worden, de zogenoemde voorbehouden handelingen. Toch is er in de
praktijk ook ruimte voor mensen zonder diploma of certificaat om in de zorg en welzijn
te werken, mits zij bekwaam zijn voor de handelingen die zij uitvoeren. Het uitgangspunt
hierbij is: bekwaam is inzetbaar. Dit betekent dat iemand bepaalde zorg- of ondersteuningstaken
mag uitvoeren als die persoon de nodige kennis en vaardigheden bezit én in staat is
deze handelingen veilig en verantwoord uit te voeren. Of iemand bekwaam is om een
voorbehouden handeling in opdracht van een BIG-geregistreerde zorgverlener uit te
voeren is de verantwoordelijkheid van de BIG-geregistreerde opdrachtgever en degene
die de handeling uitvoert, de opdrachtnemer.

Vraag 3

Is het uw beleidsvoornemen om meer mogelijkheden te creëren voor ongekwalificeerd
personeel om (als uitzendkracht) in de zorg te werken? Zo nee, wat gaat u doen om
dit te voorkomen?

Antwoord 3

Nee, ik ben niet voornemens meer mogelijkheden te creëren voor ongekwalificeerd personeel
om in de zorg of welzijn te werken dan dat er nu zijn. Het is de verantwoordelijkheid
van de zorginstellingen om toe te zien op de bekwaamheid van personeel. Dit kan zowel
vast personeel betreffen als uitzendkrachten.

Vraag 4

Zijn er andere berichten of informatie beschikbaar bij uw ministerie of de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) die erop duiden dat dit vaker voorkomt? Zo ja, kunt
u een overzicht delen van deze informatie en specifiek de hoeveelheid incidenten?
Zo nee, gaat u hier onderzoek naar laten doen?

Antwoord 4

De IGJ heeft mij laten weten dat er incidenten en calamiteiten zijn geweest door het
inzetten van onbevoegd en onbekwaam personeel, maar dat zij daarover geen aantallen
bijhoudt. Een landelijk dekkend overzicht van incidenten en calamiteiten in de zorg
die rechtstreeks zijn toe te schrijven aan de inzet van onbevoegd en onbekwaam personeel
is er niet.

Vraag 5

Klopt het dat de IGJ wél contact heeft opgenomen met de afnemers van diensten van
Allround Care, maar níet met Allround Care zelf? Zo ja, waarom is dit het geval en
deelt u de mening dat dit wel moet gebeuren? Zo nee, wat is het resultaat van dit
contact geweest?

Antwoord 5

De IGJ is niet bevoegd om toe te zien op uitzend- of bemiddelingsbureaus. Allround
Care is dan ook geen object van IGJ-onderzoek. De zorgaanbieders die diensten afnemen
van Allround Care vallen wel onder het toezicht van de IGJ en de IGJ heeft dan ook
met hen contact opgenomen. De betrokken zorgaanbieders zijn geschrokken van de uitkomsten
van de controles en hebben maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.

Vraag 6

Deelt u de mening dat bestuurders van organisaties die diensten in de zorg aanbieden
en daarbij structureel ongekwalificeerd personeel inzetten gesloten en vervolgd dienen
te worden?

Antwoord 6

Het is de verantwoordelijkheid van de zorginstellingen om toe te zien op de bekwaamheid
van personeel. In de zorg en welzijn is er ook ruimte voor mensen die (nog) geen opleiding
hebben afgerond en (nog) geen formeel diploma of certificaat hebben, mits zij bekwaam
zijn voor de handelingen die zij uitvoeren. Patiënten, cliënten, werkgevers of andere
betrokkenen die te maken hebben (gehad) met problemen daaromtrent worden aangeraden
aangifte te doen, zodat het Openbaar Ministerie tot vervolging kan overgaan. Het is
aan de opsporingsdiensten criminele activiteiten nader te onderzoeken.

Vraag 7

Welke stappen worden gezet om grote zorginstellingen hun verantwoordelijkheid te laten
nemen bij het controleren van diploma’s van uitzendkrachten?

Antwoord 7

Op 31 maart jl. heb ik in samenwerking met de Minister van OCW een kamerbrief verzonden
met daarin de aanpak fraude en criminaliteit in de zorgketen. In deze brief zijn ook
diverse maatregelen opgenomen gericht op bewustwording van aanbieders rond de inzet
van EVC’s en het controleren van diploma’s. Zorgaanbieders worden gewezen op de vergewisplicht
en de mogelijkheden hoe deze goed uit te voeren. De vergewisplicht is het onderzoek
dat van zorgaanbieders wordt verwacht naar de geschiktheid van zorgverleners (ook
Zzp’ers, uitzendkrachten of gedetacheerden). Dat kan bijvoorbeeld door navraag te
doen bij eerdere werkgevers, het BIG-register te bekijken en door een VOG te verlangen.
Om diplomafraude tegen te gaan stimuleert DUO het gebruik van het gratis digitale
uittreksel uit Mijn diploma's. Ook is er nu een mogelijkheid waarmee zorgaanbieders
op de website van DUO eenvoudig kunnen controleren of een uittreksel uit «Mijn diploma's»
echt is. Deze mogelijkheid wordt op dit moment onder de aandacht gebracht bij de doelgroep.
Sinds begin 2023 roept de IGJ de zorgsector regelmatig op om alert te zijn op valse
diploma’s, VOG’s en gesjoemel met EVC’s (Erkenning verworven competenties) en opleidingen
voor de zorg.

Vraag 8

Deelt u de mening dat er onderzoek moet komen naar eventuele negatieve gevolgen voor
de patiënten van ongekwalificeerd personeel en dat de kosten en schadevergoeding hiervoor
verhaald moeten worden op het bestuur van organisaties die dit personeel hebben ingezet?

Antwoord 8

Het is primair aan de direct betrokkenen zoals de zorgaanbieder en/of patiënt/cliënt
of diens naasten om aangifte te doen tegen de betreffende ongekwalificeerde zorgverlener
en vervolgens al dan niet te besluiten om een juridische procedure te starten waarvan
schadevergoeding een onderdeel kan zijn.

Vraag 9

Wat is uw reactie op de uitspraak «Vrijwel alle zorginstellingen in Nederland zetten
ongediplomeerde medewerkers in op functies waarvoor een diploma niet vereist is»?
Wat gaat u hier aan doen?

Antwoord 9

Het is de verantwoordelijkheid van werkgevers dat zij toezien op de bekwaamheid van
hun personeel. Op grond van de vergewisplicht dient een instelling van te voren te
onderzoeken of een zorgverlener voldoende bevoegd en bekwaam is voor hetgeen deze
wordt ingezet. Bij functies in de zorg waarvoor geen diploma is vereist is het belangrijk
dat de werkgever toeziet op de bekwaamheid van deze mensen.

Vraag 10

Wat is uw reactie op de uitspraak «Er zijn vriendjes en vriendinnetjes die een dienst
draaien op naam van iemand anders die wel de juiste papieren heeft»? Wat gaat u hier
aan doen?

Antwoord 10

Zie mijn antwoord op vraag 9. In aanvulling daarop: de IGJ heeft mij laten weten dat
zorgaanbieders nog nauwelijks identiteitscontroles hebben ingeregeld omdat ze zich
nog onvoldoende bewust zijn van deze specifieke risico’s. Om die reden wijst de IGJ
zorgaanbieders op de risico’s met betrekking tot identiteitsfraude op de werkvloer.

Vraag 11

Heeft de IGJ voldoende budget, mensen en middelen om deze en andere situaties te achterhalen?

Antwoord 11

Het tegengaan van zorgfraude is een gezamenlijke opgave van toezichthouders in de
zorg, opsporingsinstanties en het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ). De toename
van zorgfraude, criminaliteit en ondermijning in de zorg vraagt steeds meer aandacht
van het toezicht van de IGJ gelet op de risico’s voor de kwaliteit en veiligheid van
de zorg en jeugdhulp. Dat leidt binnen de bestaande grote toezichtlast van de IGJ
inmiddels tot scherpe keuzes, ook ten aanzien van het organisatieonderdeel dat zich
bezig houdt met opsporing en het toezicht op integere bedrijfsvoering in relatie tot
de kwaliteit en veiligheid van de zorg.

Vraag 12

Hoe vaak heeft de inzet van ongediplomeerd personeel van Allround Care geleid tot
incidenten? Om wat voor incidenten ging het hier en wat waren de gevolgen hiervan?

Antwoord 12

De IGJ ziet toe op de betrokken zorgaanbieders maar niet op Allround Care omdat de
IGJ geen bevoegdheid heeft om toe te zien op bemiddelings- en uitzendbureaus (zie
ook mijn antwoord op vraag 5). Los van de casus Allround Care heeft de IGJ mij laten
weten dat er in algemene zin incidenten en calamiteiten zijn geweest door het inzetten
van onbevoegd en onbekwaam personeel, maar dat IGJ daarover geen aantallen bijhoudt
(zie ook mijn antwoord op vraag 4).

Vraag 13

In hoeverre speelde Allround Care een rol bij de diplomafraude?

Antwoord 13

Zie mijn antwoord op vraag 12.

Vraag 14

Is er in deze casus aangifte gedaan van diplomafraude tegen Allround Care en/of de
betrokken zorgverleners?

Antwoord 14

Ja, de IGJ heeft tegen de betrokken zorgverleners aangifte gedaan van valsheid in
geschrifte en oplichting.