Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman en Bushoff over gedupeerde Groningers die nog wachten op compensatie voor de eigen gemaakte kosten bij de versterking

Antwoord van Staatssecretaris Van Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 13 juni 2025)

Vraag 1

Erkent u dat het treurig is dat, bijna twee jaar nadat de Tweede Kamer de motie-Beckerman/Nijboer
heeft aangenomen, die tot doel had om alle gedupeerden die eigen geld hadden moeten
investeren in de versterking schadeloos te stellen, gedupeerden nog steeds wachten
of worden afgewezen om onterechte redenen?1
2

Antwoord 1

Bewoners die kosten gemaakt hebben voor noodzakelijke versterkingsmaatregelen, of
kosten die daar direct uit voortkomen, moeten die kosten vergoed krijgen. Dit duurt
lang, maar er worden goede stappen gezet. NCG heeft naar aanleiding van de moties-Beckerman/Nijboer3
4
een meldpunt ingericht waar bewoners zich kunnen melden en analyseert deze meldingen,
waar nodig met gemeenten. Als blijkt dat er kosten zijn gemaakt voor noodzakelijke
versterkingsmaatregelen, vind ik het belangrijk dat deze alsnog worden vergoed. Echter,
in sommige gevallen is vastgesteld dat bewoners volgens de bestaande kaders hebben
gekregen waar ze recht op hadden. Daarom zullen zij geen vergoeding krijgen. Van de
totaal 217 binnengekomen meldingen, hebben 166 bewoners een voorgenomen of definitief
besluit ontvangen op hun melding. Er zijn nog 51 bewoners die in afwachting zijn van
een besluit op hun melding, waarvan er 42 voor 1 juli 2025 een voorgenomen besluit
ontvangen. Voor de overige 9 bewoners geldt dat ik me blijf inspannen zodat zij ook
zo spoedig mogelijk uitsluitsel over hun melding zullen krijgen.

Vraag 2

Klopt het dat de 55 melders uit Batch 1588 die in januari 2025 nog moesten wachten
nog steeds wachten?

Antwoord 2

Nee, 11 bewoners hebben inmiddels bericht ontvangen over hun melding.

Vraag 3

Welke stappen zijn in de tussentijd gezet?

Antwoord 3

De NCG heeft samen met gemeenten getoetst of bewoners uit Batch 1588 een functioneel
vergelijkbare woning hebben kunnen kopen en/of realiseren van het door hen eerder
ontvangen budget. Hierbij vind ik het belangrijk dat het komen tot een besluit met
aandacht voor de specifieke situatie van een bewoner gebeurt. Mede hierdoor heeft
het bieden van uitsluitsel voor bewoners lang geduurd. De analyse voor 42 bewoners
van deze Batch 1588 meldingen is recentelijk afgerond. Ik heb me er hard voor gemaakt
dat deze bewoners nog voor 1 juli 2025 duidelijkheid krijgen over hun melding.

Vraag 4

Er bereiken ons signalen dat gemeenten meldingen (willen) afwijzen, klopt dat? Kunt
u deze signalen tegenspreken? Zo nee, hoe kan dit? Heeft u hier gesprekken over met
de betrokken gemeenten?

Antwoord 4

Ik ben samen met NCG en de betrokken gemeenten doorlopend in gesprek. Hoewel NCG de
besluiten verstuurt, is er af- en overeenstemming over de uitkomsten met betrekking
tot de meldingen. Door NCG en betrokken gemeenten is samen gekeken of er daadwerkelijk
sprake was van extra gemaakte kosten die vergoed hadden moeten worden. Op basis van
de analyse die is gedaan wordt duidelijk dat niet alle meldingen worden toegewezen.
Deze bewoners hebben voldoende budget gekregen om een functioneel vergelijkbare woning
(qua typologie van de woning, gebruiksoppervlakte, afwerkingsniveau en functionaliteit)
terug te bouwen en komen dus niet in aanmerking voor een extra vergoeding.

Vraag 5

In de Voorjaarsnota is er opnieuw extra geld vrijgemaakt voor Batch 1588: 33,5 miljoen
euro extra voor de uitvoering en 64,7 miljoen euro extra voor gestegen bouwkosten
en indexatie. Zijn deze middelen ook bestemd voor de groep die zelf heeft moeten inleggen
voor de versterking?

Antwoord 5

De middelen die zijn vrijgemaakt in de Voorjaarsnota 2025, zijn bestemd voor het goed
kunnen uitvoeren en afronden van de versterking binnen Batch 1588. Omdat (bouw)kosten
de afgelopen jaren zijn gestegen, bleek het oorspronkelijke budget ontoereikend. Daarom
is in de kabinetsreactie Nij Begun reeds € 33,5 mln gereserveerd en is dit nu toegevoegd
aan de BZK-begroting. Boven op de eerder gereserveerde middelen bleek er extra budget
nodig, waardoor er nog eens € 64,7 mln is vrijgemaakt bij deze Voorjaarsnota. Ik heb
uw Kamer op 24 januari jl. geïnformeerd5
dat ik met de gemeenten contact heb om te borgen dat zij voldoende middelen hebben
om bewoners te kunnen compenseren in het geval uit het meldpunt blijkt dat bewoners
zelf kosten hebben moeten maken voor de noodzakelijke versterking van hun woning.
Dat is ook onderdeel van deze extra middelen.

Vraag 6

Wat is de stand van zaken betreffende de 33 melders uit Batch 1588 die in januari
2025 al wel een voorgenomen besluit hadden ontvangen? Hoeveel van hen hebben een bedrage
gekregen? Hoeveel van hen zijn afgewezen? Hoeveel bezwaren zijn er ontvangen?

Antwoord 6

Van de 33 melders uit Batch 1588 die in januari 2025 een voorgenomen besluit hebben
gekregen, hebben 3 bewoners een vergoeding ontvangen en zijn er 30 meldingen afgewezen.
Naar aanleiding van het voorgenomen besluit hebben 4 bewoners een bezwaar ingediend.
Zoals hierboven aangegeven, vind ik het belangrijk dat kosten die zijn gemaakt voor
noodzakelijke versterkingsmaatregelen alsnog worden vergoed. Echter, niet in alle
gevallen vindt er een vergoeding plaats omdat het gekregen budget voldoende was voor
een functioneel vergelijkbare woning. Ik snap dat dit misschien niet voor alle bewoners
de uitkomst is waar ze op hadden gehoopt. Daar heb ik ook oog voor. Daarom kunnen
bewoners hun zienswijze delen na ontvangst van hun voorgenomen besluit. Daarnaast
kunnen bewoners persoonlijk toelichting krijgen op het voorgenomen besluit. Ook kunnen
bewoners tegen het definitieve besluit in bezwaar en beroep.

Vraag 7

Een tweede groep bewoners waarbij problemen zijn ontstaan bij de uitvoer van de aangenomen
motie-Beckerman/Nijboer zijn de bewoners die een akkoord sloten met de Nederlandse
Aardoliemaatschappij/Centrum Veilig Wonen (NAM/CVW) voor de versterking; wat is de
stand van zaken betreffende deze groep?6

Antwoord 7

Toen de versterkingsopgave en schadeafhandeling in 2018 publiekrechtelijk belegd zijn,
is ervoor gekozen om géén zaken op te pakken die eerder in behandeling zijn genomen
door onder andere NAM en CVW tenzij er in het geval van individuele gevallen sprake
is van «onbillijkheden van overwegende aard» (hardheidsclausule). Dit is vastgelegd
in de Tijdelijke wet Groningen. NAM en CVW hebben bij hun afhandeling geen onderscheid
gemaakt tussen schadeafhandeling of mogelijke versterking. Doordat er geen beoordelingen
van de woningen hebben plaatsgevonden is ook niet na te gaan of er sprake was van
noodzakelijke versterking bij die woningen. En of de vergoeding dus bedoeld was voor
versterking.

Voor NCG geldt daarbij dat zij niet bevoegd is zolang er geen sprake is van een beoordeling
dat een gebouw niet aan de veiligheidsnorm voldoet (en er dus budget voor versterking
nodig is). Als die beoordeling ontbrak hebben de bewoners een afwijzing gekregen.
Deze bewoners hebben echter bezwaar aangetekend tegen dit besluit. Zoals aangegeven
ben ik aan het kijken naar de mogelijkheden om deze bewoners alsnog tegemoet te komen.
De reactie op dit bezwaar is opgeschort tot het moment dat dit besluit is genomen.

Bij een van deze meldingen was sprake van een acute schrijnende situatie die door
de Commissie Bijzondere Situaties (CBS) in behandeling is genomen. De CBS heeft onlangs
besluit genomen om tot een vergoeding over te gaan.

Vraag 8

Ons bereiken signalen dat deze bewoners worden afgewezen of zij lagere bedragen toegekend
krijgen omdat ze hun handtekening hebben gezet onder een akkoord met de NAM/CVW; herkent
u dat dit in strijd is met het uitgangspunt van de motie? De motie is immers bedoeld
om onrecht uit het verleden recht te zetten, maar het niet rechttrekken met de huidige
vergoedingen staat hier toch haaks op?

Antwoord 8

Zoals hiervoor aangegeven is er door de wetgever voor gekozen om in principe geen
zaken op te pakken die eerder in behandeling zijn genomen. Alleen als er sprake is
van «onbillijkheid van overwegende aard» is er voor IMG en NCG een mogelijkheid om
alsnog tot een vergoeding over te gaan. Daar ben ik bij de uitvoering van de motie
aan gebonden. Ik snap dat dit voor sommige mensen onrechtvaardig voelt maar de wet
biedt mij dan ook geen mogelijkheden om al het onrecht uit het verleden «recht te
trekken» met de huidige vergoedingen. Daarbij is dat in praktijk ook ondoenlijk aangezien
NAM en CVW tienduizenden zaken hebben behandeld waarbij in veel gevallen geen heldere
onderbouwingen voor de vergoedingen zijn opgenomen. Zoals aangegeven ben ik voor schrijnende
gevallen in deze groep aan het kijken om binnen de (wettelijke) mogelijkheden tot
een oplossing te komen.

Vraag 9

Erkent u dat bewoners die een overeenkomst met de NAM/CVW sloten dat vaak deden onder
hoge druk?

Antwoord 9

Ik ben bekend met het feit dat bewoners in sommige gevallen hoge druk hebben ervaren
bij het afsluiten van overeenkomsten met de NAM/CVW.
Dat is natuurlijk zeer onplezierig voor deze bewoners en heeft ook tot stress geleid.
Ik kan de tijd niet terugdraaien. Ik zet me vol in om in huidige afhandeling recht
te doen aan de situatie van bewoners en te zorgen voor een milde, menselijke en makkelijke
afhandeling van schade en uitvoering van de versterking.

Vraag 10

Erkent u voorts dat deze bewoners vaak geen zicht hadden op de hoogte van het versterkingsbudget?

Antwoord 10

Bij de bewoners die zich hebben gemeld is sprake van sloop/nieuwbouw. De prijzen voor
het bouwen van een huis per m2 zijn algemeen bekende gegevens. Ik kan niet nagaan of de bewoners afdoende bekend
waren met deze gegevens.

Vraag 11

Hoe staat het met het onderzoek over of, en zo ja, hoe alsnog een vergoeding van kosten
zou kunnen worden gegeven in het geval de afspraken met de NAM/CVW als onredelijk
kunnen worden gezien, dat u in antwoord op eerdere Kamervragen had aangegeven te gaan
uitvoeren?

Antwoord 11

Ik zal in mijn voortgangsbrief voorafgaand aan het commissiedebat van 2 juli aanstaande
nader ingaan op de stand van zaken van dit onderzoek.

Vraag 12

Hoe waarderen de melders die eigen geld hebben moeten inleggen en bij wie de versterking
onder de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) viel de regeling die is voortgekomen
uit de hierboven genoemde motie-Beckerman/Nijboer? Welke plus- en minpunten worden
genoemd? Welke lessen trekt u hieruit?

Antwoord 12

Er heeft geen evaluatie specifiek voor deze groep plaatsgevonden. Wel doet NCG jaarlijks
een meting naar de bewonerstevredenheid waarin ook deze groep wordt meegenomen. Over
de uitkomsten zal ik ook, zoals gebruikelijk, dit najaar de Tweede Kamer informeren.

Vraag 13

Naast de problemen met de inleg van eigen geld is ook aandacht gevraagd voor bouwfouten
gemaakt bij Batch 1588, hoe staat de aanpak daarvan?

Antwoord 13

Het uitgangspunt is dat de woning van bewoners bij Batch 1588 gebouwd werd onder garantie
van een waarborginstantie, zoals Woningborg of BouwGarant. Dit beschermt bewoners
tegen verborgen en constructieve gebreken aan de nieuwbouwwoning, omdat het onder
garantie kan worden opgelost. In sommige gevallen is hier bij Batch 1588 echter van
afgeweken, wat alleen mogelijk was in overeenstemming met de betreffende gemeente.
Dat is dus een uitzondering op de regel. Indien in deze gevallen toch sprake blijkt
van bouwfouten, kan er door bewoners en gemeente gezamenlijk gekeken worden naar een
maatwerk oplossing.

Vraag 14

Recent bleek dat huurders die onder Batch 1588 vallen geen recht hebben op de overlastvergoeding
van 740 euro die andere huurders wel kregen. Waarom is er bij een regeling bedoeld
om tot meer gelijkheid te komen weer gekozen voor nieuwe ongelijkheid?7 Deelt u onze mening dat dit niet is uit te leggen? Wilt u deze ongelijkheid alsnog
rechtzetten en huurders uit Batch 1588 ook dit bedrag laten toekennen?

Antwoord 14

De overlastvergoeding van 740 euro voor huurders is een uitwerking van maatregel 12b
uit Nij Begun waarmee onaanvaardbare verschillen in de versterking tussen huurders
en eigenaren worden rechtgezet. Omdat Batch 1588 onder regie van de gemeente valt,
hebben deze bewoners niet automatisch recht op deze vergoeding. Ik vind dat dit leidt
tot nieuwe, onaanvaardbare verschillen, en ben daarom met gemeenten en NCG in overleg
of en hoe we dit op korte termijn kunnen rechttrekken. Omdat dit mogelijk een aanpassing
van de regelgeving onder de Tijdelijke wet Groningen vereist, ben ik ook direct aan
het kijken voor welke andere regelingen bewoners uit Batch 1588 nu worden uitgesloten
maar dat niet wenselijk is omdat dit leidt tot nieuwe verschillen en hoe we dit kunnen
oplossen. Ik zal uw Kamer hierover in het najaar informeren.

Vraag 15

Ontstaat ook bij andere regelingen nieuwe ongelijkheid omdat mensen uit Batch 1588
of mensen waarvan de versterking onder de NAM/CVW viel hiervan worden uitgesloten?

Antwoord 15

Zie het antwoord op vraag 14.

Zaken die door NAM/CVW zijn afgehandeld vonden onder een ander juridisch en uitvoeringskader
plaats. Er waren toen nog geen regelingen voor uitvoering van de versterking, (rechts)bijstand,
tijdelijke huisvesting etc. Los van de vraag of het wenselijk is, is het zoals aangegeven
ondoenlijk om dergelijke zaken nu nog «recht te trekken».

Vraag 16

In eerdere antwoorden gaf u aan voor de zomer met nadere antwoorden te komen; kunt
u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Herstel Groningen op 2 juli aanstaande,
zodat we nog voor de zomer nadere stappen kunnen zetten?

Antwoord 16

Ja.