Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Welzijn over de uitvoering van de motie-Welzijn (Kamerstuk 34 293, nr. 143) inzake risicobeheersing Binnenhofrenovatie naar aanleiding van de 13de voortgangsrapportage Binnenhof

Antwoord van Minister Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) (ontvangen
11 juni 2025)

Vraag 1

Deelt u de opvatting dat de motie niet alleen oproept tot transparantie, maar ook
tot verscherpte risicobeheersing, en dat het enkel benoemen van risico’s, zonder aanvullende
mitigerende maatregelen, geen recht doet aan de strekking van de motie?

Antwoord 1

Bij risicomanagement is niet alleen het identificeren maar juist ook het beheersen
van risico’s van groot belang. In uw motie wijst u erop dat ook de komende fase, de
realisatiefase nog risico’s kent. In de 13de voortgangsrapportage is de paragraaf
over risico’s naar aanleiding van uw motie uitgebreid. De toprisico’s en aanvullend
de financiële toprisico’s zijn toegelicht en bij ieder van deze risico’s is de beheerstrategie
beschreven. Het programma Binnenhofrenovatie bestaat uit verschillende deelprojecten.
Het risicodossier kent risico’s op alle niveaus. Zo hebben de aannemers een risicodossier,
zijn er risico’s op projectniveau en zijn er overkoepelende programmarisico’s. De
toprisico’s bestaan daarom vaak uit meerdere risico’s die op programmaniveau zijn
geclusterd. Zowel op programmaniveau, projectniveau en bij de aannemers worden beheersmaatregelen
getroffen. Met de in de voortgangsrapportage toegelichte beheersstrategie wordt ingezet
op maatregelen om een negatieve impact van risico’s zo veel mogelijk te beperken.
Gegeven de hoeveelheid risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen is de informatie
per risico te uitgebreid om in voortgangsrapportages aan uw Kamer te sturen. Daarnaast
betreft het ook maatregelen die departementaal of commercieel vertrouwelijk zijn.

Vraag 2

Bent u bereid als aanvullende mitigerende maatregel een onafhankelijke risico-audit
te laten uitvoeren (bijvoorbeeld door Rijkswaterstaat, Auditdienst Rijk of een externe
projectauditor) om te toetsen of de bestaande risicodossiers volledig en toereikend
zijn en of de getroffen maatregelen daadwerkelijk effectief zijn? Of heeft een dergelijke
audit al plaatsgevonden, en zo ja, wanneer en wat waren de uitkomsten?

Antwoord 2

Afgelopen jaren is het risicomanagementproces (werkwijze) en het totale risicodossier
doorontwikkeld voor zowel de voorbereidings- als de uitvoeringsfase. De risico’s worden
op meerdere manieren getoetst:

– Intern het programma vindt periodieke toetsing en sturing op beheersmaatregelen plaats
i.h.k.v. projectbeheersing ondersteund door PWC;

– Het risicodossier maakt deel uit van de interne managementrapportages die conform
de governance van het programma worden besproken. Ook worden de toprisico’s met de
gebruikers besproken.

– De ADR wordt met afschriften van de voortgangsrapportages die ook aan uw Kamer worden
gestuurd geïnformeerd over het project. Sinds 2025 is met de ADR afgesproken dat zij
ook de periodieke managementrapportages van het programma zullen ontvangen.

Met deze maatregelen is het niet mogelijk om risico’s te voorkomen, of om alle risico’s
te volledig te beheersen. Wel is het een belangrijke mitigerende maatregel. Het actief
risicomanagement is erop gericht om de renovatie zo snel mogelijk, binnen de financiële
kaders en op een veilige manier uit te voeren.

Het aanvullend laten uitvoeren van een onafhankelijke risicoaudit is op dit moment
niet voorzien. De verwachting is dat dit niet tot nieuwe inzichten zal leiden gezien
de uitvoerige wijze waarop het risicomanagement al wordt toegepast.

Vraag 3

Bent u bereid om als aanvullende mitigerende maatregel voortaan bij overschrijdingen
boven een drempelbedrag (bijvoorbeeld 50 miljoen euro) een formeel politiek stopmoment
in te bouwen, waarbij de Kamer actief wordt betrokken bij de afweging over voortgang,
her prioritering of bijstelling van scope

Antwoord 3

Voor de renovatie van het Binnenhof zijn financiële kaders afgesproken. Daar stuurt
de programma-organisatie strak op, daar stuur ik als Minister strak op en daar controleert
de Tweede Kamer ook zorgvuldig op. Mocht er sprake zijn van aanpassingen in het budget,
dan maakt dat deel uit van het reguliere begrotingsproces.

Het aanvullend introduceren van een tweede politiek stopmoment naast de reguliere
mogelijkheden die de Tweede Kamer al kent in het begrotingsproces past niet in de
governance van het programma zoals deze met uw Kamer is overeengekomen. Overigens
zou dat ook zeer vertragend kunnen werken en daarmee kunnen leiden tot onnodig hoge
kosten.

Vraag 4

Ziet u aanleiding om als aanvullende mitigerende maatregel het wijzigingsproces strikter
te reguleren via een zogeheten «scope freeze» per projectfase, zodat alleen nog met
zwaarwegende motivering en kostenplaatje van verzoekende partij (inclusief ambtelijke
diensten of Kamerleden) wijzigingen kunnen worden voorgesteld?

Antwoord 4

Deze maatregel is reeds genomen. Met de gebruikers is afgesproken dat niet meer zal
worden gewijzigd.

Vraag 5

Bent u bereid om als aanvullende mitigerende maatregel een publiek toegankelijk risicodashboard
in te richten, naar voorbeeld van grote infraprojecten, waarin real-time de belangrijkste
risico’s, kostenimpact, geplande versus feitelijke mijlpalen en beheersmaatregelen
zichtbaar zijn, zodat het toezicht door Kamer en samenleving wordt versterkt?

Antwoord 5

In de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over het programma wordt u geïnformeerd
over het risicodossier. Ook wordt in deze voortgangsrapportages uitgebreid ingegaan
op de stand van zaken van de werkzaamheden, op financiën en bijvoorbeeld ook omgevingsmanagement.
Voorbeelden van een publiek dashboard voor een renovatie van een parlement zijn via
ons internationale netwerk van parlementen met een renovatieopgave beschikbaar Het
aanvullend inrichten van een real time dashboard is nu niet voorzien. Wel ben ik bereid
om binnen de randvoorwaarden van het borgen van vertrouwelijkheid en informatiebeveiliging
te kijken naar de mogelijkheden voor een risicodashboard.

Vraag 6

Kunt u aangeven in hoeverre er gebruik is gemaakt van internationale lessen of benchmarks
uit vergelijkbare renovaties van parlementaire of historische complexen (zoals in
Westminster, Brussel of Bern)? Zo nee, bent u bereid alsnog zo'n benchmarkonderzoek
te laten uitvoeren om inzicht te krijgen in aanvullende mitigerende strategieën?

Antwoord 6

Het Rijksvastgoedbedrijf maakt deel uit van een internationaal netwerk van Parlementen
die een renovatieopgave hebben en van waaruit kennisuitwisseling wordt gefaciliteerd.
Dit is een actief netwerk waarbij ook via online-bijeenkomsten meerdere keren per
jaar informatie wordt uitgewisseld. Dit stelt het RVB maar ook de andere parlementen
in staat om gebruik te maken van relevante lessen en benchmarks. Een voorbeeld waar
veel kennis en «best practices» van verschillende landen over is gedeeld is het terrein
van inkoop en contracteren.

Vraag 7

Kunt u bij elk van de bovenstaande vragen waarbij zij de voorgestelde aanvullende
mitigerende maatregel niet wenst in te zetten aangeven waarom niet?

Antwoord 7

Zie bovenstaande antwoorden.

Vraag 8

Kunt u de vragen één voor één beantwoorden voor het zomerreces?

Antwoord 8

Ja.