Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Hirsch en Piri over de nieuwe regels en controles op (wapen)export naar Israël

Antwoord van Minister Veldkamp (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 6 juni 2025).

Vraag 1 en 2

Waarom is nu pas besloten om «gelet op de veiligheidssituatie in Israël, de Palestijnse
Gebieden en de bredere regio»1 over te gaan op aanpassing van de algemene vergunningen? Kunt u aangeven welke concrete
wijziging in de veiligheidssituatie tot dit besluit heeft geleid?

Wat is er nu precies bekend geworden over de veiligheidssituatie wat nog niet bekend
was in de afgelopen 17 maanden sinds 7 oktober 2023?

Antwoord 1 en 2

De Minister van Buitenlandse Zaken geeft buitenlands politiek advies aan de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp over de afgifte van vergunningen voor
strategische goederen. De veiligheidssituatie in Israël en de Palestijnse Gebieden
wordt nauwlettend gevolgd om te bezien welke impact de ontwikkelingen hebben op de
export van strategische goederen. Het verbreken van het staakt-het-vuren op 18 maart
jl. en het daaropvolgende optreden van Israël in de Gazastrook speelden een belangrijke
rol bij het aanpassen van de algemene vergunning.

Vergunningaanvragen voor de uitvoer van strategische goederen (dual-use en militair)
naar Israël werden en worden zorgvuldig getoetst. Enige tijd geleden is het traject
in gang gezet tot intrekking van een algemene vergunning en de wijziging van twee
algemene vergunningen in de zin dat Israël daarvan wordt uitgesloten. Met deze wijziging
worden alle individuele transacties van strategische goederen naar Israël voorafgaand
aan uitvoer en doorvoer getoetst.

Vraag 3

Wat is er veranderd in de veiligheidssituatie ten opzichte van alle momenten in het
afgelopen jaar waarop wij u hebben gevraagd om in te grijpen op export naar Israël
onder algemene vergunningen, vanwege de enorme risico’s op mensenrechtenschendingen,
maar u dit weigerde?

Antwoord 3

Zie antwoord op vraag 1 en 2. Middels de opheffing c.q. aanpassing van deze algemene
vergunningen neemt het kabinet de laatste stappen om ook enkele typen transacties,
die tot 7 april 2025 als relatief laagrisico transacties konden plaatsvinden onder
de gewijzigde c.q. opgeheven algemene vergunningen, aan striktere controle te onderwerpen.
Deze maatregel komt bovenop de al zeer zorgvuldige toetsing van alle andere vergunningaanvragen
voor exporten van strategische goederen naar Israël.

Vraag 4

Kunt u een overzicht geven van de goederen die onder algemene uitvoervergunning NL010
– volgens uw brief «regelmatig gebruikt voor uitvoer naar Israël» sinds 7 oktober
20232 – naar Israël zijn geëxporteerd? Kunt u hetzelfde doen voor vergunning NL002 en NL007?

Antwoord 4

Voor de algemene vergunning NL010 geldt dat deze veelvuldig is gebruikt. De vergunning
omvat verschillende categorieën producten die cryptografie gebruiken zoals producten
voor informatiebeveiliging, digitale communicatie- of netwerkapparatuur en computers
en opslagapparaten.

Voor de algemene vergunning NL007 (doorvoer van militaire goederen afkomstig uit EU-landen,
NAVO-landen of daaraan gelijkgestelde landen) geldt dat onder deze vergunning, op
grond van de beschikbare rapportagegegevens, tussen 7 oktober 2023 en december 2024
geen transacties hebben plaatsgevonden. Over de periode januari 2025 tot het moment
van wijziging van de vergunning wordt in de tweede helft van dit jaar gerapporteerd
door bedrijven die geregistreerd zijn voor gebruik van de algemene vergunning NL007.

Voor de algemene vergunning NL002 geldt dat deze sinds 7 oktober twee keer is gebruikt
voor uitvoer naar Israël voor kogelvrije kleding.

Vraag 5

Bent u ermee bekend dat het Israëlische leger bewakingstechnologieën, kunstmatige
intelligentie (AI) en andere digitale hulpmiddelen gebruikt om hun aanvallen in de
Gazastrook te bepalen? Zo ja, hoe kunt u uw stelling onderbouwen dat informatiebeveiligingsgoederen
geëxporteerd vanuit Nederland naar Israël onder vergunning NL010 «gezien hun aard»
waarschijnlijk niet voor militaire doeleinden zijn gebruikt?

Antwoord 5

Goederen en technologie die onder de NL010 kunnen worden geëxporteerd zijn alle gerelateerd
aan informatiebeveiliging, en bedoeld om netwerken te beveiligen tegen bijvoorbeeld
cyberaanvallen. De kans dat deze goederen zijn gebruikt bij aanvallen in de Gazastrook
schat ik daarom in als gering.

Vraag 6

Weet u waar de technologie dan wel voor is gebruikt?

Antwoord 6

Gebaseerd op de aard van de goederen zullen ze zijn gebruikt voor de beveiliging van
computernetwerken.

Vraag 7

Kunt u uitleggen om welke redenen u uitvoervergunning NL010 stopzet?

Antwoord 7

De algemene uitvoervergunning NL010 wordt niet stopgezet: Israël wordt uitgesloten
als mogelijke bestemming bij gebruik van deze vergunning. De NL010 kan gebruikt worden
voor transacties met bepaalde laagrisico dual-use goederen en wordt veelvuldig gebruikt
voor uitvoer naar eindbestemmingen over de hele wereld. Het stopzetten van deze algemene
vergunning zou leiden tot een zeer grote last voor het bedrijfsleven, en voor een
grote uitvoeringslast voor de Douane. De maatregel die het kabinet hier neemt, namelijk
het uitsluiten van Israël als eindbestemming, is een extra stap om ook deze – relatief
minder gevoelige informatiebeveiligingsgoederen – nader te kunnen toetsen op risico’s
op ongewenst eindgebruik.

Vraag 8

Herinnert u zich antwoorden op eerdere schriftelijke vragen waarin u aangaf dat er
sinds 7 oktober 2023 militaire goederen (delen voor F-35 gevechtsvliegtuigen; platen,
vormdelen en helmschalen van polyethyleen en technologie; warmtebeeldcamera’s; delen,
gereedschap en technologie voor F-16 gevechtsvliegtuigen; G550 patrouillevliegtuig;
simulatiesysteem) en dual-use goederen (onderdelen voor lithografische apparatuur,
programmatuur en technologie; systemen, apparatuur en onderdelen voor cryptografische
informatiebeveiliging; veiligheidshoofddeksels van andere stoffen) naar Israël zijn
geëxporteerd3?

Antwoord 8

Ja.4

Vraag 9

Kunt u voor elk van deze categorieën aangeven onder welke vergunning deze export valt,
en wat de nieuw aangekondigde exportregels voor deze export betekenen?

Antwoord 9

De in de betreffende antwoorden (Kamerstuk 2024Z13849) genoemde uit- en doorvoer van goederen in het kader van het F-35-Lightning II programma
viel onder de algemene vergunning NL009 die van toepassing is op overdracht, doorvoer
en uitvoer in het kader van het F-35-Lightning II programma. Het kabinet heeft op
20 februari 2024 naar aanleiding van het arrest van het Gerechtshof in Den Haag deze
algemene vergunning aangepast waardoor de uit- en doorvoer van goederen binnen het
kader van het F-35 Lightning II programma met eindbestemming Israël sindsdien niet
meer is toegestaan. Deze aanpassing is destijds ook voor de NL007 doorgevoerd. Voor
de uitvoer van de overige genoemde militaire goederen geldt dat deze losstaat van
de aangepaste algemene vergunningen en heeft plaatsgevonden onder specifiek voor deze
transacties afgegeven individuele vergunningen. Conform staand beleid wordt alleen
vergunning verleend als de vergunningaanvraag de zorgvuldige toetsing aan de Europese
wapenexportcriteria heeft doorstaan. Voor deze goederen geldt dat het ging om de (tijdelijke)
uitvoer naar, of doorvoer via, Israël voor ontwikkel-, productie- of onderhoudsdoeleinden.
In geen van deze gevallen was sprake van eindgebruik door de Israëlische krijgsmacht.

Voor wat betreft de genoemde dual-use goederen geldt dat ook de uitvoer los stond
van de aangepaste algemene vergunningen en dat deze goederen onder individuele of
globale vergunningen zijn uitgevoerd. Voor de uitvoer van deze categorieën verandert
het proces in de toekomst dus niet. Ook toekomstige aanvragen worden getoetst aan
de daarop van toepassing zijnde exportcontrolekaders, waarbij het risico op ongewenst
eindgebruik van deze goederen wordt beoordeeld. Als we dat risico te groot achten,
zal de vergunningaanvraag worden afgewezen.

Vraag 10

Nu het kabinet de algemene vergunningen NL007 en NL010 wijzigt door Israël uit te
sluiten als land van eindbestemming, en het kabinet na het arrest van het Gerechtshof
Den Haag al de algemene vergunningen NL007 en NL009 had gewijzigd om uit- en doorvoer
van F-35-onderdelen naar Israël niet langer toe te staan, treffen deze genomen maatregelen
alle wapenexport op basis van algemene vergunningen naar Israël? Zo nee, op basis
van welke andere algemene vergunningen kunnen nog militaire en dual-use goederen aan
Israël worden geleverd? En waarom heeft u deze algemene vergunningen niet aangepast?

Antwoord 10

Deze wijzigingen omvatten alle algemene nationale vergunningen waaronder nog naar
Israël kon worden uitgevoerd of doorgevoerd. Daarmee scherpt het kabinet beleid dat
al zeer zorgvuldig was verder aan zodat alle transacties van strategische goederen
naar Israël voorafgaand worden getoetst aan de geldende Europese exportcontrolekaders.

Vraag 11

Zijn er nog individuele vergunningen op basis waarvan Nederland in 2025 militaire
en dual-use goederen naar Israël exporteert? Zo ja, welke goederen? En bent u bereid
ook deze vergunningen nog tegen het licht te houden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Ja. De overheid publiceert regelmatig afgegeven individuele vergunningen op de webpagina
van de Rijksoverheid.

Er zijn in het afgelopen jaar vergunningen verleend voor uitvoer van dual-use goederen
en militaire goederen naar Israël. In dezelfde periode heeft het kabinet ook diverse
vergunningaanvragen afgewezen. Het kabinet heeft sinds 7 oktober 2023 zeven vergunningen
toegewezen voor de uitvoer van militaire goederen met eindgebruik in Israël die in
2025 nog geldig zijn. Dit gaat onder meer om onderdelen voor het Iron Dome-luchtafweersysteem en demonstratiematerieel dat na beursdeelname in Nederland weer
is geretourneerd naar Israël en waarvan het eindgebruik niet bij de Israëlische krijgsmacht
ligt. Daarnaast zijn, voor de goede orde, vergunningen afgegeven voor de tijdelijke
uitvoer naar, of doorvoer via, Israël voor productie- of onderhoudsdoeleinden. Deze
goederen kwamen of komen na een productie- of onderhoudshandeling in Israël terug
naar Nederland of werden na deze handelingen naar een eindgebruiker in een derde land
doorgevoerd. In geen van deze gevallen is sprake van eindgebruik door de Israëlische
krijgsmacht.

In het afgelopen jaar heeft het kabinet ook een aantal dual-use vergunningen verleend,
vooral programmatuur en technologie voor de halfgeleiderindustrie, en apparatuur voor
de civiele telecommunicatie.

Alle verleende vergunningen zijn zeer zorgvuldig getoetst aan de Europese kaders voor
exportcontrole. Dat deze manier van werken zorgvuldig is, werd door de rechter bevestigd
in het vonnis van 13 december 2024. Op deze manier blijft het kabinet ook in de toekomst
vergunningaanvragen toetsen. De vergunningen zijn een jaar geldig. Gezien de zorgvuldige
afweging die het kabinet heeft gemaakt bij de afgifte hiervan, waarbij is geconstateerd
dat er geen duidelijk risico is dat de uit te voeren goederen kunnen worden ingezet
bij het begaan van ernstige schendingen van de mensenrechten of het humanitair oorlogsrecht,
heeft het kabinet vooralsnog geen reden gezien om eerder afgegeven vergunningen in
te trekken.

Vraag 12

Is het kabinet voornemens om de cassatie tegen het rechterlijk besluit dat er geen
F-35-onderdelen naar Israël mogen worden geëxporteerd stop te zetten? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 12

Nee, het kabinet zet de cassatie door. Het besluit van de Staat om in cassatie te
gaan staat los van de verschrikkelijke situatie in Gaza. De cassatiezaak gaat over
de principiële rechtsvraag in hoeverre de Staat zijn eigen buitenlandbeleid kan vormgeven.

Vraag 13

Kunt u bovenstaande vragen elk afzonderlijk en uiterlijk woensdag 9 april 2025 beantwoorden,
zodat Kamerleden enige tijd hebben de informatie nog voor het Commissiedebat Raad
Buitenlandse Zaken van 10 april 2025 tot zich te nemen?

Antwoord 13

Dat is gelet op het belang van een zorgvuldige beantwoording helaas niet mogelijk
gebleken.