Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Uppelschoten over de structurele gedragscrisis in het Nederlandse onderwijs

Antwoord van Staatssecretaris Paul (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 4 april
2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Nederlandse klas scoort wereldwijd slecht op discipline.
«Beleid is dringend nodig»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Onderschrijft u de conclusie dat Nederland op het gebied van klassikale discipline
een van de slechtst presterende landen van Europa is en dat dit naar alle waarschijnlijkheid
direct bijdraagt aan dalende onderwijsopbrengsten? Zo ja, welke maatregelen gaat u
nemen om het gezag van de leraar te herstellen en orde in de klas te garanderen?

Antwoord 2

De onderzoekers benadrukken dat er een samenhang wordt geconstateerd, maar dat het
niet mogelijk is om op basis van de PISA cijfers harde causale relaties vast te stellen.2

Tegelijkertijd weten we dat een gezond en veilig pedagogisch klimaat essentieel is
om tot goed leren te komen. Daarom werkt dit kabinet samen met het onderwijsveld aan
het Herstelplan kwaliteit funderend onderwijs. In het plan wordt met drie pijlers
ingezet op een integrale aanpak om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren: het
borgen van voldoende en kwalitatief goed onderwijspersoneel, het verbeteren van de
onderwijskwaliteit en de resultaten op lezen, schrijven en rekenen en het verbeteren
van de school als een vertrouwde en veilige leeromgeving voor leerlingen én personeel.
In het debat over onderwijskansen heb ik toegezegd in de uitwerking van dit plan ook
aandacht te hebben voor het orde houden en klassenmanagement.3

Vraag 3

Bent u bereid om een zero-tolerance beleid in te voeren voor leerlingen die structureel
overlast veroorzaken, zodat de leeromgeving niet langer wordt gesaboteerd? Hoe gaat
u ervoor zorgen dat de rechten van gemotiveerde leerlingen niet langer ondergeschikt
worden gemaakt aan de verstorende invloed van leerlingen die niet willen?

Antwoord 3

Structurele overlast voor personeel en leerlingen is uiteraard zeer onwenselijk. Scholen
en medewerkers in het onderwijs hebben namelijk de verantwoordelijkheid om te werken
aan een positief pedagogisch klimaat waarin leerlingen tot leren kunnen komen. Daar
horen ook heldere en gedragen gedragsnormen bij. Ik ben met het onderwijsveld en ouderorganisaties
in gesprek hoe wij dit kunnen verbeteren.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het gebrek aan klassikale orde niet alleen de leerbaarheid van
leerlingen aantast, maar ook de aantrekkelijkheid van het leraarschap ernstig schaadt,
met als gevolg een versterking van het lerarentekort? Welke concrete beleidsmaatregelen
gaat u nemen om docenten te beschermen tegen structurele ordeproblemen en hen te ondersteunen
in het handhaven van discipline?

Antwoord 4

Het houden van orde is een complexe vaardigheid waar leraren in spé vanuit hun opleiding
zo goed mogelijk op worden toegerust. Hierbij is bijvoorbeeld nadrukkelijk aandacht
voor de pedagogische aspecten van het beroep en het creëren van een goede leeromgeving
in de klas.

Het ontwikkelen van deze vaardigheid gebeurt ook in de praktijk. Werkgevers zijn verantwoordelijk
voor het begeleiden van startende leraren en hierbij is ook volop aandacht voor klassenmanagement.
Werkgevers worden hiertoe gestimuleerd onder andere via samenwerking op dit punt binnen
onderwijsregio’s en het uitwisselen van kennis en ervaringen tussen onderwijsregio’s.
Daarnaast is de begeleiding van startende leraren een belangrijk speerpunt bij de
Nationale Aanpak Professionalisering Leraren (NAPL). Vanuit de werkagenda leraren
zetten we stevig in op het aantrekkelijker maken van het beroep, bijvoorbeeld door
goede arbeidsvoorwaarden, tijd voor professionalisering en goed personeelsbeleid,
onder andere op het gebied van sociale veiligheid.

Vraag 5

Deelt u de opvatting dat de wanorde en chaos in de klas niet alleen het leerklimaat
ondermijnen, maar ook de sociale veiligheid binnen scholen ernstig aantasten? Zo ja,
welke stappen gaat u zetten om scholen te ondersteunen bij het herstellen van een
veilige en ordelijke leeromgeving?

Antwoord 5

Ja, die opvatting deel ik. Daarom is het stimuleren van een veilig en positief pedagogisch
klimaat ook een van mijn prioriteiten.

Hierbij is het sowieso belangrijk om de wettelijke kaders te verduidelijken om de
veiligheid op school te borgen. Dat doet het kabinet onder andere met het Wetsvoorstel
vrij en veilig onderwijs waarin scholen worden verplicht de veiligheid van leerlingen
én personeel te monitoren, incidenten te registreren, een interne en externe vertrouwenspersoon
aan te wijzen en jaarlijks het veiligheidsbeleid te evalueren. Daarnaast ondersteunt
Stichting School & Veiligheid scholen bij het bevorderen van een sociaal veilig en
positief pedagogisch klimaat.