Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bontenbal over het bericht dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de hoogte van terugleverkosten bij zonnepanelen onderzoekt

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 21 maart 2024). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 1214.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Toezichthouder ACM onderzoekt hoogte van terugleverkosten
bij zonnepanelen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Mogen we uit de berichtgeving van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) concluderen
dat het energieleveranciers is toegestaan terugleverkosten in rekening te brengen
bij klanten met zonnepanelen? Klopt het dat de ACM alleen kijkt naar de redelijkheid
van de hoogte van deze kosten en dus niet naar het in rekening brengen van deze kosten
an sich?

Antwoord 2

Uw conclusie is juist. Het in rekening brengen van kosten voor het terugleveren van
elektriciteit is in beginsel niet verboden onder de Elektriciteitswet 1998. Wel dienen
de energietarieven, waar de terugleverkosten onderdeel van uitmaken, redelijk te zijn.
Een leverancier mag dus niet onbeperkt kosten in rekening brengen. De ACM zal hier
als onafhankelijk toezichthouder op toezien. Ook heeft de ACM aangegeven dat leveranciers
transparant moeten zijn over de totstandkoming van deze kosten.

Vraag 3

Hoeveel energiebedrijven brengen momenteel terugleverkosten in rekening bij klanten
met zonnepanelen?

Antwoord 3

Momenteel (maart 2024) zijn er zeven energieleveranciers die terugleverkosten in rekening
brengen2. Daarnaast hanteren leveranciers ook andere methoden, zoals een hoger vastrecht of
hogere leveringstarieven voor klanten met zonnepanelen.

Vraag 4

Waarom is de ACM een onderzoek gestart naar de hoogte van de terugleverkosten? Zijn
er aanwijzingen dat er energieleveranciers zijn die ten onrechte te hoge terugleverkosten
in rekening brengen?

Antwoord 4

Bij mij zijn geen signalen bekend dat energieleveranciers ten onrechte te hoge terugleverkosten
in rekening brengen. De ACM heeft haar verkennende studie3, die op 12 maart 2024 is gepubliceerd, uitgevoerd omdat uit de Monitor Consumentmarkt
Energie blijkt dat steeds meer leveranciers bij het aanbieden van contracten onderscheid
maken tussen klanten met en zonder zonnepanelen. Ik vind het goed dat de ACM hier
onderzoek naar doet en reken erop dat de ACM vanuit haar wettelijke taken scherp let
op de transparante totstandkoming van de kosten en het feit dat de energietarieven
redelijk moeten zijn.

De ACM voert een vervolgonderzoek uit bij vier energieleveranciers. Dit om beter inzicht
te krijgen in de werkelijke meerkosten die zonnepaneelbezitters veroorzaken bij de
leveranciers en de manier waarop de leveranciers deze doorberekenen in hun tarieven.
De ACM verwacht de resultaten van dit vervolgonderzoek in de eerste helft van april
bekend te maken. De vier leveranciers zijn overigens niet geselecteerd omdat er een
vermoeden is dat zij onredelijke tarieven in rekening brengen, maar omdat ze allemaal
op een andere manier onderscheid maken tussen klanten met en zonder zonnepanelen.

Vraag 5

Hoe kijkt u naar het verband tussen het rekenen van terugleverkosten en het sneuvelen
van de Wet Afbouw salderingsregeling voor kleinverbruikers in de Eerste Kamer? Zouden
meer energieleveranciers ook, als de salderingsregeling wél werd afgebouwd, genoodzaakt
zijn om terugleverkosten in rekening te gaan brengen? Verwacht u dat in de nabije
toekomst nog meer energieleveranciers terugleverkosten in rekening zullen brengen
nu duidelijk is dat de salderingsregeling vooralsnog niet zal worden afgebouwd?

Antwoord 5

Nu salderen in stand blijft, verwacht ik dat waarschijnlijk alle of vrijwel alle leveranciers
op de een of andere wijze de door klanten met zonnepanelen veroorzaakte kosten zullen
doorberekenen aan deze groep klanten. Dit in plaats van het socialiseren van deze
kosten over het volledige klantenbestand zoals eerst werd gedaan4. Zoals eerder aangegeven in het antwoord op vraag 3, hanteren leveranciers verschillende
methoden om deze kosten door te berekenen aan klanten met zonnepanelen. Hoewel ik
de onduidelijkheid die dit kan veroorzaken onder consumenten niet fraai vind, dragen
deze methoden in principe wel bij aan een eerlijkere verdeling van de kosten.

Met de afbouw van de salderingsregeling zouden leveranciers minder noodzaak hebben
gehad om kosten door te rekenen aan klanten met zonnepanelen. Onder meer Vandebron5 en Eneco6 geven aan de terugleverkosten niet meer in rekening te zullen brengen als salderen
niet meer mogelijk is.

Vraag 6

Wat zal hiervan de impact zijn op de stimulans voor particulieren om zonnepanelen
aan te schaffen? En hoe schat u de impact van het in rekening brengen van terugleverkosten
in bij particulieren die al zonnepanelen bezitten?

Antwoord 6

Een investering in zonnepanelen is aantrekkelijk en ik verwacht dat dit zo blijft.
Wel zal de terugverdientijd van een investering in zonnepanelen stijgen door het rekenen
van terugleverkosten of een hoger vastrecht. De precieze impact hiervan is afhankelijk
van meerdere factoren, zoals de opwek, het eigen verbruik en de specifieke contractvoorwaarden.
Onafhankelijk adviesbureau Milieu Centraal werkt op haar site enkele voorbeelden uit7. Wel begrijp ik dat deze terugleverkosten kunnen bijdragen aan de onzekerheid die
mensen ervaren als ze voor de beslissing staan om wel of niet te investeren in zonnepanelen.
Ik vind het dus ook belangrijk dat consumenten goed weten hoe hun kostenplaatje eruitziet
en dat de ACM toezicht kan houden op de vraag of deze terugleverkosten transparant
tot stand komen.

Vraag 7

Welke mogelijkheden hebben particulieren met zonnepanelen om in te spelen op deze
ontwikkeling en welk inzicht hebben zij van tevoren over op welke momenten er wel
en niet terugleverkosten in rekening worden gebracht door hun energieleverancier?
Hoe kunnen consumenten worden beschermd tegen het in rekening brengen van onredelijke
terugleverkosten?

Antwoord 7

Het rekenen van terugleverkosten kan niet worden doorgevoerd zonder dat de voorwaarden
van het contract zijn aangepast, en de consument daarmee vooraf instemt na door de
leverancier goed geïnformeerd te zijn. De leverancier is verplicht om de klant ten
minste 30 dagen voorafgaand aan deze wijziging hiervan op de hoogte te stellen. De
consument krijgt op dat moment de mogelijkheid om kosteloos over te stappen. Aangezien
leveranciers op verschillende manieren omgaan met het doorrekenen van kosten aan zonnepaneelbezitters,
kunnen consumenten vervolgens bezien wat het voor hun situatie meest gunstige aanbod
is. Overigens kunnen de terugleverkosten niet zomaar aan een lopend vast contract
toegevoegd worden. Deze klanten krijgen dus pas te maken met de terugleverkosten als
het contract afloopt.

Verder zijn de leveranciers verplicht om een modelcontract met variabele tarieven
aan te bieden aan al hun klanten. Het rekenen van terugleverkosten is niet toegestaan
in dit modelcontract. Zonnepaneelbezitters kunnen dus altijd een contract afsluiten
zonder deze kostencomponent. Ik ben voornemens om in de Energiewet te regelen dat
energieleveranciers ook een modelcontract met vaste tarieven moeten aanbieden, ongeacht
of de consument zonnepanelen heeft of niet.

Tot slot, zoals eerder aangegeven in het antwoord op vraag 2, ziet de ACM erop toe
dat de energietarieven die leveranciers rekenen aan hun klanten redelijk zijn. Een
leverancier mag dus niet zomaar onbeperkt kosten in rekening brengen aan bijvoorbeeld
een klant met zonnepanelen. Daarnaast dienen de deze terugleverkosten transparant
tot stand te komen. Ook hier zal de ACM als onafhankelijk toezichthouder op toezien.

Vraag 8

Zijn terugleverkosten onderdeel van het contract dat consumenten met een energieleverancier
afsluiten? Is het dan wettelijk toegestaan om tijdens de looptijd van het contract
terugleverkosten in rekening te gaan brengen, als dat geen onderdeel was van het afgesloten
contract?

Antwoord 8

Nee, zie ook het antwoord op vraag 7.