Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bisschop en Stoffer over het achterwege blijven van afspraken met de industrie over reductie van de stikstofuitstoot

Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 5 februari
2024).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat nog nauwelijks met industriële piekbelasters
is gesproken over reductie van de stikstofuitstoot, terwijl bedrijven wel aangeven
dat er mogelijkheden zijn?1

Antwoord 1

Ja. Het bewuste artikel wekt ten onrechte de indruk dat de industrie vrijelijk stikstof
mag uitstoten in afwezigheid van afspraken met de overheid hierover. Het maken van
afspraken met industriële piekbelasters stikstof is een sluitstuk op een uitgebreide
wet- en regelgeving waar de industrie zich aan heeft te houden. Sinds de jaren ’90
vallen industriebedrijven onder wet- en regelgeving die emissiegrenswaarden voorschrijven
die gekoppeld zijn aan de beste beschikbare technieken (BBT). De Europese emissiegrenswaarden
worden geregeld aangescherpt. Mede door deze harde wet- en regelgeving is de NOx-uitstoot van de industrie en energiesector sinds 1990 met 79% gedaald; over 2022
bedroeg de daling zelfs 10%.2 Daarnaast is in 2022 de generieke grens voor ammoniakemissies met een wijzigingsbesluit
aangescherpt.3 De bijdrage die de industrie en energiesector tezamen leveren aan de depositie van
stikstof in Nederland bedraagt 1,7%.4 Dit wordt beïnvloed door de ongelijke relatie tussen uitstoot en depositie en de
wisselende nabijheid van overbelast Natura 2000-areaal.

Uit de Emissieramingen van het PBL blijkt dat de NOx-emissies vanuit de industrie verder zullen dalen aan de hand van het klimaatbeleid,
het Schone Luchtakkoord en de maatregelen die bij Tata Steel en in de chemie en raffinagesector
genomen worden.5 Zo worden via het spoor van de reguliere vergunningverlening of een provinciale aanpak
reducties bewerkstelligd.6 Daarnaast worden er in het kader van de maatwerkaanpak verduurzaming industrie onder
meer bovenwettelijke afspraken gemaakt op het gebied van NOx-reductie met de twintig grootste industriële CO2-uitstoters. Hieronder valt ook een klein aantal piekbelasters en valt een groot aantal
bedrijven in de Top100 van grootste stikstofoxiden-bronnen. Op dit moment zijn reeds
met elf bedrijven intentieverklaringen (Expression of Principles) getekend die ook
NOx-reductie omvatten. De uiteindelijke afspraken zullen ook leiden tot een vermindering
van de stikstofdepositie door de industrie op stikstofgevoelige natuur. De aanpak
piekbelasters industrie7 vormt dus het sluitstuk op al het nationale en Europese beleid dat al tot reductie
van stikstofemissies in de industrie en energiesector heeft geleid en nog tot verdere
reductie zal leiden.

Vraag 2

Kunt u precies aangeven met welke industriële piekbelasters inmiddels wel of niet
is gesproken en welke afspraken al zijn gemaakt?

Antwoord 2

In zijn rapport Bepalen drempelwaarde piekbelastersaanpak8 heeft het RIVM een overzicht opgenomen van bedrijven uit de industrie en energiesector
die in 2019 en 2020 tot de piekbelasters behoorden. Daarbij is piekbelaster gedefinieerd
als een bedrijf dat behoort tot de 3000 bedrijven die de meeste depositie veroorzaken
op stikstofgevoelig en overbelast Natura 2000-areal dat binnen een straal van 25 km
van het bedrijf ligt. In die twee jaren behoorden 19 industriebedrijven, vier afvalcentrales
(AVI’s) en vijf energiebedrijven tot de piekbelasters. De aanpak piekbelasters industrie
richt zicht op de 19 industriebedrijven. De AVI’s vallen onder een sectorale aanpak
van het Ministerie van IenW die naar de emissies in bredere zin kijkt. De energiecentrales
vallen onder het klimaat- en energiebeleid van de Minister voor K&E.

Van de 19 industriebedrijven vallen er drie onder de CO2-maatwerkaanpak: Tata Steel, BP en, Chemelot (vanwege de koepelvergunning gecategoriseerd
als één piekbelaster). Met alle bedrijven is inmiddels gesproken. De status van de
aanpak piekbelasters industrie is als volgt9:

Bedrijf

Stand van Zaken

1

Tata Steel Nederland

EoP: 30% NOx-reductie in 2025 (Roadmap+ programma), plannen voor 2030 in voorbereiding.

2

Chemelot

AnQore

EoP: 50% NOx-reductie in 2030

Fibrant

Vervolggesprekken over bovenwettelijke ammoniakreductie

OCI

EoP: 30% NOx-reductie in 2030 + onderzoek.

SABIC

Gesprekken over EoP incl. NOx reductie

3

Rockwool

Vervolggesprekken over bovenwettelijke ammoniakreductie lopen

4

OFI/Olam Cacao

Aangescherpte vergunning mbt ammoniakuitstoot: 95% reductie per Q4 2024 tov 2020.

5

Cargill Aurora

Procedure aanscherping vergunning met OD gaande

6

Parenco

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

7

DS Smith de Hoop

Bedrijfssluiting

8

BP

EoP: 20–30% NOx-reductie van alles wat onder project H-Vision valt

9

Sappi Maastricht

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

10

OI-Manufacturing Maastricht

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

11

Rodruza

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

12

Nyrstar

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

13

Suiker Unie – Cosun Beet company

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

14

Ardagh Glas Dongen

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

15

Folding Boxboard Eerbeek

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

16

Crown van Gelder

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

17

Saint Gobain Construction Products

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

18

Wienerberger Steenfabriek Heteren

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

19

OI-Manufacturing Leerdam

In gesprek/gezamenlijk onderzoek naar mogelijkheden

Ook in de CO2-maatwerkaanpak van bedrijven die niet als piekbelaster kwalificeren wordt stikstof
meegenomen in de onderhandelingen, als onderdeel van het streven naar het gelijktijdig
verminderen van de impact op de leefomgeving. In de Expressions of Principles (EoP’s)
die met de CO2-maatwerkbedrijven zijn overeengekomen die niet hierboven al genoemd zijn is het volgende
opgenomen:

Maatwerkbedrijf

EoP ambitie (emissiereductie)

Dow Chemicals

10% NOx-reductie en onderzoek naar meer (5–25%) in 2030

LyondellBasell

Vergunning van emissies cf BBT en zo laag mogelijke NOx-emissiewaarden.

Nobian

500 ton NOx-reductie in 2030 (betekent vrijwel geen NOx-uitstoot in 2030)

Shell

In Moerdijk en Pernis: 10% NOx-reductie in 2030 + onderzoek naar meer

Yara Sluiskil

20% NOx-reductie en 20% NH3-reductie in 2030 +onderzoek naar meer

Zeeland Refineries

Minstens 10% NOx-reductie + onderzoek naar meer, mogelijk 50%.

Het beeld dat er mogelijkheden zijn bij de bedrijven die kwalificeren als piekbelaster
om hun stikstofuitstoot nog verder bovenwettelijk te reduceren herken ik. Maar dat
iets technisch gezien mogelijk is, betekent niet dat iets direct praktisch uitvoerbaar
is. Voordat een bedrijf een beslissing neemt over een nieuwe investering wordt doorgaans
onder andere onderzoek gedaan naar de technische, financiële en juridische risico’s
en mogelijkheden, ontwerp, de milieueffecten en de gevolgen voor de bedrijfsvoering.
Daarnaast moeten bedrijven rekening houden met doorlooptijden bij vergunningverlening,
mogelijke netcongestie en een planning van de ombouw die normaliter samen valt met
een onderhoudsstop. De aanpak piekbelasters industrie heeft om deze redenen niet binnen
het tijdsbestek van één jaar kunnen leiden tot (bindende) afspraken met alle industriële
piekbelasters, bovenop de vergunningsplichten. Mijn ministerie werkt sinds het afgelopen
voorjaar nauw samen met de Ministeries van IenW en LNV, de provincies, de omgevingsdiensten
en de bewuste bedrijven om de reductiemogelijkheden in kaart te brengen en een inschatting
van de technische, juridische en financiële haalbaarheid te maken.

Vraag 3

Waarom is alleen met de zeven grootste uitstoters inhoudelijk gesproken en nog niet
met andere industriële piekbelasters?

Antwoord 3

Zoals hierboven aangegeven is met alle (19) industriële piekbelasters gesproken. Bij
deze aanpak is een begin gemaakt met de piekbelasters met de grootste impact op nabijgelegen
natuurgebieden. De groep van 19 is in subgroepen ingedeeld om ruimte te bieden om
de aanpak gaandeweg aan te passen aan de hand van de ervaringen met de eerste gesprekken
om zo te komen tot de meest effectieve aanpak. De zeven grootste piekbelasters zijn
overigens niet noodzakelijkerwijs de grootste uitstoters vanwege de ongelijke relatie
tussen uitstoot en depositie en de wisselende nabijheid van overbelast Natura2000-areaal.

Vraag 4

Hoe kan het dat de gesprekken tot nu toe nog niet tot concrete resultaten hebben geleid?

Antwoord 4

Allereerst dient zicht verkregen te worden op de reductiemogelijkheden bij de bedrijven;
daarna kan pas selectie van projecten plaatsvinden. Zoals aangegeven bij het antwoord
op vraag 1 is het lastig om binnen enkele maanden helder te hebben wat de mogelijkheden
zijn, inclusief kosten en termijnen waarbinnen maatregelen gerealiseerd kunnen zijn.
Daarnaast is het van belang om zorgvuldig te beoordelen of sprake is van een doelmatige
besteding van publiek geld aan bovenwettelijke stikstofreductie, waarbij zulke maatregelen
algauw (tientallen) miljoenen euro’s kunnen kosten. Daar komt bij dat – in tegenstelling
tot de afweging bij vergunningverlening bij activiteiten waarbij NOx wordt uitgestoten – er geen kosteneffectiviteitsrange bestaat voor reductie van ammoniakemissies. Het ligt ook niet voor de hand deze op te stellen, omdat het aantal industriële
uitstoters van ammoniak beperkt is. Voor het bepalen van de kosteneffectiviteit van
een maatregel in het licht van depositiereductie bestaan evenmin getallen. Dat maakt het selecteren van doelmatige en doeltreffende
reductieprojecten bij de industriële piekbelasters extra lastig. Het ontbreken van
heldere indicatoren vergt een vergaring van mogelijkheden bij de verschillende industriebedrijven
zodat zij met elkaar vergeleken kunnen worden. Het lijkt daarbij het meest effectief
om projecten die leiden tot significante reductie van ammoniakuitstoot te prioriteren.

Vraag 5

Welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen dat de stikstofuitstoot van in
ieder geval de industriële piekbelasters op korte termijn verlaagd wordt?

Antwoord 5

Zoals aangegeven is de stikstof-uitstoot van de industrie al zeer fors afgenomen en
zal de uitstoot door de reguliere toepassing en aanpassingen van wet- en regelgeving
verder afnemen. De aanpak piekbelasters komt hier bovenop. Ik zal met niet aflatende
inzet doorgaan met de aanpak van de industriële piekbelasters en de industriebedrijven
die onder de CO2-maatwerkaanpak vallen om tot doelmatige en doeltreffende maatregelen te komen die
tot verlaging van hun luchtverontreinigende emissies zullen leiden. Wel is het op
voorhand onzeker of voldoende middelen beschikbaar zijn voor stikstofafspraken met
alle piekbelasters in de industrie waar maatwerk een adequate aanpak zou kunnen zijn.
Ik zal uw Kamer via de reguliere maatwerkbrieven van de voortgang op de hoogte houden.