Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Valstar over de voorwaarden van de stilligregeling visserij

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 24 oktober
2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de situatie waarbij nieuwgebouwde kotters als gevolg van de Brexit
zijn gekort op hun quota en daardoor hebben stilgelegen, maar niet in aanmerking komen
voor de stilligregeling (VSB)1, omdat zij niet in benodigde referentiejaren hebben gevist?

Antwoord 1

Om in aanmerking te komen voor de stilligregeling moet het vaartuig van de aanvrager
onder andere minimaal 120 dagen per jaar hebben gevist in 2018 en 2019, 2019 en 2020
of 2020 en 2021. Op deze manier kan ik vaststellen dat de betreffende ondernemer actief
was ten tijde van de Brexit. Vaartuigen die hier niet aan voldoen komen inderdaad
niet in aanmerking.

Vraag 2

Hoeveel nieuwgebouwde kotters vallen hierdoor tussen de wal en het schip?

Antwoord 2

Op dit moment beoordeelt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland alle aanvragen
voor de stilligregeling, ik kan u dus nog niet vertellen of er hierom aanvragen zijn
afgewezen. Tot dusver zijn er vier aanvragen afgewezen van vaartuigen omdat zij ook
gebruik hebben gemaakt van de Brexit Adjustment Reserve (BAR) saneringsregeling. Het
stapelen van deze subsidies is vanwege de staatssteunregels verboden. Voor zover bekend
zijn er vier vaartuigen die geen gebruik kunnen maken van de stilligregeling, omdat
dit nieuwbouwschepen (die geen ouder vaartuig vervangen) betreft en deze geen omzet
hebben gerealiseerd in de referentiejaren.

Vraag 3

Is het niet logisch dat deze nieuwgebouwde kotters geen omzet hebben gedraaid in de
benodigde referentiejaren – te weten 2017, 2018 en/of 2019 –, aangezien zij toen simpelweg
nog niet in de vaart waren?

Antwoord 3

Het omzetverlies, en de uiteindelijke vergoeding, wordt gebaseerd op het gemiddelde
van de fiscale jaren 2017, 2018 en 2019. Hiermee kan de situatie zich voordoen dat
een vaartuig wel voldoet aan de instapvoorwaarden (zie antwoord 1), maar dat de ondernemer
geen vergoeding krijgt omdat ze nog geen omzet hadden in de referentiejaren. Als referentie
is het juist redelijk om de jaren te gebruiken waarin niet veel is stilgelegen. In
2020 brak de COVID-pandemie uit, met significante gevolgen voor de omzet van de visserijvloot.
Omdat deze jaren niet representatief zijn, is ervoor gekozen om de jaren daaraan voorafgaand
te gebruiken als referentiejaren. Zo kon ik objectief vaststellen wat het omzetverlies
is, omdat er in deze jaren nog geen impact van Brexit of de COVID-pandemie op de omzet
was.

Vraag 4

Vindt u het niet wrang voor de desbetreffende ondernemers dat zij wel zijn gekort
op hun quota als gevolg van de Brexit, maar geen gebruik kunnen maken van de stilligregeling,
zeker gelet op het feit dat het om forse bedragen gaat en de sector in financieel
zwaar weer zit?

Antwoord 4

De visserijsector gaat mij aan het hart, ik zie dat deze het lastig heeft, ook door
de Brexit. Op 29 maart 2017 gaf het Verenigd Koninkrijk (VK) formeel kennis van het
voornemen tot uittreden aan de Europese Unie, waarop dit vertrek op 31 januari 2020
een feit werd. Het was al vroeg duidelijk dat dit significante gevolgen zou hebben
voor de quota van VK-visbestanden. Ondernemers die na de formele kennisgeving van
vertrek van het VK uit de EU alsnog in de visserij zijn gestapt, hadden redelijkerwijs
kunnen weten dat de Brexit gevolgen zou hebben voor hun visserijonderneming.

Vraag 5

Ziet u mogelijkheden om deze ondernemers alsnog deel te laten nemen aan de huidige
stilligregeling? Bijvoorbeeld door hen gebruik te laten maken van andere referentiejaren
of door referentiejaren van een voorgaande kotter, mits aangetoond kan worden dat
de kotter is vervangen door de nieuwgebouwde kotter in kwestie?

Antwoord 5

Waar mogelijk zet ik mij, in overleg met de Europese Commissie, in voor maatwerk bij
de afhandeling van de stilligregeling. De middelen uit de stilligregeling zijn bedoeld
om visserijondernemers te ondersteunen in hun omzetverlies en daarom probeer ik daar
zoveel mogelijk gebruik van te maken, binnen de nationale en Europese juridische kaders.
In dat kader heb ik ruimte gevonden voor het subsidiëren van een vaartuig dat in de
referentiejaren in het geheel geen omzet had gehaald, maar wel omzet had gehaald met
een voorgaand vaartuig. Hierbij is van belang dat het vaartuig waarmee in de referentiejaren
is gevist niet een grotere vangstcapaciteit had dan het vaartuig waarmee is stilgelegen.
Ook moet er sprake zijn van dezelfde eigenaar. Andere mogelijkheden zie ik niet binnen
de stilligregeling en de daaraan gekoppelde staatssteunbeschikking van de Europese
Commissie.

Vraag 6

Ziet u mogelijkheden om de stillegregeling te wijzigen zodat de desbetreffende ondernemers
alsnog kunnen deelnemen?

Antwoord 6

Gelet op het voorgaande zie ik daarvoor geen aanleiding, Daarnaast loopt de subsidiabiliteitsperiode
van de BAR tot en met 31 december 2023. Dat betekent dat alle uitgaven aan begunstigden
gedaan moeten zijn voor die datum. Een wijziging van de stilligregeling of hernieuwde
openstelling zal opnieuw goedkeuring vereisen van de Europese Commissie, waardoor
het niet waarschijnlijk is dat ik de middelen kan verstrekken voor de einddatum. Daarom
zal ik de regeling niet kunnen wijzigen of opnieuw openstellen.

Vraag 7

Ziet u andere mogelijkheden om deze groep vissers tegemoet te komen?

Antwoord 7

Ik blijf mij inzetten voor het ondersteunen van de visserijsector met verschillende
regelingen. Zo staat er op dit moment de Energievis-regeling open waarmee vissers
brandstofbesparende maatregelen kunnen laten subsidiëren. Daarnaast zal er in het
voorjaar van 2023 een innovatieregeling voor de visserij worden opengesteld. Er zijn
echter geen extra regelingen meer voorzien voor compensatie van geleden omzetverlies
door de Brexit.