Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Dijk over de sluiting van afdelingen van het Gelre Ziekenhuis Zutphen

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 1 juni
2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2705.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «Pier Eringa: «Macht verzekeraars en banken bij ziekenhuizen
is te groot»», «Kraamafdeling Gelre Ziekenhuis in Zutphen gaat per direct dicht» en
«Hoogzwangere Rianne uit Zutphen in tranen tegenover ziekenhuisbaas» van respectievelijk
26 december 2022, 24 april 2023 en 25 april 2023?1, 2, 3

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u het er mee eens dat met een plotselinge directe sluiting van de kraamafdeling
het Gelre Ziekenhuis in Zutphen hun plicht om zwangere vrouwen goed voor te lichten
als het gaat over de mogelijkheden ten aanzien van de bevallocatie, heeft verzaakt?
Zo nee, kunt u dit standpunt onderbouwen?

Antwoord 2

Gelre Ziekenhuizen heeft aangegeven dat het door acute capaciteitsproblemen niet langer
lukt een personele bezetting te organiseren die nodig is om de veiligheid, kwaliteit
en continuïteit van de zorg te waarborgen. Er is dus in zekere zin sprake van een
situatie van overmacht. De raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen gaat over haar
eigen personeelsbeleid en is zelf verantwoordelijk om de bezetting op haar afdelingen
rond te krijgen. Gelre Ziekenhuizen heeft direct na haar besluit informatiebrieven
naar buiten gebracht, onder andere naar eerstelijnsverloskundigen en naar zwangere
vrouwen die bij het Gelre in beeld zijn. In deze communicatie is medegedeeld dat zwangeren
voor poliklinische zwangerschapscontroles nog steeds terecht kunnen op de locatie
in Zutphen. Bovendien kunnen vrouwen onverminderd in Zutphen terecht voor alle gynaecologische
(spoed)zorg. Tevens laat Gelre Ziekenhuizen weten dat in de informatiebrief wordt
aangegeven dat voor een bevalling of spoedopname vanwege de zwangerschap patiënten
worden doorverwezen naar de locatie van Gelre Ziekenhuizen in Apeldoorn, of eventueel
naar een van de omliggende ziekenhuizen. Met deze inspanningen geeft Gelre Ziekenhuizen
invulling aan de informatieplicht richting de patiënten en betrokkenen.

Vraag 3

In hoeverre is er bij de sluiting van de kraamafdeling rekening gehouden met de mogelijkheid
dat meer zwangere vrouwen zullen kiezen voor een bevalling in het ziekenhuis in plaats
van voor een thuisbevalling, omdat ze de grotere afstand te risicovol vinden? Hebben
de omliggende ziekenhuizen voldoende capaciteit om deze eventuele toename op te vangen?

Antwoord 3

De raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen laat weten dat zij rekening heeft gehouden
met de verwachting dat meer vrouwen voor een ziekenhuisbevalling zullen willen kiezen
in plaats van een thuisbevalling. Deze verwachting is ook beschreven in het opgestelde
continuïteitsplan, dat is vastgesteld in het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ)
regio Zwolle. Dit plan is eveneens gedeeld met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
(IGJ). De raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen laat weten dat omringende ziekenhuizen
hebben aangegeven klaar te staan om de acute verloskundige zorg over te nemen. Er
is daar voldoende capaciteit voor.

Vraag 4

Vindt u dat deze zorgaanbieder met de plotselinge sluiting van de kraamafdeling de
kwaliteit en continuïteit van de zorg nog steeds voldoende geborgd heeft? Kunt u uw
antwoord toelichten?

Antwoord 4

De beschikbaarheid van de zorg moet altijd voldoende verzekerd zijn. Zoals reeds eerder
toegelicht4 staat mijns inziens de kwaliteit, continuïteit en toegankelijkheid van de acute en
verloskundige zorg in de regio niet onder druk. Alle inwoners voor wie de locatie
in Zutphen het dichtstbijzijnde ziekenhuis is, kunnen binnen de geldende norm van
45 minuten per ambulance naar minstens vier andere SEH’s of afdelingen acute verloskunde
vervoerd worden. De meest recente bereikbaarheidsanalyse van het RIVM5 bevestigt dit. Verder verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 5

In hoeverre voldoet het Gelre ziekenhuizen met deze plotselinge sluiting nog aan de
eisen voor een zorgvuldige besluitvormingsprocedure, zoals die gesteld worden in het
Uitvoeringsbesluit van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en de
daarop gebaseerde Uitvoeringsregeling Wkkgz?

Antwoord 5

Zoals ook al aangegeven bij de beantwoording van vraag 2 laat Gelre Ziekenhuizen weten
dat het door acute capaciteitsproblemen niet langer lukte een personele bezetting
te organiseren die nodig is om de veiligheid, kwaliteit en continuïteit van de zorg
te waarborgen. In een dergelijk geval voorziet het Uitvoeringsbesluit Wkkgz in de
mogelijkheid om af te wijken van de vereiste besluitvormingsprocedure. Deze uitzonderingsgrond
staat beschreven in artikel 8a.4, het vierde lid. Het eerder ingezette traject om
het aanbod van de acute zorg op de locatie in Zutphen te wijzigen staat los van het
besluit om per direct de afdeling verloskunde te sluiten. De raad van bestuur van
Gelre Ziekenhuizen laat weten alle door de wet voorgeschreven stappen zorgvuldig te
blijven doorlopen bij de verdere uitwerking van haar voorgenomen besluit6 om de (acute) zorg op de locaties in Zutphen en Apeldoorn anders te organiseren.

Vraag 6

Hebben de toezichthouders (nog) voldoende zicht op de besluitvormingsprocedure door
Gelre Ziekenhuizen? Kunt u uw antwoord op deze vraag toelichten?

Antwoord 6

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
houden als toezichthouders een vinger aan de pols, respectievelijk op de kwaliteit
en veiligheid, en op de toegankelijkheid van de zorg. Zowel de IGJ als de NZa hebben
voldoende zicht op de ontwikkelingen bij Gelre Ziekenhuizen en worden tijdig en actief
door de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen geïnformeerd. Ik heb tot op heden
geen signalen vanuit de IGJ of NZa ontvangen dat er sprake zou zijn van het niet op
juiste wijze volgen van de besluitvormingsprocedure door Gelre Ziekenhuizen.

Vraag 7

Erkent u dat prijs en efficiëntie een grote invloed hebben op het wel of niet in stand
houden van afdelingen binnen een ziekenhuis? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 7

Bij keuzes rondom de inrichting van een zorgorganisatie spelen aspecten als betaalbaarheid
en organiseerbaarheid een belangrijke rol. Het sturen op een efficiënt ingerichte
ziekenhuisorganisatie is daar ook een onderdeel van. Daarnaast zijn ook de toegankelijkheid
en kwaliteit van de zorg van groot belang. Deze dienen altijd voldoende geborgd te
worden. In het algemeen geldt dat bij keuzes rondom de inrichting van de zorg er altijd
een afweging van de aspecten kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid aan de
orde is. Het is in dit geval de verantwoordelijkheid van het bestuur van Gelre Ziekenhuizen
om een balans te vinden tussen deze drie aspecten.

Vraag 8

Bent u het er mee eens dat deze focus op prijs en efficiëntie negatieve gevolgen kan
hebben voor de toegankelijkheid en bereikbaarheid van onze zorg, nu en in de toekomst?
Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 8

Overwegingen rond betaalbaarheid, en organiseerbaarheid, van de zorg spelen altijd
een rol bij de inrichting van het zorglandschap. Echter, naast betaalbaarheid behoort
de zorg ook toegankelijk en van goede kwaliteit te zijn. Betaalbaarheid alleen kan
dus nooit het enige belang zijn, en dat is gelukkig ook niet het geval. In Nederland
hebben we een solidair zorgstelsel met daarin gereguleerde marktwerking waarin zorgverzekeraars
een wettelijke zorgplicht hebben. Het is aan de zorgverzekeraars om samen met de zorgaanbieders
alles in het werk te stellen om problemen met toegankelijkheid van zorg te voorkomen.
De NZa ziet daar ook op toe.

Vraag 9

Hoe wordt voorkomen dat het aanbod van zorg in de toekomst verder verschraald en de
toegankelijkheid en bereikbaarheid van deze zorg in het geding komt? Welke stappen
zijn hiervoor nodig?

Antwoord 9

Ik vind het belangrijk dat er een (basis)niveau van kwalitatief goede (acute) zorg
in elke regio aanwezig is, niet alleen vanwege de nabijheid en toegankelijkheid, maar
ook vanwege de leefbaarheid van een regio. Maar de zorg staat ook onder druk en staat
voor grote uitdagingen. Juist vanwege de veranderingen die nu al plaatsvinden in het
zorglandschap, en die ook de komende jaren zullen doorzetten, is het van belang dat
we met elkaar aan de slag gaan om de zorg toekomstbestendig te maken. Ook in de toekomst
moet de toegankelijkheid van de (acute) zorg geborgd zijn. Dat betekent ook dat we
keuzes moeten maken, want niet alles kan altijd en overal. We hebben daartoe ook verschillende
afspraken gemaakt in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Ook heb ik met dezelfde invalshoek
de beleidsagenda toekomstbestendige acute zorg7 opgesteld, dat op 3 oktober 2022 aan uw Kamer is aangeboden. Op dit moment wordt
er hard gewerkt aan de uitvoering van de gemaakte afspraken uit het IZA en de beleidsagenda.

Vraag 10

Wat vindt u van de uitspraak van de ziekenhuisdirecteur Eringa dat ziekenhuizen financieel
kwetsbaar zijn en nauwelijks tegenslagen aankunnen door de manier waarop verzekeraars
contracten afsluiten? Herkent u deze signalen, ook bij andere directies van (streek)ziekenhuizen?

Antwoord 10

De ziekenhuissector in Nederland ziet er op sectorniveau financieel gezond uit. Er
is sprake van een solvabele sector die tot 2021 gemiddeld een positief rendement haalt.
Ik ben mij wel bewust dat er grote verschillen kunnen bestaan tussen ziekenhuizen
onderling, waarbij met name de kleine en middelgrote ziekenhuizen het financieel zwaarder
hebben. Ik heb verder geen signalen ontvangen dat er op dit moment sprake is van acute
financiële problemen bij andere (streek)ziekenhuizen.

Vraag 11

Is het huidige systeem van financiering en contractering van ziekenhuiszorg nog houdbaar
als we de kwaliteit, bereikbaarheid en toegankelijkheid van ziekenhuiszorg willen
waarborgen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 11

De kwaliteit, bereikbaarheid en toegankelijkheid van ziekenhuiszorg zijn geborgd binnen
ons huidige stelsel. In Nederland kennen we een zorgstelsel met daarin private partijen
die werken binnen een gereguleerde context, ik verwijs daarbij ook naar mijn antwoord
op vraag 8. Het huidige stelsel geeft mensen de vrijheid om te kiezen voor de zorgverzekeraar
en zorgaanbieder van hun keuze. Deze keuzevrijheid zorgt voor de benodigde prikkels
voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid
van zorg te borgen. Desalniettemin ben ik wel van mening dat we meer moeten inzetten
op samenwerking in plaats van concurrentie om zo de zorg toekomstbestendig te maken.
En daar hebben we de kennis, kunde en expertise van diverse partijen, verenigd in
het Integraal Zorgakkoord, voor nodig.

Vraag 12

Bent u bereid om deze vragen ieder afzonderlijk te beantwoorden?

Antwoord 12

Ik heb aan dit verzoek voldaan.