Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Raemakers over het bericht in Trouw over het gebrek aan landelijk overzicht van de wachttijden in de jeugdzorg

Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
31 januari 2023).

Vraag 1

Wat is op dit moment de gemiddelde wachttijd per regio voor de meest voorkomende vormen
van jeugdzorg?1

Antwoord 1

Het is niet bekend wat op dit moment de gemiddelde wachttijd per regio is voor de
meest voorkomende vormen van jeugdzorg.

Vraag 2

Klopt het dat er op dit moment nog steeds geen eenduidig landelijk overzicht bestaat
van de wachtlijsten in de jeugdzorg?

Antwoord 2

Er bestaat inderdaad geen eenduidig landelijk overzicht van wachttijden in de jeugdzorg.

Vraag 3

Welke acties zijn er ondernomen sinds de start van de Jeugdwet in 2015 om te komen
tot een landelijk overzicht van de wachtlijsten en waarom hebben deze nog geen succes
gehad?

Antwoord 3

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van jeugdhulp en dus ook voor
het sturen op wachttijden. Door de jaren heen is de zorgvraag gegroeid en zijn wachttijden
toegenomen. In 2021 hebben we daarom afgesproken om ook als Rijk op wachttijden in
te zetten en zo om samen de druk op de jeugdzorg te verminderen. Uit deze afspraken
is de Aanpak Wachttijden ontwikkeld. Deze bestaat uit een regionale werkwijze en een
landelijk traject.

De regionale werkwijze bestaat uit het werken aan inzicht in oorzaken van wachttijden,
oplossingen in kaart brengen, inzetten van het gemeentelijk dashboard als middel om
in de regio het goede gesprek aan te gaan en verbeteringen aan te brengen en, tot
slot, door concreet met regio’s aan de slag te gaan om het primaire proces te verbeteren.
Het landelijk traject richt zich op het opzetten van een leernetwerk om te stimuleren
dat regio’s van elkaar leren, en om opgedane kennis uit te wisselen en te borgen.

Daarnaast wordt gewerkt aan een landelijk beeld van wachttijden op basis van regionale
beelden. Dit sluit aan bij de bredere doelstelling van beter inzicht in de werking
van het jeugdzorgstelsel over de jaren heen en in de effecten van landelijk, regionaal
en gemeentelijk beleid.

Het komen tot een landelijk beeld is geen eenvoudige opgave. Regio’s hebben nog beperkt
inzicht in hun wachttijden. Er is toestemming nodig van alle 342 gemeenten om de data
uit het berichtenverkeer te kunnen gebruiken. Dit betekent dat er ook evenzoveel data
protection impact assessments (DPIA’s) moeten plaatsvinden. Daarnaast wordt door gemeenten
en regio’s verschillend gebruik gemaakt van definities, productcodes en het berichtenverkeer.
Dit betekent dat data niet zomaar met elkaar kunnen worden vergeleken. (zie ook antwoord
op vragen 4 en 5).

Vraag 4

Welke doelen worden er op dit moment gesteld voor de vermindering van de wachtlijsten
en op welke manier worden die gemonitord als een adequaat overzicht van de wachtlijsten
ontbreekt?

Antwoord 4

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van jeugdhulp en dus ook voor
het sturen op wachttijden. Specifieke doelen voor het verminderen van wachttijden
kunnen dus per regio verschillen en zijn afhankelijk van de oorzaken waardoor wachttijden
daar ontstaan. Een overzicht van wachttijden is geen doel op zich, maar een middel
om met behulp van data in de regio te kunnen sturen op het verminderen van wachttijden.
Op landelijk niveau is het doel het verkrijgen van inzicht in de werking van het jeugdzorgstelsel
en in de effecten van landelijk, regionaal en gemeentelijk beleid. Inzicht in en een
overzicht van regionale wachttijden kan daarbij helpen. (zie ook antwoord op vraag
3).

Vraag 5

Zullen acties om te komen tot een overzicht van de wachtlijsten in de jeugdzorg onderdeel
zijn van de hervormingsagenda? Zo ja, op welke manier wordt gezorgd dat deze acties
nu wel tot resultaat leiden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

In de Hervormingsagenda is een van de doelstellingen betere data om te sturen in het
jeugdstelsel. Inzicht in wachttijden is onderdeel van deze bredere doelstelling om
met verbeterde data en monitoring het functioneren van het stelsel beter in beeld
te brengen op de doelen kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid. (zie ook antwoord
op vragen 3, 4 en 9).

Ik wil tot resultaten komen door in de regio gemeenten en aanbieders samen te brengen,
en met elkaar inzicht in wachttijden te krijgen. Daarnaast stimuleer ik dat organisaties
in een regio collectieve verantwoordelijkheid nemen en met elkaar verbeteringen aanbrengen.
Tot slot wil ik gemeenten en regio’s stimuleren van elkaar te leren. Hiervoor wordt
een landelijk leernetwerk opgezet.

Vraag 6 en 7

Is een goed overzicht van de wachtlijsten in de jeugdzorg niet voorwaardelijk voor
de ontwikkeling van de landelijke kennisagenda en een kennisinfrastructuur jeugdhulp?

In hoeverre heeft de kwartiermaker die aangesteld is voor de ontwikkeling van de landelijke
kennisagenda en een kennisinfrastructuur jeugdhulp opdracht gekregen om te werken
aan een adequaat landelijk overzicht van wachtlijsten in de jeugdzorg?

Antwoord 6 en 7

Een goed overzicht van wachttijden in de jeugdhulp is niet voorwaardelijk voor de
ontwikkeling van de landelijke kennisagenda en een kennisinfrastructuur jeugdhulp.
Deze kennisagenda reikt veel verder en richt zich ook op kwaliteitsverbetering en
inzicht in effectiviteit van de zorg. Er is veel afstemming tussen mensen die betrokken
zijn bij de Aanpak Wachttijden en de kwartiermaker die in het kader van de Hervormingsagenda
werkt aan de opzet van een kennisagenda, maar het zijn twee verschillende trajecten.

Vraag 8

Zorgen gebreken in het inzicht van wachtlijsten in de jeugdzorg er op dit moment ook
voor dat professionals minder goed zicht hebben hoe ze kinderen snel kunnen helpen
met de juiste behandeling?

Antwoord 8

Inzicht in wachttijden zal zeker helpen, maar dit is niet de enige manier waarop professionals
snel kinderen kunnen helpen aan passende zorg. Er zijn diverse succesvolle of veelbelovende
initiatieven en methodes die in de praktijk beproefd worden. Enkele voorbeelden daarvan
zijn: een goede sociale kaart, initiatieven om het gewone leven te versterken, zorgbemiddelingstafels,
poh jeugd, inzet van ervaringsdeskundigen en laagdrempelige toegang in de wijk. Professionals
zitten dus niet stil als het gaat om het zoeken naar oplossingen om kinderen te helpen.
Zie voor meer voorbeelden de publicatie Wachttijden aanpakken in de praktijk2. Verder zijn er regionale expertteams en bovenregionale expertisenetwerken die kunnen
helpen bij het organiseren van passende zorg.

Vraag 9

Waarom vormen acties om snel te komen tot een landelijk overzicht van de wachtlijsten
in de jeugdzorg geen onderdeel van de Kamerbrief ten aanzien van de hervormingen in
de jeugdzorg van 13 mei 2022?3

Antwoord 9

De aanpak van wachttijden hoeft niet te wachten op de Hervormingsagenda (zie ook antwoord
op vraag 5). We zijn namelijk al sinds 2021 aan de slag met de Aanpak Wachttijden,
zoals destijds met gemeenten is besloten.

Vraag 10

Hoe verlopen op dit moment de pogingen om verbeteringen aan te brengen op dit vlak
in de regio Rijnmond, wanneer hadden de voorgenomen acties klaar moeten zijn en wat
is daarvan op dit moment de planning?

Antwoord 10

Het OZJ heeft zijn betrokkenheid in regio Rijnmond inmiddels afgerond. Zoals aangegeven
in de Kamerbrief «Stand van zaken jeugdzorg» van 14 november 2022 heeft de samenwerking
met het OZJ destijds geleid tot o.a. een merkbare beperking van wachttijden bij specialistische
ambulante jeugdhulp (van meer dan acht maanden naar maximaal drie maanden) en het
aantal wachtenden (afname van 30%). Ook is er over het algemeen beter zicht op het
aantal wachtenden op specialistische jeugdhulp. Acties om verbeteringen aan te brengen
lopen echter door: het aanpakken van wachttijden betekent het systeem verbeteren en
daar is continue inspanning voor nodig. Zo ook in de regio Rijnmond.