Verslag (initiatief)wetsvoorstel (nader) : Verslag

Nr. 5
VERSLAG

Vastgesteld 26 september 2022

De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met het voorbereidend
onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen
van haar bevindingen. Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen
en opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord, acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

Inhoudsopgave

I.

Algemeen

1

I. Algemeen

De leden van de VVD-fractie vragen allereerst wat op dit moment de stand van zaken met betrekking tot de verspreiding
van het apenpokkenvirus in Nederland is en hoe het er internationaal voor staat. Wordt
sequentiëring toegepast op het virus en wat is nu bekend over nieuwe varianten? Hoeveel
vaccinaties zijn er op dit moment gezet, en in hoeverre kunnen mensen die gevaccineerd
willen worden ook daadwerkelijk worden gevaccineerd? Hoe weegt de regering de huidige
stand van zaken rondom de verspreiding van het virus bij het besluit om apenpokken
tot A-infectieziekte aan te merken? Welke criteria zijn daarbij doorslaggevend en
op welke manier?

Genoemde leden lezen in de toelichting bij de Regeling apenpokken dat het aanmerken
van apenpokken als groep A-infectieziekte vooralsnog een tijdelijke maatregel betreft
en dat aan de hand van de actuele situatie wordt bezien of bestendiging van de maatregel
noodzakelijk is. Hoe frequent, en op welke manier wordt dit gemonitord en welke criteria
zijn daarbij relevant? Welke afwegingen en welke meetbare factoren spelen een rol
bij het besluit om apenpokken niet meer als A-infectieziekte aan te merken? Hoe wordt
de Kamer betrokken bij het besluit om een eventuele verlenging van apenpokken als
A-ziekte aan te merken?

De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging van de Wet publieke gezondheid (Wpg) tot incorporatie
van de Regeling apenpokken. Deze leden zijn het met de regering eens dat het aanmerken
van apenpokken als groep A-infectieziekte nodig is om goed zicht te houden op de infectieziekte.
Genoemde leden hebben nog een aantal vragen aan de regering. Zo vragen zij in hoeverre
op dit moment wordt samengewerkt op Europees niveau om meer kennis over en zicht op
het gebied van apenpokken te genereren. Wat is de status in andere Europese landen
van het virus? In de memorie van toelichting wordt aangehaald dat, met behulp van
de meldplicht, meer informatie beschikbaar komt over het aantal (potentiële) besmettingen,
de klinische presentatie en de overdracht van het virus. De leden van de D66-fractie
vragen de regering of met deze informatie verder onderzoek wordt uitgevoerd. Ten slotte
lezen deze leden in de toelichting dat het aanmerken van apenpokken als groep A-infectieziekte
vooralsnog een tijdelijke maatregel betreft en dat aan de hand van de actuele situatie
wordt bezien of bestendiging van de maatregel noodzakelijk is. Zij vragen naar aanleiding
hiervan of de regering hier verder over kan uitweiden en concreter kan aangeven op
basis van welke parameters wordt besloten of de ziekte al dan niet langer wordt aangemerkt
als groep A-infectieziekte.

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel van de wijziging van de Wpg tot incorporatie
van de Regeling apenpokken. Deze leden hebben op dit moment slechts enkele vragen
bij dit wetsvoorstel.

Uit de consultatieversie van de eerste tranche van de aanpassing van de Wpg voor een
versterkte pandemische paraatheid1 begrijpen de leden van de CDA-fractie dat het voornemen is om daarbij een onderscheid
aan te brengen tussen groep A1 (wel mogelijkheid tot collectieve maatregelen) en groep
A2 (geen mogelijkheid tot collectieve maatregelen). De regering schrijft in de memorie
van toelichting van onderhavig wetsvoorstel dat het treffen van collectieve maatregelen
(via noodverordeningen van de voorzitter van de veiligheidsregio) niet wordt voorzien
in het geval van de apenpokken. Genoemde leden vragen of de regering hiermee kan toezeggen
dat deze ziekte te zijner tijd in groep A2 geplaatst zal worden.

De regering geeft aan dat gemonitord zal worden of het noodzakelijk blijft om apenpokken
als groep A te blijven aanmerken. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering
aan kan geven onder welke voorwaarden het niet meer noodzakelijk is om apenpokken
als A-ziekte aan te merken. Kan de regering aangeven wat het huidige verloop is van
het aantal vastgestelde besmettingen in Nederland?

Genoemde leden lezen in de brief van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
van 21 mei 20222 dat hoog risico contacten van besmette patiënten die naar voren komen in het bron-
en contactonderzoek dat wordt uitgevoerd door de GGD, een eenmalige vaccinatie krijgen
aangeboden. De leden van de CDA-fractie vragen of bekend is hoeveel van deze vaccinaties
aan contacten zijn aangeboden en welk percentage daarvan het vaccin daadwerkelijk
accepteert. Genoemde leden vragen tevens of er voldoende voorraad van vaccins is in
Nederland, gezien de berichten dat er wereldwijd een tekort is aan vaccins tegen apenpokken.

De Minister schrijft in zijn brief van 21 juli 20223 dat er in Europees verband momenteel nadere voorbereidingen worden getroffen in verband
met de aankoop van een beperkte hoeveelheid behandelingen van een antiviraal middel
tegen apenpokken. De leden van de CDA-fractie vragen wat hiervan de stand van zaken
is.

De leden van de SP-fractie hebben het wetsvoorstel ten behoeve van de wetswijziging gelezen en hebben daarbij
nog enkele vragen. Zij lezen dat de regering voornemens is om apenpokken al A-ziekte
aan te merken en lezen dat de regering dit motiveert naar aanleiding van het advies
van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De leden van de SP-fractie
begrijpen dat het advies van het RIVM zeer zwaarwegend is. Echter is het niet voor
niets dat niet het RIVM besluit of iets een A-ziekte is, maar dat dit door de Kamer
wordt besloten. Want of iets een A-ziekte is, is niet alleen een medische maar ook
een politieke afweging. Waarom motiveert de regering niet waarom zij het politiek
belangrijk vindt om apenpokken een A-ziekte te maken, ook gelet op hoe beladen dit
onderwerp is geworden sinds de coronacrisis? Is de regering bereid om dit alsnog te
doen?

De leden van de SP-fractie willen graag van de regering weten waarom specifiek voor
de categorie A-ziekte is gekozen. Het aantal slachtoffers is procentueel weliswaar
flink toegenomen, maar in absolute aantallen blijft het aantal nog erg laag. Wat maakt
het medisch noodzakelijk om apenpokken als A-ziekte aan te merken?

De leden van de GroenLinks- en PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de genomen maatregel dat het apenpokkenvirus is aangewezen
als A-ziekte. Zij hebben nog enkele vragen omtrent dit besluit. Genoemde leden merken
op dat het aantal RIVM-meldingen van het apenpokkenvirus al weken lang afloopt. Hoe
verklaart de regering deze daling en hoe moet dit worden geduid? Doordat het apenpokkenvirus
is aangewezen als A-ziekte, voert de GGD bij iedere positieve test een bron- en contactonderzoek
uit. Binnen welke termijn van een positieve testuitslag wordt door de GGD bron- en
contactonderzoek uitgevoerd? Op welke schaal vindt dit bron- en contactonderzoek plaats?

De leden van de GroenLinks- en PvdA-fractie vragen tevens welke bevoegdheden de regering
noodzakelijk acht in de bestrijding van het apenpokkenvirus. Bij welke incidentie
acht de regering de status van A-ziekte niet meer opportuun voor het apenpokkenvirus?
In hoeverre verhoudt de nieuwe wetswijziging van de Wpg in verband met de bestrijding
van een epidemie van infectieziekten behorend tot groep A1, of een directe dreiging
daarvan (in de volksmond: permanente coronawet) zich tot het apenpokkenvirus?

Tot slot vragen de voornoemde leden welke maatregelen naburige landen nemen tegen
het apenpokkenvirus. Is er in deze naburige landen sprake van een hogere of lagere
virusincidentie?

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging van de Wpg tot incorporatie van de Regeling
apenpokken. Deze leden maken van de gelegenheid gebruik om enkele vragen te stellen.

Zij begrijpen dat de regering mei jongstleden overging tot de regeling apenpokken,
bij een beeld van snelle verspreiding en de relatieve onbekendheid met het virus in
Nederland. Hoe weegt de regering de proportionaliteit van de incorporatie in de Wpg
en de classificatie als A-ziekte nu er meer bekend is over het virus en nu er vaccins
beschikbaar zijn? Is het de afgelopen maanden voorgekomen dat er moest worden overgegaan
tot gedwongen opname tot isolatie, gedwongen onderzoek of gedwongen quarantaine?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of het RIVM recent nog heeft
geadviseerd over de ontwikkeling van apenpokken-infecties. Deze leden zien op de website
van het RIVM dat het aantal meldingen al een paar weken zeer beperkt is. Wat betekent
dit volgens het RIVM en volgens de regering voor de noodzaak van een wettelijke incorporatie
van de regeling apenpokken?

De leden van de ChristenUnie-fractie onderstrepen het belang van monitoring om de
noodzaak van het aanmerken van de apenpokken als A-ziekte. Waaruit bestaat de monitoring
die de regering aankondigt? Met welke frequentie wordt deze monitoring uitgevoerd?
Bij welke prevalentie, ernst van ziekteverloop of andere waarden wordt het virus als
meldingsplichtige ziekte in de categorie B1- B2 of C aangemerkt? Bij welke waarden
zal het wetsvoorstel ingetrokken worden en met welke regelmaat wordt de Kamer over
die afweging geïnformeerd?

De leden van de FvD-fractie hebben met verbazing kennisgenomen van het bericht dat het apenpokkenvirus op de
A-lijst terecht moet komen. Net als COVID-19 hoort deze ziekte daar niet thuis. Genoemde
leden hebben de volgende vragen. Wat is de motivatie van de regering om de apenpokken
op de A-lijst van ziekten te plaatsen? Acht de regering de dreiging van het apenpokkenvirus
als dusdanig dat het op dezelfde lijst moet komen te staan als bijvoorbeeld SARS,
MERS en Polio?

De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van de regering om apenpokken aan te merken
als A-ziekte en de Regeling apenpokken op te nemen in de Wpg. Deze leden hebben de
nodige vragen bij dit wetsvoorstel.

Op grond van artikel 20, eerste en vijfde lid, van de Wpg is op 21 mei 2022 de Regeling
apenpokken bekendgemaakt en onmiddellijk daarna in werking getreden. De regering heeft
hiertoe besloten naar aanleiding van een toename van het aantal besmettingen van apenpokken
in verscheidene landen en vervolgens de bevestiging van de eerste gevallen in Nederland.
De leden van de SGP-fractie constateren dat we inmiddels een aantal maanden verder
zijn. Wat is de laatste stand van zaken met betrekking tot het aantal besmettingen
met apenpokken, de omvang en ernst van deze ziekte? Is er op dit moment nog steeds
reden om apenpokken op te nemen in de A-lijst? Genoemde leden vragen tevens hoe de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Europees Centrum voor ziektepreventie en
-bestrijding (ECDC) op dit moment de epidemiologische situatie beoordelen.

In de laatste stand-van-zaken-brief van 21 juli jongstleden over apenpokken lazen
de leden van de SGP-fractie dat «bijna alle gevallen voorkomen bij mannen, die seks, ofwel intiem contact hebben, met
mannen. Over het algemeen verloopt de ziekte niet ernstig, alhoewel een besmetting
soms wel veel pijn en ongemak geeft. In Nederland heeft de uitbraak van apenpokken
niet tot ziekenhuisopnamen geleid.» Zij vragen de regering of dat epidemiologisch beeld op dit moment nog steeds zo
is. Is er inmiddels sprake van uitbreiding van de epidemie buiten deze afgebakende
groep?

De leden van de SGP-fractie vragen op basis van bovenstaande in hoeverre de apenpokken
een dusdanige bedreiging vormt voor de volksgezondheid dat dit moet worden opgenomen
in de A-lijst. Kan de regering dit nader onderbouwen? Kan de regering daarbij ingaan
op de criteria die gelden voor het opnemen van een ziekte in groep A van de Wpg en
in hoeverre hieraan voldaan wordt bij apenpokken? Als het argument is dat er melding
moet worden gedaan van een besmetting met apenpokken, waarom is het dan per se nodig
om apenpokken in de A-lijst op te nemen en kiest de regering niet voor de B-lijst
of C-lijst? Kan de regering ook toelichten wanneer, onder welke omstandigheden, apenpokken
weer uit de A-lijst wordt gehaald?

De leden van de Groep Van Haga hebben met belangstelling kennisgenomen van de wetswijziging en de bijbehorende toelichting
en hebben nog een aantal vragen.

Volgens de laatste update van het RIVM van 7 september 2022 is in Nederland in zijn
totaliteit bij 1.195 mensen apenpokken vastgesteld. Het virus is overdraagbaar via
intiem contact, wat de kans op besmetting relatief klein maakt. De symptomen van apenpokken
zijn doorgaans mild. Er zijn in Nederland slechts zes personen met apenpokken opgenomen
in het ziekenhuis en er is niemand overleden aan de gevolgen van dit virus.

De leden van de Groep Van Haga vragen hoe dit zich verhoudt tot het aanmerken van
deze infectieziekte als behorende tot groep A, wat het mogelijk maakt verregaande
maatregelen zoals een meldingsplicht en isolatie te treffen. Hoewel deze leden begrijpen
dat het apenpokkenvirus een voor Nederland relatief onbekende infectie is, lijkt de
A-status voor dit virus, het bijbehorende ziektebeeld en de geringe druk op de zorg
buitenproportioneel. Bovendien lijkt door het coronavirus een glijdende schaal te
zijn ontstaan met betrekking tot het nemen van verregaande maatregelen in naam van
ziektepreventie. Genoemde leden vragen dan ook waar de grens ligt voor het classificeren
van infectieziekten als ernstig potentieel gevaar voor de volksgezondheid. Kan de
regering hiervoor misschien concrete criteria geven en kan de regering de proportionaliteit
van deze wetswijziging ten opzichte van de epidemiologische situatie uiteenzetten?
Is de regering in de veronderstelling dat het apenpokkenvirus in de nabije toekomst
toch een groot gevaar voor de volksgezondheid zal worden en waarop is die veronderstelling
dan gebaseerd? Of wordt deze wetswijziging niet doorgevoerd op basis van het gevaar/de
mortaliteit van het virus, maar op de relatieve onbekendheid ervan in Nederland? Wat
betekent dit voor toekomstige nieuwe virussen? Krijgen deze allemaal een A-status
met bijbehorend instrumentarium?

Voorts willen de leden van Groep Van Haga graag weten wanneer de regering de besmettingsgraad
van apenpokken dusdanig hoog acht dat collectieve maatregelen genomen zouden moeten
worden. Betekent de incorporatie van de Regeling apenpokken in de Wpg dat voortaan
alle personen die worden verdacht van een besmetting in (eventueel gedwongen) quarantaine/isolatie
moeten gaan en/of dat zij potentieel tot andere maatregelen zoals het staken van hun
beroepsuitoefening gedwongen kunnen worden? In de toelichting valt te lezen dat «aan
de hand van de actuele situatie wordt bekeken of bestendiging van de maatregelen noodzakelijk
is». Wat wordt hiermee precies bedoeld? Betekent dit dat er scenario’s denkbaar zijn
waarin de A-status van het apenpokkenvirus niet langer tijdelijk zal zijn, maar permanent
als zodanig wordt opgenomen in de Wpg? Op basis van welke epidemiologische onderbouwing
acht de regering dit geoorloofd?

Ook willen de leden van de Groep Van Haga graag concrete informatie omtrent wanneer
de regering voornemens is deze maatregel af te schalen. Wanneer acht de regering de
epidemiologische situatie dusdanig ongevaarlijk en/of onder controle dat de wetswijziging
ingetrokken kan worden?

De voorzitter van de commissie, Smals

Adjunct-griffier van de commissie, Bakker