Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Omtzigt over de energieprijzen, over de plannen voor leveringszakerheid en betaalbaarheid van energie, over het afsluitbeleid van kleinverbruikers

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 23 september 2022).

Vraag 1

Herinnert u zich tot dat u twee keer toe een motie heeft ontraden die vroeg om een
strategie voor leveringszekerheid van energie, betaalbaarheid van energie, leveringszekerheid
van voedsel en betaalbaarheid van voedsel?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven welke strategie er op dit moment is voor de leveringszekerheid van
energie? Ofwel, kun u wijzen naar het beleidsrapport – waarvan er velen geschreven
worden in Den Haag – waarin de strategie voor leveringszekerheid van energie (in ieder
geval gas en elektriciteit) staat beschreven, die op dit moment gevolgd wordt?

Antwoord 2

In de afgelopen periode heb ik veelvuldig met uw Kamer gesproken over het thema leveringszekerheid
en de inzet en strategie van het kabinet om de leveringszekerheid op zowel korte als
langere termijn te waarborgen. Deze inzet kan veranderen door de omstandigheden en
ontwikkelingen. Naar mijn mening is het beter hier flexibel op in te kunnen spelen
en uw Kamer dan te informeren.

Hierover heeft het kabinet ook een reeks van brieven gestuurd aan uw Kamer. Ik verwijs
u graag naar het verslag van het Commissiedebat d.d. 9 juni 2022 over voorzienings-en
leveringszekerheid energie (Kamerstuk 29 023, nr. 334). Dit verslag bevat een opsomming van deze brieven.

Vraag 3

Kunt u aangeven welke strategie er gevolgd wordt voor de betaalbaarheid van energie?

Antwoord 3

Ook over de betaalbaarheid van energie en maatregelen die het kabinet heeft genomen
om het probleem van de hogere energierekening voor burgers en bedrijven te adresseren
is in de afgelopen periode meerdere keren met uw Kamer gesproken. Ik verwijs hierbij
naar de aanvullende koopkrachtmaatregelen 2022 (Kamerstuk 35 925 XV, nr. 111) en de beantwoording van Kamervragen van het lid Van Dijk (PvdA) over compensatie
van de hoge energierekening voor lage inkomens (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 2143). Ook heeft het kabinet u met Prinsjesdag een brief gestuurd met maatregelen voor
de energierekening.

Vraag 4

Werkt de huidige vastgestelde strategie voor betaalbaarheid en leveringszekerheid
van energie of is het beter om de strategie aan te passen?

Antwoord 4

De maatregelen die het kabinet tot op heden heeft genomen hebben een bijdrage geleverd
aan de verbetering van betaalbaarheid van energie en leveringszekerheid van energie.
Dit neemt niet weg dat de energieprijzen erg variëren. Het is daarom van belang om
voortdurend te kijken wat nog meer nodig en mogelijk is. Dit doet het kabinet ook,
zowel op nationaal als op EU-niveau. Tijdens Prinsjesdag is het kabinet met een pakket
van aanvullende nationale maatregelen gekomen. Daarnaast wordt ook in EU-verband alles
in het werk gesteld om de problemen op de Europese energiemarkten en de hoge energieprijzen
te adresseren.

Vraag 5

Is er een risico van black outs door een onzekere energievoorziening (bij ons of de
buurlanden met wiens elektriciteit netwerk wij verbonden zijn) in de aankomende winter?

Antwoord 5

Risico’s op een black-out zijn nooit uit te sluiten. Wel zijn deze te mitigeren en
is er een duidelijk handelingsperspectief indien een black-out zich voordoet. Zo is
er het Risicoparaatheidsplan Elektriciteit dat ik op 22 april 2022 aan uw Kamer heb
gestuurd (Kamerstuk 29 023, nr. 301), het Nationaal Crisisplan Elektriciteit dat ik op 14 maart 2022 aan uw Kamer heb
gestuurd (Kamerstuk 29 023, nr. 283) en heeft de landelijke netbeheerder TenneT het Systeembeschermings- en Herstelplan
Elektriciteit opgesteld, mede op basis van de netcode voor de noodtoestand en het
herstel van het elektriciteitsnet (Verordening (EU) 2017/2196). Daarnaast werk ik
op het gebied van energie en leveringszekerheid nauw samen met mijn ambtgenoten in
buurlanden (de Benelux, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland) via het Pentalaterale
energieforum.

Vraag 6

Zijn er adequate afspraken met de buurlanden, zodat in situaties van stress, levering
van elektriciteit over de grens blijft plaatsvinden?

Antwoord 6

Ja. Zie paragraaf 3.2 van het bij de beantwoording van vraag 5 genoemde Risicoparaatheidsplan
Elektriciteit.

Vraag 7

Zijn er oefeningen en draaiboeken voor het geval van een onzekere energievoorziening?
Kunt uitleggen hoe die eruit zien?

Antwoord 7

Ja. Wat betreft oefeningen is er op 24 mei 2022 nog in Pentalateraal verband deelgenomen
aan een black-outtest1. Voor draaiboeken verwijs ik graag naar de stukken die bij de beantwoording van vraag
5 zijn opgesomd.

Vraag 8

Kunt u verklaren waarom de gasprijs op de markt in Zeebrugge de afgelopen maanden
vaak aanzienlijk lager was dan de gasprijs op TTF (Nederland), terwijl Nederland gas
naar België exporteert?2

Antwoord 9

Het klopt dat de gasprijs in Zeebrugge lager is. Als gevolg van het wegvallen van
Russisch aanbod komt een groot deel van de import momenteel als vloeibaar aardgas
(LNG) naar Europa. Aanlanding van dit LNG vindt plaats aan de kust, vooral in het
westen en zuiden van Europa. Door de verandering van de plaats waar het gas de Europese
markt bereikt en het wegvallen van Russisch aanbod, ontstaan er knelpunten in het
gastransport tussen landen die er voorheen niet of in mindere mate waren. De Belgische
gasmarkt is momenteel onvoldoende gekoppeld met de markten in Nederland en Duitsland.
Omdat de Belgische gasmarkt op dit moment minder krapte kent dan de markt in Nederland,
ontstaat in België een lagere prijs. De knelpunten verhinderen dat dit prijsverschil
wordt vereffend.

De export van Nederland naar België is gebaseerd op lopende contracten. Deze exportverplichting
bouwt af tot nul in 2030.

Vraag 9 en 10

Hoe moet een alleenstaande of een gezin, met een laag of middeninkomen (dat op dit
moment net kan rondkomen) en een slecht geïsoleerde huurwoning de winter doorkomen,
als de energierekening stijgt van bijvoorbeeld 200 naar 600 euro per maand?

Bent u bekend me de studie van het Centraal Planbureau (CPB) van juni 2022 waarin
duidelijk werd dat 1,2 miljoen huishoudens te weinig onvoldoende inkomen hebben om
elke maand hun vaste en noodzakelijke lasten te betalen in het donkere scenario (waarin
de kale gasprijs 1,50 per m3 is, een niveau waar we nu ver boven zitten bij flexibele contracten)?3

Antwoord 9 en 10

Ja, het kabinet is bekend met deze analyse. Het scenario in kwestie gaat uit van een
aantal aannames waaronder aanhoudende hoge prijzen in combinatie met het niet continueren
van de maatregelen die in 2022 genomen zijn. Mede gelet op de ontwikkelingen, zit
het kabinet niet stil. Zonder hulp zouden er immers mensen in betalingsproblemen komen.
Zo heeft het kabinet voor dit jaar een pakket aan maatregelen getroffen. Daarin worden
onder andere de energiebelastingen, de brandstofaccijnzen en de btw op de energierekening
verlaagd. Tevens wordt een energietoeslag via de gemeenten verstrekt. Het kabinet
heeft op Prinsjesdag de maatregelen die het voornemens is om volgend jaar te treffen
gepresenteerd.

Vraag 11

Kunt u enig tijdstip aangeven na 1945, waarin meer dan 1 miljoen huishoudens niet
in staat waren om hun vaste en noodzakelijke lasten te betalen uit hun maandelijkse
inkomen?

Antwoord 11

Het is mij niet bekend of er zich een direct vergelijkbare ontwikkeling in de recente
geschiedenis zich voorgedaan heeft. Het CPB doet hier in de eerder genoemde analyse
ook geen uitspraken over.

Vraag 12, 13 en 14

Hoe gaat u voorkomen dat een groot aantal huishoudens te maken gaat krijgen met het
afsluiten van energie en gas?

Bent u bekend met de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit
en gas?

Hoe zal in de regeling omgegaan worden met de situatie waarin de kleinverbruiker voltijds
werkt tegen een relatief laag inkomen en niet in staat is om de maandelijkse lasten
(huur, zorg, minimum noodzakelijke kosten voor onder andere eten, woon-werkverkeer,
verzekeringen

en de energierekening) te voldoen uit de lopende inkomsten? Hoe zal worden omgegaan
met de 1,2 miljoen huishoudens, die, ook al zouden zij in de schuldsanering zitten,
nog steeds te maken hebben met noodzakelijke lasten die hoger zijn dan hun inkomen,
zodat de schuld elke maand oploopt? Hebben deze mensen recht op een goedkopere en
geïsoleerde huurwoning of zal het gas en de elektriciteit alsnog afgesloten worden?
Wilt u aangeven wat het perspectief is voor deze gezinnen/alleenstaanden en welke
maatregelen u zult nemen om ervoor te zorgen dat zij niet diep in de financiële problemen
raken?

Antwoord 12, 13 en 14

De regels voor het afsluiten van elektriciteit, gas en warmte zijn vastgelegd in de
Regeling Afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas en in de Warmteregeling.
Deze regelingen kennen een zorgvuldige incassoprocedure die is gericht op het zoveel
mogelijk voorkomen van afsluiting van huishoudens en het voorkomen van het oplopen
van betalingsachterstanden.

Betalingsachterstanden in de energierekening kunnen een vroegtijdig signaal zijn van
(dreigende) problematische schulden, ook op andere terreinen. In de Regeling is geregeld
dat klanten altijd eerst ten minste één betalingsherinnering krijgen waarin zij door
de leverancier actief worden geïnformeerd over het afsluitbeleid en de mogelijkheid
van schuldhulpverlening. Ingeval van niet tijdig betalen door een klant moet de energieleverancier
de contactgegevens en hoogte van de schuld van deze klant doorgeven aan een instantie
voor (gemeentelijke) schuldhulpverlening. Door in 2021 ingevoerde wijzigingen in de
Wet gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen energieleveranciers nu ook – in het kader
van vroegsignalering – zonder toestemming van hun klanten de gemeente waarschuwen
als ze zien dat klanten hun rekeningen niet betalen. Een gemeente moet, na een signaal
van iemand met schuldproblemen, diegene uitnodigen voor een gesprek. Iemand mag de
hulp van de gemeente weigeren. Daarnaast is het convenant over minnelijke schuldregelingen
tussen energieleveranciers en de NVVK (branchevereniging voor schuldhulpverlening,
sociaal bankieren en bewindvoering) begin 2022 herzien en van kracht sinds 1 april
2022.

Energieleveranciers zijn nu bereid om ongezien akkoord te gaan met voorstellen voor
schuldhulpregelingen waardoor de doorlooptijd aanzienlijk is verkort.

Als er geen schuldhulptraject wordt doorlopen, op het verzoek om schuldhulpverlening
negatief wordt beslist, het traject eindigt of als de klant de afspraken in het kader
van de schuldhulpverlening niet nakomt, dan bepaalt de Regeling dat de leverancier
de leveringsovereenkomst kan beëindigen. De leverancier zal dit 21 kalenderdagen van
tevoren melden bij de klant en dit vervolgens aan de netbeheerder doorgeven. De netbeheerder
zal de klant aanschrijven met het verzoek binnen een termijn 10 werkdagen een nieuwe
leverancier te zoeken, om te voorkomen dat de aansluiting daadwerkelijk wordt afgesloten.

Indien klanten een aanvraag hebben gedaan en betrokken zijn bij een traject voor schuldhulpverlening,
worden zij niet afgesloten van energie. De Regeling schrijft voor dat dit geldt voor
de winterperiode, maar in de praktijk passen leveranciers deze uitzondering gedurende
het gehele jaar toe. Daarnaast bevat de Regeling extra bescherming voor kwetsbare
afnemers die wegens gezondheidsredenen niet mogen worden afgesloten. De gehele incassoprocedure
is derhalve omkleed met waarborgen, juist om te voorkomen dat klanten worden afgesloten
en tegelijkertijd door de gemeente tijdig en zo nodig via schuldhulpverlening geholpen
kunnen worden bij bredere financiële problemen.

Ik verwijs u verder naar de brief met maatregelen voor de energierekening.

Vraag 15

Heeft u kennis genomen van het feit dat import van Liquefied natural gas (Lng) uit
Rusland is toegenomen in de eerste helft van 2022? Kunt u aangeven hoeveel Lng er
uit Rusland is ingevoerd, wie dat ingevoerd heeft en hoe zich dat verhoudt tot het
verbod van de NL gemeentes om gas af te nemen van SEFE, dat volledig onder Duitse
controle staat?4

Antwoord 15

Van de Gate terminal heb ik vernomen dat de totale hoeveelheid LNG vanuit Rusland
in de eerste helft van het jaar ten opzichte van de eerste helft van vorig jaar inderdaad
is toegenomen met 29%. Voor de volledigheid dient hierbij wel vermeld te worden dat
het aandeel LNG uit Rusland ten opzichte van het totaal in de eerste helft van dit
jaar gedaald is van 27% naar 22%. Bijna 60% van het LNG dat via de Gate terminal is
binnengekomen was afkomstig uit de Verenigde Staten. Voor wat betreft de vraag over
SEFE Energy (SEFE) verwijs ik graag naar het antwoord op vraag 16.

Vraag 16

Kunt u aangeven waarom talloze lidstaten van de Europese Unie wel energie afnemen
bij SEFE maar dat u het de Nederlandse gemeentes verboden heeft?

Antwoord 16

Graag verwijs ik u naar de brief van 6 september 2022 (Kamerstuk 36 045, nr. 108) waarin ik uw Kamer heb geïnformeerd over de situatie met betrekking tot SEFE.

Vraag 17

Wilt u deze vragen een voor een en binnen twee weken beantwoorden en in ieder geval
voor een plenair debat over energie als dat eerder plaatsvindt?

Antwoord 17

Ik heb geprobeerd deze vragen zo snel mogelijk te beantwoorden.