Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Esch over de problematische renovatie van het Rijkswaterstaatkantoor in Utrecht

Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) (ontvangen
29 augustus 2022).

Dit vloeit voort uit mijn verantwoordelijkheid voor het Rijksvastgoedbedrijf die het
eerste aanspreekpunt is bij vragen of onduidelijkheden over een rijkskantoor. De laatste
vraag heeft direct betrekking op Rijkwaterstaat. Het antwoord op deze vraag is afgestemd
met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, c.q. Rijkswaterstaat.

Vraag 1

Bent u bekend met de artikelen «Vijver Rijkswaterstaat blijkt al 10 jaar zo lek als
een mandje, schade 1,7 miljoen euro»1 en «Foutenfestival verbouwing kantoor Rijkswaterstaat: naast lekke vijver ook problemen
met gevel»?2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat er 687 kapotte ruiten waren waarvan sommige spontaan knapten en dat
dit een gevaar vormde voor gebruikers en passanten? Wat vindt u hiervan?

Antwoord 2

Voor gebruikers en passanten is er nooit een gevaar geweest vanwege het spontaan knappen
van ruiten of vanwege andere gebreken. Uit onderzoek blijkt dat de ruiten voldoen
aan de vigerende NEN-norm over draagvermogen en de vervormingen van glas. Waar productietoleranties
zijn overschreden, betrof het esthetica (transparantie) en niet veiligheid.

Naar aanleiding van één gebroken ruit zijn in 2015 uit voorzorg alle ruiten geïnventariseerd.
Bij 687 ruiten werd een gebrek geconstateerd. De gebreken betreffen:

– Mechanische schade, zoals scherven of schellen die van het glas gesprongen zijn (1%
van de gebreken). Deze schade vormt geen veiligheidsrisico;

– Belletjes tussen de glasplaten (5% van de gebreken).

Deze belletjes vormen geen veiligheidsrisico;

– Delaminatie (onthechting) van het glas (94% van de gebreken).

Door delaminatie plakken de gelamineerde glasplaten niet meer volledig tegen de tussenliggende
folies.

Bij de delaminatie werd in eerste instantie een veiligheidsrisico vermoed, omdat bij
een ruitbreuk de glasplaat mogelijk geheel of gedeeltelijk zou kunnen vallen. Dit
gaf aanleiding tot vervolgonderzoek. Door onderzoek van de leverancier en controle
van dit onderzoek door een externe adviseur in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf,
is aangetoond dat het glas aan de vigerende norm voldoet, ook wanneer er glasbreuk
ontstaat. Het betreft hier de norm NEN 2608; eisen en bepalingsmethode van het draagvermogen
en de vervormingen van glas.

Vervolgens is door een andere externe adviseur in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf
geconcludeerd dat van de 687 ruiten, er 175 buiten de toelaatbare producttoleranties
voor gelaagd glas vallen. Het betreft dan producttoleranties die betrekking hebben
op de transparantie van de ruit, niet de bovengenoemd NEN-norm 2608. Dit leidde ertoe
dat de firma BAM, als vertegenwoordiger van de oorspronkelijke bouwcombinatie, 34
ruiten en 3 daklichten heeft vervangen, waarbij de BAM ook de uitvoerende kosten voor
haar rekening heeft genomen. De overige ruiten die niet aan de productietolerantie
voldeden, zijn niet vervangen. Dit werd gezien als buitenproportioneel, omdat het
esthetische gebrek niet in verhouding stond tot de te maken kosten.

In totaal zijn 7 ruiten gebroken. Bij deze ruitbreuken bleef de ruit steeds voldoende
intact zodat deze niet in zijn geheel, noch in delen kon vallen. Tevens zijn destijds
uit voorzorg bij de gebroken ruiten direct maatregelen genomen, zoals extra borgen
van het glas en/of het afzetten van de omgeving om vervolgens de ruit zo snel mogelijk
te vervangen.

Vraag 3

Wat is de stand van zaken aangaande de al 14 jaar slepende soap rondom de lekkende
vijver?

Antwoord 3

De huidige stand is dat de vijver deels opnieuw is ingericht en gerealiseerd. De formele
oplevering wordt in september a.s. verwacht. Voor het deel van de vijver dat nu nog
droog staat, zijn plannen gemaakt om deze landschappelijk in te richten. De uitvoering
hiervan vindt plaats in 2023.

Vraag 4

Klopt de berichtgeving dat de totale (renovatie)kosten voor het gebouw zijn opgelopen
tot 9,2 miljoen euro? Zo nee, hoe hoog zijn de kosten dan? Hoe oordeelt u over die
kosten?

Antwoord 4

Nee. Het project Rijkskantoor Westraven betrof een grootschalige renovatie en uitbreiding
van het bestaande pand. Door keuzes in het ontwerp, uitvoerings- en onderhoudstraject
is er helaas na de oplevering in 2008 een situatie ontstaan waarbij met name het herstel
van de vijver en het vervangen van de geveldoeken tot aanvullende kosten hebben geleid.

Voor het oplossen van de gebreken zijn tussen 2008 en nu diverse projecten gestart
In eerder openbaar gemaakte documenten zijn de onderstaande kosten gedeeld:

– Vijver

€ 2.254.008,–

– Geveldoeken

€ 1.630.269,–

– Klimaat gebouw en gaasdoek binnentuin

€ 303.935,–

– Overige punten

€ 3.194.260,–

– Totale kosten Rijksvastgoedbedrijf, inclusief BTW:

€ 7.382.472,–

Op het moment van openbaarmaking van deze cijfers waren nog niet alle kosten bekend
voor het herstel van de vijver en met name voor de nog uit te voeren landschappelijke
inrichting van het droogstaande deel. Inmiddels is daar wel inzicht in. De verwachte
resterende kosten maken dat de kosten rondom de vijver € 3.075.485,– bedragen, waardoor
het totaalbedrag nu uitkomt op € 8.185.949,–

Vraag 5 en 6

Wat is naar uw mening de oorzaak van de problematisch verlopen renovatie? Welke partij
of partijen zijn daarvoor verantwoordelijk?

Klopt het dat er 22 gebreken hersteld moesten worden? Kunt u per gebrek aangeven of
dit inmiddels verholpen is? Kunt u per gebrek ook aangeven wie daarvoor welke kosten
heeft gedragen?

Antwoord 5 en 6

Bij bouwprojecten is het op voorhand nooit helemaal uit te sluiten dat gebreken of
verbeterpunten aan het licht komen. Deze moeten dan opgelost worden, waarbij uiteraard
kosten worden gemaakt. Ook in de gebruiksfase van Westraven is een aantal gebreken
aan het licht gekomen. Dit alles is samengevat in een lijst met 22 punten. Deze 22
punten betreffen een mix van garantiepunten, herstelpunten, verbeterpunten en verborgen
gebreken.

De garantiepunten zijn door de oorspronkelijke bouwcombinatie opgelost, waarbij de
uitvoeringskosten voor rekening kwamen van de bouwcombinatie. De Staat heeft geen
inzicht in de kosten die de bouwcombinatie hiervoor gemaakt heeft.

De oplossingen voor de herstelpunten, met name van de geveldoeken en de vijver, waren
complex en zijn kostbaar gebleken. Bij deze punten zijn oorzaak en gevolg niet meer
eenduidig vast te stellen omdat dit betrekking heeft op ontwerp, uitvoerings- en onderhoudsverantwoordelijkheid,
waarbij verschillende partijen betrokken waren. Voor de herstelkosten heeft naast
de Staat, ook de oorspronkelijke bouwcombinatie een deel van de kosten voor haar rekening
genomen of een bijdrage geleverd. De herstelkosten die de bouwcombinatie heeft gemaakt,
zijn niet openbaar conform het WOB besluit kenmerk 4279186 d.d. 4 april 2022 inzake
het rijkskantoor Westraven.

Voorbeeld van een verbeterpunt is de renovatie van de bestaande liften. In de oorspronkelijke
renovatie was geen complete renovatie van de liften voorzien, maar in de eerste jaren
na de oplevering bleek dit toch noodzakelijk.

Met uitzondering van het herstel van en de landschapsinrichting rondom de vijver zijn
alle 22 punten afgerond. Het is niet mogelijk om per punt aan te geven wat de kosten
van het Rijk zijn geweest, anders dan het overzicht op hoofdcategorieën bij vraag
4.

Vraag 7

Klopt het dat de Kamer niet geïnformeerd is over deze renovatie en het kostenplaatje
van 9,2 miljoen? Zo nee, wanneer heeft u de Kamer dan geïnformeerd? Zo ja, waarom
heeft u de Kamer niet geïnformeerd?

Antwoord 7

Zoals hierboven aangegeven, krijgt elk project dat is of wordt afgerond in meer of
mindere mate te maken met gebreken, herstelpunten en verbeterpunten. De oplossing
van deze punten vindt plaats via de reguliere werkwijze, spelregels en het daarbij
behorende (financieel) toezicht. Het gehele proces wordt daarbij door het RVB in afstemming
met de opdrachtgevende partij binnen het Rijk doorlopen. Zo is dat ook in dit geval
gebeurd waar de punten in de loop van de genoemde jaren zijn opgelost en de middelen
in die jaren beschikbaar zijn gesteld.

Vraag 8

Klopt het dat Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf niet of nauwelijks bereid
zijn vragen hierover van de pers te beantwoorden? Waarom is dat? Bent u bereid dat
vanaf nu wel te doen?

Antwoord 8

Dit klopt niet. Naast de informatie die op basis van de Wob en Woo is verstrekt, hebben
de twee betrokken rijksdiensten per mail en telefonisch diverse keren een toelichting
gegeven op deze stukken en op andere vragen van de pers.

Het Rijksvastgoedbedrijf en Rijkswaterstaat zijn en blijven bereid om verdere vragen
van media te beantwoorden waarbij het Rijksvastgoedbedrijf, als verantwoordelijke
voor het onderhoud en beheer, het eerste aanspreekpunt is.

Tijdens de behandeling van het bezwaar aangaande de aangeleverde stukken afkomstig
uit het WOB verzoek, d.d. 5 juli 2022 te Utrecht, is de toezegging gedaan voor een
interview met de pers, na de toezending van deze Kamerbrief aan u als Kamer.