Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over belemmeringen voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen in Nederland

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 7 juni
2022).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het idee om farmaceutische bedrijven maatschappelijke royalty’s
te laten betalen om op die manier hoge prijzen voor nieuwe medicijnen die door Nederlandse
onderzoekers ontwikkeld zijn, te laten dalen?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Heeft u kennisgenomen van het feit dat topwetenschapper Clevers eerder dit jaar over
is gestapt naar farmaconcern Roche, mede omdat hij in Nederland op een «web» aan universitaire
beperkingen stuitte?2

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3 en 4

Kunt u aangeven welke middelen het Future Affordable and Sustainable Therapies (FAST)-fonds
heeft ontvangen en van wie, en wie welke middelen onder welke voorwaarden van het
fonds heeft gekregen?3

Kunt u tegen die achtergrond aangeven wat nu de stand van zaken is van de uitvoering
van de motie Van Gerven-Van den Berg over het binnen FAST-fonds middelen alloceren
voor 100% publieke onderzoeken?4

Antwoord 3 en 4

FAST wordt niet ingericht als fonds. Er zijn dus ook geen middelen te alloceren door
FAST. Doel van FAST is om geneesmiddelen sneller en beter te (helpen) ontwikkelen
door coördinerende activiteiten bijvoorbeeld op het terrein van onderwijs, regulatoir
advies, wegwijsfunctie in het financieringslandschap. Daartoe zal FAST worden uitgewerkt
met een coördinerend expertisecentrum geneesmiddelontwikkeling. Daarmee zal de motie
Van Gerven/ Van den Berg niet als zodanig kunnen worden uitgevoerd, omdat die motie
ervan uitgaat dat FAST een fonds is, waaruit middelen te alloceren zijn voor 100%
publieke onderzoeken.

Vraag 5

Kunt u aangegeven waarom Oncode 325 miljoen euro uit het groeifonds heeft ontvangen?
Deelt u de mening dat dit bedrag een hoog percentage is van het totale budget? Wordt
daarin gebruikgemaakt van het advies van de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek (TNO) over maatschappelijke royalties?5

Antwoord 5

Oncode-PACT werd ingediend door het Ministerie van EZK met steun van VWS en OCW. Vervolgens
werd Oncode-PACT beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie waarna het kabinet
het advies integraal overnam. TNO heeft aan de beoordeling door de adviescommissie
meegewerkt. De positieve beoordeling van Oncode-Pact door de adviescommissie is uitgebreid
toegelicht in de bijlagen bij de betreffende Kamerbrief van de Ministers van Economische
Zaken en Klimaat (EZK) en van Financiën6. Oncode-PACT innoveert het preklinische ontwikkelproces voor kankermedicijnen om
de kosten en risico’s van medicijnontwikkeling te reduceren. Het doel is om een geneesmiddelenmarkt
te realiseren met lagere ondernemingsrisico’s en bijbehorende lagere rendementen en
dus lagere prijzen. Reductie van ontwikkelkosten leidt niet automatisch tot lagere
marktprijzen. Daarom zal binnen Oncode-Pact een expertgroep adviseren over hoe betaalbaarheid
van de betreffende kankermedicijnen gerealiseerd kan worden. Bijvoorbeeld door het
gebruik van vroege Health Technology Assessment en door voorwaarden te stellen aan
het gebruik door bedrijven van de virtuele «preklinische ontwikkelmachine» die Oncode-Pact
ontwikkelt. FAST zal worden betrokken in die werkgroep.

Vraag 6

Kunt u aangeven wat de beperkingen zijn, aangezien wetenschapper Clevers stelt dat
universiteiten onwerkbare beperkingen opleggen voor het gebruik van patenten en het
percentage aandelen dat een wetenschapper mag hebben? Kunt u aangeven of die verschillen
per universiteit en welk percentage aandelen een wetenschapper mag hebben en hoe dat
wordt bepaald?

Antwoord 6

Voor de omgang met intellectuele eigendomsrechten hebben de UNL, NFU, KNAW en NWO
richtsnoeren opgesteld7. Deze worden toegepast door de kennisinstellingen volgens het principe pas toe of
leg uit. De adviesraad voor Wetenschap, Technologie en Innovatie (AWTI) heeft advies
uitgebracht8 over het wegnemen van hindernissen zodat meer (kennisintensieve) startups doorgroeien
naar levensvatbare bedrijven. De voormalig Staatssecretaris van EZK en de voormalig
Minister van OCW hebben de opstellers van de richtsnoeren (waarbij ook TO2 instellingen
en de KNAW zijn aangesloten) gevraagd te kijken naar de bezwaren uit het veld9. Dat loopt op dit moment nog.

Vraag 7

Deelt u de mening dat als een innovatie/patent ontwikkeld is met gemeenschapsgeld,
de gemeenschap daarvan ook voordelen zou moeten ontvangen?

Antwoord 7

Het kabinet vindt het belangrijk dat kennisinstellingen, waar de ontwikkeling deels
het gevolg is van publieke investeringen, zoveel mogelijk gebruik maken van de principes
voor Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren (MVL) en de MVL-toolkit. Die biedt de
mogelijkheid bij het licentiëren afspraken te maken over onder meer betaalbaarheid.
Tegelijkertijd moeten we blijven letten op een gezonde balans tussen publieke en private
belangen. Vaak zijn private partijen nodig om maatschappelijke waarde te creëren.
Een potentiële innovatie moet niet stranden op de onaantrekkelijkheid van de propositie
voor private partijen. Maatschappelijk voordeel kan overigens allerlei vormen aannemen,
zoals werkgelegenheid en, als het medische producten betreft, de effectieve beschikbaarheid
voor patiënten.

Vraag 8

Neemt het voorstel van TNO de bezwaren weg die wetenschapper Clevers aangeeft? Zo
nee, wat is er volgens u dan wel nodig om de bezwaren weg te werken? Zo ja, bent u
bereid een dergelijk voorstel verder uit te werken?

Antwoord 8

Of het voorstel van TNO de bezwaren van Clevers wegneemt kan ik niet beantwoorden.
Maatschappelijke royalties in de context zoals TNO dat positioneert is eigenlijk een
verkeerde term. Een royalty is een betaling voor het gebruik van andermans rechten.
Denk aan vergoeding bij auteursrechten of het gebruik van een patent (vastgelegd in
een licentie). TNO stelt voor om aan bedrijven onderzoeksstudies aan te bieden die
tegen beperkte kosten – betaald met publieke middelen – de ontwikkelrisico’s van een
geneesmiddel verminderen en de kansen op succes vergroten. Bij succesvolle marktintroductie
betaalt het bedrijf een percentage van de omzet aan de maatschappij.

Het idee van voorwaarden stellen aan publieke investeringen in geneesmiddelenontwikkeling
vind ik interessant, zie ook mijn antwoord bij vraag 5. Ik zal dan ook met interesse
de inzichten uit de expertgroep Betaalbaarheid van Oncode-PACT volgen.

Vraag 9

Kunt u deze vragen per vraag beantwoorden voor het commissiedebat Geneesmiddelenbeleid
/ Hulpmiddelenbeleid / Pakketbeheer van 9 juni 2022?

Antwoord 9

Ik heb de vragen zo snel mogelijk beantwoord.