Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op van het lid Tielen over personeelstekorten en signalen over de werkwijze van UWV met betrekking tot WW’ers die zich om (willen) scholen naar een tekortberoep

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 15 september
2021).

Vraag 1

Bent u het eens dat het voor het economisch herstel uit de coronacrisis van groot
belang is dat de mismatches1 op de arbeidsmarkt effectief worden aangepakt? En dat iedereen nodig is om ons de
crisis uit te werken?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u het ook eens dat het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) met
zijn kennis en dienstverlening een belangrijke rol heeft in de aanpak van mismatches?
Vindt u dat het UWV Werkloosheidswet (WW)-uitkeringsgerechtigden, zeker als zij beperkt
opgeleid zijn of een overschotberoep hebben, proactief moet wijzen op (kortdurende)
opleidingen voor een kansberoep, zoals restaurantkok of verzorgende? Herkent u signalen
– die wij van opleiders ontvangen – dat dit nauwelijks gebeurt? Zo nee, hoe pakt UWV
dit dan proactief aan en hoe komt het dat dit niet door opleiders wordt herkend?

Antwoord 2

UWV levert inderdaad een belangrijke bijdrage aan de aanpak van de mismatch tussen
vraag en aanbod op de arbeidsmarkt met de activerende dienstverlening aan WW- en WIA/WGA-gerechtigden.
UWV richt haar advisering en dienstverlening actief op de vraag op de arbeidsmarkt
en houdt daarbij rekening met mogelijkheden van de werkzoekenden. UWV maakt jaarlijks
een overzicht van beroepen met moeilijk vervulbare vacatures en maakt zichtbaar welke
beroepen, sectoren en regio’s goede kansen bieden op werk.

De signalen over het ontbreken van proactief handelen door UWV om uitkeringsgerechtigden
te wijzen op opleidingsmogelijkheden voor een kansberoep, worden niet herkend. Om
een eventuele mismatch te overbruggen tussen werkzoekenden en het aanbod van werk
biedt UWV werkzoekenden in alle arbeidsmarktregio’s scholingsarrangementen aan. Samen
met de opleiders, regionale leerwerk-loketten, uitzendsector, brancheorganisaties
en werkgevers zijn en worden verkorte om-, her- en bijscholingstrajecten ontwikkeld
voor tekortsectoren. Om de overstap naar kansrijk werk of een beroep te stimuleren,
kunnen WW-gerechtigden met een kleine kans op werkhervatting ondersteund worden met
scholing via het scholingsbudget WW.

Ook voor WIA/WGA-uitkeringsgerechtigden koopt UWV scholing in. De inzet van scholing
voor deze kwetsbare doelgroep (met een samenloop van meerdere belemmeringen), vergt
zorgvuldig maatwerk en extra begeleiding. UWV toetst eerst of de WGA-gerechtigde medisch
in staat is tot het volgen van scholing en of scholing kan leiden tot betere kansen
op werkhervatting. Met het scholingsexperiment WGA, dat dit jaar start, wordt naast
het bestaande scholingsaanbod voor WGA-gerechtigden in de komende twee jaar door UWV
verder geëxperimenteerd om scholing voor WGA-gerechtigden succesvol in te zetten.

Een mismatch tussen vraag en aanbod kan overigens ook door andere factoren worden
veroorzaakt dan alleen een tekort aan vaardigheden. Ook persoonlijke voorkeuren en
omstandigheden van werkzoekenden kunnen een rol spelen, zoals: werktijden, beloning,
verminderde belastbaarheid (bij WGA-gerechtigden) en ook kan sprake zijn van een geografische
mismatch doordat werkgevers en werkzoekenden niet in dezelfde regio zoeken.

Vraag 3

Bent u het eens dat ook de in 2020 opgerichte regionale mobiliteitsteams een rol hebben
in het proactief toeleiden van werkenden en werkzoekenden met een beperkte opleiding
of een overschotberoep naar een (opleiding tot een) kansberoep? In welke arbeidsmarktregio’s
is dat effectief? Hoe vaak gebeurt dat?

Antwoord 3

Ja. De samenwerking in de regionale mobiliteitsteams biedt aanvullende mogelijkheden
voor de inzet van scholing in de begeleiding van werkzoekenden naar kansrijk werk.
De regionale mobiliteitsteams, als samenwerking tussen sociale partners, UWV en gemeenten,
richten zich specifiek op werkenden en werkzoekenden die extra ondersteuning nodig
hebben bij het vinden van (nieuw) werk, bijvoorbeeld wanneer zij een overschot beroep
hebben. In de advisering, begeleiding en matching wordt specifiek rekening gehouden
met de vraag op de arbeidsmarkt. Bij de inzet van de dienstverlening richten de regionale
mobiliteitsteams zich specifiek op kansberoepen en -sectoren. De regionale mobiliteitsteams
gebruiken hiervoor actuele arbeidsmarktinformatie.

In 30 van 35 arbeidsmarktregio’s zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over regionale
mobiliteitsteams en in 28 regio’s zijn de teams operationeel. Ik verwacht dat in september
alle 35 regio’s operationeel zijn. Vanaf dat moment kan de voortgang en de inzet van
de dienstverlening goed gemonitord worden en kan ik u daarover informeren. Ik zal
uw Kamer medio september nader informeren over de voortgang van de uitrol van de regionale
mobiliteitsteams.

Vraag 4

Hoe worden werkgevers in tekortsectoren, de uitzendsector en opleiders betrokken om
toeleiding en matching structureel effectief te maken?

Antwoord 4

Werkgevers wordt dienstverlening aangeboden vanuit de regionale werkgeversservicepunten,
waarin UWV en gemeenten samenwerken, en vanuit het landelijk werkgeversservicepunt.
Dienstverlening omvat het relatie-onderhoud met werkgevers, de advisering rondom inclusief
werkgeverschap, het matchen van kandidaten en vacatures (eventueel met een opleidingstraject)
en het organiseren van ontmoetingen. De adviseurs zijn inzetbaar voor alle doelgroepen
werkzoekenden, bij zowel het UWV (WW, WIA, Wajong) als gemeenten (WWB, P-wet, niet-uitkeringsgerechtigden).

Het landelijk werkgeversservicepunt van UWV heeft contact met meer dan 300 landelijke
werkgevers en stakeholders en maakt afspraken over de aanpak van de tekorten door
middel van arrangementen, leerwerktrajecten en het anders organiseren van werk. Dit
alles om een optimale match tussen werkgever en de beschikbare werkzoekenden te realiseren.
De dienstverlening aan landelijke werkgevers is sectoraal georganiseerd. Elke landelijk
opererende werkgever heeft één aanspreekpunt met brede kennis van de betreffende sector
en de problematiek die er speelt. In dialoogsessies met werkgevers in tekortsectoren,
brancheverenigingen en opleiders worden oplossingen bedacht om de instroom, matching
en duurzaamheid van banen te vergroten.

Ook in de regio’s zelf zijn er talrijke branche- en sectoroverleggen om met elkaar
concrete afspraken te maken over opleidingstrajecten, personeelsvraagstukken, baanopeningen,
enzovoorts. Daarbij verbindt UWV zich aan het beroepsonderwijs of hogescholen, veelal
ook in sectorale verbanden.

Ook is er een intensieve samenwerking met de scholen waar de potentiële werkzoekenden
uitstromen (ProVSO en praktijkonderwijs) en het entree-onderwijs voor statushouders.
Voorts wordt vanuit de regionale werkgeversservicepunten samengewerkt met de uitzendsector
in de vorm van regionale PPS-platforms (publiek-private samenwerking). Zo optimaliseert
UWV de matching en toeleiding naar werk van werkzoekenden.

Om een eventuele mismatch te overbruggen tussen werkzoekenden en het aanbod van werk
biedt UWV werkzoekenden in alle arbeidsmarktregio’s scholingsarrangementen aan, zie
hiervoor ook het antwoord op vraag 2. Samen met de uitzendsector, opleiders, regionale
leerwerk-loketten, brancheorganisaties en werkgevers worden verkorte om-, her- en
bijscholingstrajecten ontwikkeld voor tekortsectoren. Dat gaat om een breed scala
aan sectoren waar UWV op deze manier de zij-instroom voor probeert te bevorderen:
van installatietechniek, metaal, mobiliteit, bouw tot ICT. Dit zijn opleidingstrajecten
waar werkzoekenden met behoud van uitkering (van UWV of van gemeenten) een opleiding
wordt geboden met baangarantie als einddoel.

Een voorbeeld hiervan betreft het invullen van de personele vraag voor de afsprakenlijn
van de GGD tijdens de coronacrisis. Hierin heeft UWV samen met gemeentelijke partners
en de uitzendbureaus Olympia en Randstad in alle 35 arbeidsmarktregio’s de personele
vraag van de GGD praktisch weten in te vullen en voor (zij-)instroom kunnen zorgen.

Vraag 5

Aan welke criteria moet een opleiding voldoen zodat WW-uitkeringsgerechtigden zich
bij hen kunnen omscholen? Volgens welke criteria worden deze uitkeringsgerechtigden
gedurende hun opleidingstijd vrijgesteld van de sollicitatieplicht? Waar kunnen WW-uitkeringsgerechtigden
deze informatie makkelijk terugvinden?

Antwoord 5

Criteria opleiding

Het Inkoopkader Scholingsdiensten UWV vermeldt de eisen waaraan een opleiding dan
wel de opleider moeten voldoen, zodat WW- en WIA/WGA-gerechtigden zich bij hen kunnen
omscholen. Het gaat hier zowel om algemene criteria zoals inschrijving Kamer van Koophandel,
niet in staat van surseance/faillissement verkerend, kwaliteitseisen die aan het personeel
die scholing geeft, worden gesteld, afspraken over betaling, afspraken over prestaties,
enz., als ook om aanvullende eisen per type scholing.

Onder dit Inkoopkader koopt UWV vier typen scholingen in:

a) Opleidingen: volledig scholingsprogramma gericht op een beroep/functie;

b) Functiegerichte Vaardigheidstrainingen: delen uit een scholingsprogramma gericht op
een beroep/functie;

c) Leerbanen (in combinatie met praktijkleren);

d) EVC (Eerder Verworven Competenties)

Criteria voor vrijstelling sollicitatieplicht

UWV toetst een verzoek van de werkzoekende om scholing met behoud van uitkering te
volgen aan betreffende wet- en regelgeving (WW en WIA) én aan de Beleidsregels Scholing
2016.2

De eerste toets is of een werkzoekende zonder inzet van scholing weer terug kan keren
op de arbeidsmarkt. De tweede voorwaarde waaraan getoetst wordt is dat de scholing
maximaal één jaar mag duren (een uitzondering is mogelijk). De derde voorwaarde is
dat er geen belemmeringen (persoonlijk of in de persoonlijke sfeer) spelen die het
succesvol afronden van de scholing bemoeilijken of niet mogelijk maken. Verder moet
de werkzoekende zelf gemotiveerd zijn om scholing te volgen om vervolgens in de beoogde
beroepsrichting aan de slag te willen gaan.

Is aan de voorwaarden voldaan, dan kan UWV toestemming verlenen om met behoud van
uitkering de noodzakelijke scholing te gaan volgen. Gedurende scholing wordt vrijstelling
verleend van de re-integratieverplichtingen, waaronder solliciteren en het accepteren
van passende arbeid.

Informatie over scholing met behoud van WW-uitkering is voorhanden op uwv.nl.

Informatie voor werkzoekenden met een WIA-uitkering staat eveneens op uwv.nl.3

Vraag 6

Kunt u een overzicht geven van het aantal WW-uitkeringsgerechtigden dat een opleiding
aanvroeg in 2019 en 2020? En hoe vaak een vrijstelling van sollicitatieplicht gedurende
de opleiding werd aangevraagd? Hoe vaak werden die toegekend? Hoe vaak werden in 2019
en 2020 aanvragen voor een omscholing naar een kansberoep toegekend en hoe vaak afgewezen?
En hoe zijn die cijfers voor de eerste helft van 2021?

Antwoord 6

UWV registreert scholingsgegevens WW op het moment dat vast staat dat er sprake is
van noodzakelijke scholing én wanneer scholing door UWV wordt gefinancierd.

De onderstaande tabel laat het aantal toekenningen van scholingsbudget zien aan WW-verzekerden,
voor scholing richting een kansrijk beroep over 2019, 2020 en over de maanden januari
tot en met juli 2021.

NB: Vanaf 2021 hanteert UWV bij toekenning van het scholingsbudget de definitie van
een kansrijk beroep in plaats van een krapteberoep. Dit vanwege de verwachting dat
de definitie van een kansrijk beroep beter zou aansluiten bij de onvoorspelbare en
dynamische arbeidsmarkt in coronatijd. De definitie van kansrijk beroep is breder;
een krapteberoep is altijd ook een kansrijk beroep.

Sollicitatieplicht

Aan verzekerden die de noodzakelijke scholing mogen volgen, wordt gedurende de scholing
vrijstelling verleend van sollicitatieplicht.

UWV houdt geen gegevens bij van hoe vaak werkzoekende uitkeringsgerechtigden (WW/WIA)
een aanvraag doen om met behoud van uitkering een scholing te mogen volgen.

Registratie scholing WIA-verzekerden

De financiering van scholing voor WIA-verzekerden komt ten laste van het Re-integratiebudget.
Onderstaande tabel laat het totaal aantal scholingen voor de arbeidsongeschiktheidsregelingen
WIA/WAO/WAZ/ZW zien over 2019, 2020 en over de maanden januari tot en met juli 2021
en het deel daarvan dat onder de WIA/WGA valt.

SCHOLINGEN AG

2019

2020

20211

totaal aantal

3.280

2.708

1.183

waarvan WIA/WGA

1.065

1.019

490

X Noot

1

T/m juli 2021.

Vraag 7

Herkent u de signalen van (kleine) opleiders dat de administratieve eisen van UWV
nogal veelomvattend zijn, niet altijd goed te begrijpen, vaak niet in verhouding staan
tot de omvang van de organisatie en dat opleiders daardoor ontmoedigd worden om WW-uitkeringsgerechtigden
toe te laten? En bent u het eens dat administratieve eisen zo eenvoudig mogelijk moeten?

Antwoord 7

UWV stelt gelijke (administratieve) eisen voor alle private opleiders. Om zoveel mogelijk
(ook kleine) opleiders aan te trekken (en marktwerking mogelijk te maken) is gekozen
voor een inkoopkader en niet voor een aanbestedingsprocedure. Een inkoopkader voorkomt
buitenproportionele eisen. UWV dient wel kwaliteitseisen te stellen aan dit inkoopkader.
Het Inkoopkader Scholingsdiensten is daarom gebaseerd op art. 2.86 en 2.87 van de
Aanbestedingswet. Het kent een aansprakelijkheidsverzekering en stelt kwaliteitseisen
aan de opleider (waaronder de inzet van deskundig personeel) en aan de opleidingen.

Om opleiders tegemoet te komen is Contract- en leveranciersmanagement ingesteld, dat
desgewenst hulp kan bieden bij de aanvraag/overeenkomst. Het doen van een aanvraag
om een overeenkomst met UWV te kunnen sluiten is een éénmalige tijdinvestering, die
UWV kan ondersteunen.

Naar aanleiding van signalen van MBO-instellingen en de MBO-Raad heeft UWV een aantal
aanpassingen doorgevoerd op de inkoopvereisten voor MBO- en HBO-instellingen en tevens
heeft UWV ten aanzien van de bekostiging zelf aanpassingen gedaan. Hiermee is tegemoetgekomen
aan het streven om zo min mogelijk administratieve lasten te creëren.

Vraag 8

Heeft u al eens overwogen om de eisen van UWV aan opleiders te toetsen met behulp
van de input van opleiders zelf? Zo ja, wat is naar aanleiding daarvan aangepast?
Zo nee, bent u bereid om het aanvraagproces voor een opleiding voor een WW-uitkeringsgerechtigde
met bijvoorbeeld een «schrap-sessie» eenvoudiger te maken, waarbij onder andere gekeken
wordt naar de relevantie van vragen naar de manier waarop de opleider medewerkers
werft en begeleidt en opleidt; het betalen van belastingen; onderaanneming en Europese
aanbestedingen?

Antwoord 8

Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik ook naar de antwoorden op de vragen 4 en
7, waar ingegaan wordt op de eisen waaraan álle opleiders moeten voldoen.

UWV toetst reeds met input van onder andere opleiders zelf. UWV toetst bij de start
en via het contract- en leveranciersmanagement of de opleider een betrouwbare partner
is waar UWV zijn klanten naar toe kan verwijzen.

UWV blijft voortdurend in gesprek met stakeholders, waaronder opleiders, om processen
eenvoudig en toegankelijk te maken en te houden.

Vraag 9

Kunt u deze vragen ook beantwoorden als het gaat om Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(WIA)-uitkeringsgerechtigden? Zo ja, kunt u die met deze antwoorden meesturen?

Antwoord 9

In de hiervoor gegeven antwoorden is informatie over de WIA opgenomen. Er wordt aangegeven
waar de WIA mogelijk afwijkt van de WW.