Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bromet over de aanpak van waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 16 juli
2021).

Vraag 1

Bent u zich bewust van het feit dat in deze Week van de Invasieve Exoten de aanpak
van waterwaaier (Cabomba Caroliana) en ongelijkbladig vederkruid speciale aandacht
krijgt, omdat er onvoldoende middelen zijn om de aanpak effectief uit te voeren?

Antwoord 1

Ja, ik ben me ervan bewust dat de aanpak van deze soorten speciale aandacht krijgt
in de Week van de Invasieve Exoten.

Vraag 2

Op welke plaatsen in Nederland zorgen deze twee invasieve exoten voor ernstige overlast?

Antwoord 2

Waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid hebben zich beide gevestigd in Nederland
en de ons omringende landen. Voor verspreiding in Nederland zie de links naar de verspreidingsatlas
Waterwaaier1 en Ongelijkbladig vederkruid2. Er wordt geen landelijk overzicht bijgehouden van locaties waar overlast of ernstige
overlast wordt ervaren.

Vraag 3

Welke effecten hebben de waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid op de biodiversiteit?

Antwoord 3

De effecten van deze soorten zijn beschreven in factsheets3 die te vinden zijn op de website van de NVWA:

– Waterwaaier is een zeer competitieve plantensoort die snel groeit waardoor sloten,
kanalen en kleine wateren dichtslibben. Door waterwaaier verdwijnen bijna alle inheemse
ondergedoken waterplanten. Het afsterven van grote massa’s waterwaaier kan leiden
tot zuurstofgebrek in het water. Dit heeft een negatieve invloed op andere waterorganismen
en kan leiden tot vissterfte.

– Ongelijkbladig vederkruid is zeer competitief en kan een zeer dichte vegetatie vormen
waardoor inheemse ondergedoken waterplanten en ook inheemse vissen worden verdrongen.
Ongelijkbladig vederkruid blijft in de meeste winters groen en heeft daardoor in het
voorjaar een voorsprong op de meeste andere waterplanten. De plant heeft een negatieve
impact op ecosystemen doordat licht wordt onderschept en doordat er veel voedingsstoffen
in het water komen als de plant sterft. Dit kan leiden tot zuurstoftekort in het water.

Vraag 4

Welke effecten hebben de twee invasieve exoten op recreatief gebied, zoals zwemmen
en pleziervaart?

Antwoord 4

Zoals weergegeven in de factsheets genoemd onder antwoord 3, zijn de effecten als volgt:

– Bij overvloedige groei van waterwaaier raken watergangen en waterinlaten verstopt.
De plant veroorzaakt hinder voor de pleziervaart en beperkt recreatieve mogelijkheden
(zwemmen, hengelsport) en heeft hierdoor een negatieve invloed op toerisme. Daarnaast
kan een lokale toename van waterwaaier leiden tot een toename van slakken die besmet
zijn met een platworm. Deze veroorzaakt zwemmersjeuk.

– Ongelijkbladig vederkruid kan een zeer dichte vegetatie vormen die de doorstroming
van water ernstig belemmert waardoor de kans op overstroming toeneemt. Dichte vegetatie
hindert recreatieactiviteiten zoals pleziervaart, zwemmen, duiken en sportvisserij.

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat om de negatieve gevolgen te verminderen de aanpak tegen
de invasieve exoten moet worden veranderd? Kunt u dit toelichten?

Antwoord 5

Ja, de aanpak van invasieve exoten is per definitie niet statisch, maar wordt continu
aangepast en verbeterd waar dat nodig en gewenst is om de negatieve gevolgen verder
in te perken. De Unielijst van zorgwekkende invasieve uitheemse soorten bevat momenteel
66 soorten (planten en dieren). En daarbuiten komen mogelijk nog honderden andere
invasieve uitheemse soorten in de Europese Unie voor. Daarom werkt LNV samen met betrokken
medeoverheden en andere partijen aan een strategische aanpak, waarbij keuzes worden
gemaakt en prioriteiten worden gesteld. Een strategische aanpak is noodzakelijk aangezien
beschikbare middelen en menskracht niet oneindig zijn. Hiertoe is ook een evaluatie
gestart van de wijze waarop in Nederland uitvoering wordt gegeven aan Verordening
(EU) nr. 1143/2014 (Exotenverordening) (evaluatie van het systeem).

Vraag 6

Bent u zich bewust van het feit dat volgens het beleidsstuk van de Europese Unie 1143/2014
er nationale regels dienen te worden gemaakt (artikel 23) naast de preventie (artikel
7), actieplannen (artikel 13), controles (artikel 15), uitroeiing (artikel 17) en
beheer (artikel 16) die op Provinciaal niveau worden uitgevoerd?

Antwoord 6

De Exotenverordening biedt de mogelijkheid om strengere nationale regels (artikel
23) te maken, mits deze regels in overeenstemming zijn met het Verdrag betreffende
de werking van de Europese Unie (VWEU). Strengere nationale regels zijn echter geen
verplichting. Overigens zijn de provincies alleen verantwoordelijk voor snelle uitroeiing
in een vroeg stadium van invasie (artikel 17) en beheersmaatregelen (artikel 19) van
een groot aantal Unielijstsoorten.

Vraag 7

In hoeverre heeft u deze nationale wetgeving al vorm gegeven en kunt u deze nog verder
uitbreiden op het gebied van regelgeving, effectieve methodes en handhaving van deze
twee invasieve exoten?

Antwoord 7

Waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid staan op de Unielijst voor zorgwekkende invasieve
uitheemse soorten en de Exotenverordening is op deze soorten van toepassing. De Exotenverordening
en de bepalingen ter uitvoering van deze verordening in onze nationale regelgeving
bieden voldoende handvatten om aan preventie en bestrijding van deze soorten invulling
te geven.

Vraag 8

Heeft u inzicht in de kosten die nodig zijn om de noodzakelijke opschaling op provinciaal
niveau te realiseren? Zo nee, kunt u hier inzicht in krijgen, en zo ja, hoe hoog schat
u de kosten in?

Antwoord 8

Beide soorten zijn reeds wijd verspreid in ons land waardoor volledige eliminatie
niet meer mogelijk is. Vandaar dat de aandacht zich richt op het bestrijden van de
overlast. Dat is in eerste instantie een taak voor de betreffende waterbeheerders
en vaarwegbeheerders. Indien provincies het noodzakelijk achten om inzet op provinciaal
niveau op te schalen dan kunnen zij hierover een signaal afgeven aan het ministerie.
Zo’n signaal heeft mij concreet ten aanzien van waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid
niet bereikt.

Vraag 9

Klopt het dat de maaimethode een methode is, die juist zorgt voor verspreiding en
vermeerdering van de waterwaaier en vederkruid? Wat zou een effectieve methode zijn
voor de vermindering van de verspreiding van de waterwaaier en vederkruid?

Antwoord 9

Bestrijding van waterwaaier en ongelijkbladig vederkruid is niet eenvoudig, mede omdat
fragmentstukken gemakkelijk kunnen uitgroeien tot nieuwe planten. Beide soorten zijn
in Nederland wijd verspreid en volledige eliminatie is niet mogelijk. Beheersmaatregelen
worden getroffen op die plekken waar de planten overlast veroorzaken, bijvoorbeeld
om waterwegen open te houden of vanwege afwatering. Dit betekent dat op die plekken
de planten massaal mechanisch worden verwijderd. In het veld wordt veel onderzoek
gedaan naar mogelijk nieuwe effectieve preventiemaatregelen en bestrijdingsmethoden
tegen waterplanten. In de toekomst volgen hieruit wellicht betere methoden om de verspreiding
van deze waterplanten tegen te gaan.

Vraag 10

Hoe zou u als overheid burgerinitiatieven die invasieve exoten aanpakken kunnen stimuleren
en ondersteunen, zoals in het geval van het burgerinitiatief voor Combobabestrijding?4

Antwoord 10

Burgerinitiatieven die invasieve uitheemse soorten aanpakken, zoals «Samen cabomba
aanpakken» juich ik toe en ik wens hen veel succes.