Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Hijink en Marijnissen over de aankoop van vijf miljoen afgekeurde mondkapjes

Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 16 juni 2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht «ruim vijf miljoen door overheid aangekochte mondkapjes
afgekeurd»?1

Antwoord 1

Op dit moment staan de fabrieken, ook de betrouwbare partners, onder flinke druk om
met stoom en kokend water de medische mondmaskers te produceren voor de gehele wereldmarkt,
en kunnen daardoor in enkele gevallen niet voldoen aan de door ons gestelde (en afgesproken)
kwaliteitseisen. Gezien de extreem gestegen mondiale vraag en zeer verhoogde productie
om in deze vraag te kunnen voorzien, is dit een gegeven waar de komende tijd rekening
mee wordt gehouden door het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH).

Ondanks de kwaliteitschecks die het LCH al voorafgaand aan de aankoop van medische
mondmaskers doet, komt het voor dat leveringen van medische mondmaskers bij de laatste
kwaliteitscontrole (door het RIVM), bij aankomst in Nederland, niet aan de gestelde
kwaliteitseisen voldoen. Het LCH levert deze maskers dan ook niet uit aan de zorg.
Ik vind het namelijk van groot belang om onze hulpverleners de juiste materialen en
daarmee de juiste bescherming te bieden. Belangrijk daarbij op te merken is dat het
LCH momenteel voldoende goedgekeurde medische mondmaskers beschikbaar heeft om in
de huidige vraag van de zorg te voorzien.

Vraag 2

Kunt u het aantal van vijf miljoen afgekeurde maskers uitsplitsen naar type maskers?
Gaat het bij de afgekeurde maskers om FFP-mondmaskers of juist om chirurgische maskers?
Hoe ligt deze verhouding financieel en procentueel per productcategorie mondmasker
ten opzichte van het totaal aantal geleverde stuks in Vianen?

Antwoord 2

De betreffende vijf miljoen afgekeurde mondmaskers betreft vooral, maar niet uitsluitend,
FFP2/KN95-mondmaskers en een kleiner deel chirurgische mondmaskers (brondata van 12 mei
jl.). Aangezien de verhouding financieel en procentueel per productcategorie dagelijks
bij nieuwe aanvoer wijzigt, kan ik u geen verhoudingen hierover geven.

Vraag 3 en 4

Wat zijn de financiële gevolgen van de aankoop van deze voor de zorg ongeschikte maskers?
Welk deel van de kosten is vooralsnog niet verhaalbaar op de leveranciers? Hoe hoog
is het financiële risico voor uw ministerie?

Heeft het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) gebruik gemaakt van «recall»-verzekeringen
om de risico’s op de aankoop van producten die niet aan de kwaliteitsnormen voldoen
te kunnen terugzenden? Zo neen, waarom niet?

Antwoord 3 en 4

Het LCH betaalt, in de regel, vooraf een gedeelte van de koopsom aan, maar voor een
deel van de aankopen is vooraf geen financiële verplichting aangegaan. Bij de bestellingen,
waarvan een gedeelte is aanbetaald, hangt de definitieve betaling af van of de geleverde
beschermingsmiddelen voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen. Indien de geleverde
beschermingsmiddelen worden afgekeurd, wordt de restsom niet betaald, of, wanneer
vooraf geen financiële verplichting is aangegaan, in zijn geheel niet betaald. Mocht
blijken dat een eerste levering niet voldoet, dan kunnen daarnaast de vervolgleveringen
worden gestopt.

Door het LCH worden algemene inkoopvoorwaarden gehanteerd. In deze voorwaarden staat
dat materialen moeten voldoen aan de juiste specificaties. Als dat bij levering niet
het geval blijkt, kan en zal in de meeste gevallen een beroep worden gedaan op deze
voorwaarden en een creditnota worden gevraagd. Of dat in alle gevallen succesvol is,
moet nog blijken (en kan lang duren). Het is dan ook niet mogelijk om daar nu een
indicatie van te geven.

Er is door het LCH geen «recall»-verzekering afgesloten. Dit soort verzekeringen gaan
over het terughalen van producten bij de eindgebruiker. Doordat is gekozen om de producten
op verschillende momenten te controleren op kwaliteit, voordat deze worden uitgeleverd
aan de zorg, is een dergelijke verzekering niet doelmatig. Met deze handelwijze wordt
namelijk zo goed mogelijk voorkomen dat producten weer moeten worden teruggehaald
uit de zorg na uitlevering door het LCH.

Aangezien er nog steeds bestellingen door het LCH worden gedaan en beschermingsmiddelen
binnenkomen, valt op dit moment over het financiële risico dat het ministerie loopt
nog niets te zeggen.

Vraag 5

In welke mate zijn aangekochte maskers in China onderzocht op kwaliteit? Is overwogen
om hiervoor testapparatuur in China te plaatsen zodat producten op kwaliteit getest
konden worden voordat ze naar Nederland kwamen?

Antwoord 5

De producten die het LCH uitlevert, worden op drie momenten gecontroleerd op kwaliteit:

Voorafgaand aan aankoop zijn de certificaten van het product opgevraagd. Als de certificaten
niet in orde zijn, wordt niet aangekocht.

In de fabrieken in Azië wordt de kwaliteit via een visuele inspectie van de producten
beoordeeld.

Bij binnenkomst in Nederland wordt de kwaliteit van het product beoordeeld door een
onafhankelijk kwaliteitsteam van het RIVM in een zogenaamde teststraat.

Daarmee doet het LCH er alles aan om de zorg van goede beschermingsmiddelen te voorzien.
Regelmatig wordt de wijze van kwaliteitscontrole tegen het licht gehouden, waarbij
ook wordt gekeken naar de mogelijkheden van aanvullende kwaliteitsmeting in het land
van aankoop.

Vraag 6 en 7

Wat gaat met de vijf miljoen maskers gebeuren die afgekeurd zijn voor de zorg? Zijn
deze vernietigd? Kunt u uw antwoord toelichten?

Zijn de 3,9 miljoen gedeeltelijk afgekeurde maskers – die nog op voorraad zijn en
die niet bruikbaar zijn voor de zorg op afdelingen met coronapatiënten – elders nog
wel bruikbaar? Bieden deze afgekeurde maskers – daar waar het FFP-maskers betreft
– alsnog meer bescherming dan een chirurgisch mondmasker?

Antwoord 6 en 7

Een deel van de afgekeurde maskers is teruggestuurd aan de leveranciers. Voor de gedeeltelijk
afgekeurde maskers wordt gekeken of deze nog op andere plekken in de zorg bruikbaar
zijn. Doordat op het masker zelf een beschermingsniveau vermeld staat waar het masker
na controle niet aan blijkt te voldoen, is het van belang dat zorgvuldig wordt gekeken
onder welke voorwaarden en voor welke handelingen gebruik wel mogelijk kan zijn. Als
deze maskers bij gebruikers komen die niet weten dat het om afgekeurde maskers gaat
kan dit verwarring opleveren. Momenteel wordt onderzocht of en zo ja waar de afgekeurde
maskers (elders) kunnen worden gebruikt; op dit moment zijn deze maskers daardoor
nog niet uitgeleverd.

Vraag 8

Kunt u deze vragen beantwoorden voorafgaand aan het plenaire debat over de ontwikkelingen
rondom het coronavirus op woensdag 20 mei?

Antwoord 8

Dat is helaas niet gelukt.