Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Leijten over de onafhankelijke organen betrokken bij uitvoering ‘Herstel Toeslagen’

Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën – Toeslagen en Douane) (ontvangen
10 juni 2020).

Vraag 1

Kunt u aangeven waarom voor vier commissies (Commissie onafhankelijk deskundigen CAF,
de Bezwaarschriftencommissie, de Commissie schadevergoeding en de Bestuurlijke adviesraad)
rond de hersteloperatie in het kader van de toeslagenaffaire een officieel instellingsbesluit
is genomen en waarom dat niet geldt voor het ouderpanel?1

Antwoord 1

Het instellingsbesluit is niet verplicht voor een panel zoals het ouderpanel. Het
ouderpanel is bedoeld om de uitvoeringsorganisatie van adviezen te kunnen voorzien.
Ik wil dat dit ouderpanel laagdrempelig is voor ouders, zodat er geen belemmering
kan bestaan voor ouders om deel te nemen aan het ouderpanel. Wanneer gebruik wordt
gemaakt van een instellingsbesluit worden de namen van ouders gepubliceerd. Dat komt
het laagdrempelige karakter niet ten goede. Daarnaast zou het instellingsbesluit moeten
worden aangepast als er wijzigen zouden optreden in de samenstelling van de ouders.
Zonder instellingsbesluit is het ouderpanel wendbaarder wat betreft ouders die zitting
nemen in het panel. Tot slot is mijn intentie om het ouderpanel maximale vrijheid
te geven om hun eigen rol en werkzaamheden in te richten. Daarom heb ik er bewust
voor gekozen om hierover zo min mogelijk vast te leggen in de wet of een instellingsbesluit.
Een instellingsbesluit vind ik een rigide instrument.

Vraag 2

Erkent u dat volgens de slide 9 van de presentatie van de technische briefing over
de Wet hardheidsaanpassing Awir op 3 juni 2020 de taak van de Bestuurlijke adviesraad
(ingesteld bij koninklijk besluit) en het ouderpanel in de adviesfunctie gelijk geformuleerd
is?2

Antwoord 2

Het ouderpanel adviseert vanuit het perspectief van een ouder die te maken heeft met
de kinderopvangtoeslag. Dat is anders dan een advies vanuit een bestuurlijk of politieke
context. Die hebben elk hun toegevoegde waarde. Daarnaast is mijn intentie om het
ouderpanel maximale vrijheid te geven om hun eigen rol en werkzaamheden in te richten.
Die kan daarom anders zijn dan de Bestuurlijke adviesraad.

Vraag 3

Waarom is er voor gekozen om de ouders geen eigenstandige positie te geven als adviescommissie,
zoals ook de Bestuurlijke adviesraad die heeft? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 3

Het ouderpanel en de deelnemende ouders hebben een volwaardige en eigenstandige rol
in de advisering. Het ouderpanel kan gevraagd en ongevraagd advies geven en doet dit
ook al. Voor de keuze om dit niet vast te leggen in een formeel instellingsbesluit
verwijs ik naar het antwoord op vraag 1.

Vraag 4

Erkent u dat het een pijnlijk onderscheid is om bestuurders en juristen via een commissie
formele rechten en plichten te geven, inclusief vergoeding per vergadering, en dat
ouders dit vrijwillig, zonder vergoeding of budget en zonder rechten en plichten moeten
adviseren? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 4

Vanwege de onder vraag 1) genoemde redenen is ervoor gekozen om het ouderpanel niet
door middel van een formeel instellingsbesluit in te stellen. Momenteel wordt onderzocht
of een vergoeding, passend bij de inzet en betrokkenheid van de deelnemende ouders,
mogelijk is voor ouders die daar prijs op stellen. Het wel of niet hebben van een
vergoeding of een instellingsbesluit zegt niets over het belang dat ik hecht aan de
advisering. Het Strategisch Crisisteam (SCT) laat de adviezen zwaar meewegen in haar
besluiten. De reactie van het SCT op de adviezen van het ouderpanel zal tevens gepubliceerd
worden.

Vraag 5

Wie heeft bepaald wie er in de verschillende commissies zitting neemt? En waarom?
Kunt u dit voor alle vier officieel ingestelde commissies toelichten?

Antwoord 5

In het SCT is een eerste voordracht van personen die benaderd zouden kunnen worden
om zitting te nemen in de verschillende commissies besproken. Ik heb daar vervolgens
zelf ook suggesties voor gedaan. De uiteindelijke samenstelling is afhankelijk geweest
van de beschikbaarheid en bereidheid van de personen die benaderd zijn. Bij de samenstelling
van de Bestuurlijke Adviesraad Kinderopvangtoeslag is gezocht naar een diverse groep,
met ervaring en kennis op het terrein van (onder andere) crisismanagement, communicatie,
complexe uitvoeringsorganisaties, decentrale overheden, en met een netwerk in de kinderopvangbranche.

De leden van de Commissie van Wijzen hebben of hadden een achtergrond in de wetenschap
en rechtspraak die voornamelijk fiscaal georiënteerd is. De leden van de onafhankelijke
Bezwaarschriftenadviescommissie hebben of hadden een achtergrond in de wetenschap,
rechtspraak, ombudsman en griffie van de Tweede Kamer. De leden van de Commissie Aanvullende
Schadevergoeding hebben of hadden een achtergrond in de wetenschap en rechtspraak
waarbij kennis en ervaring met fiscaal recht, familierecht en mensenrechten vertegenwoordigd
is. Bij de samenstelling is advies gevraagd aan de Bestuurlijke Adviesraad Kinderopvangtoeslag
en is gestreefd naar een samenstelling met de nodige diversiteit.

De instellingsbesluiten van de verschillende commissies en raden heb ik met de brief
van 3 juni jl. met uw Kamer gedeeld. De namen van de leden die in de verschillende
commissies en raden plaatsnemen zijn opgenomen in de instellingsbesluiten die ik uw
Kamer op 3 juni jl. heb doen toekomen. Voor de Bestuurlijke Adviesraad Kinderopvangtoeslag
wordt een apart benoemingsbesluit genomen. De namen van de leden van de Bestuurlijke
Adviesraad Kinderopvangtoeslag die ik voornemens ben te benoemen, heb ik op 9 juni
2020 met uw Kamer gedeeld bij de beantwoording van de vragen naar aanleiding van het
verslag. Voor de bemensing van de andere commissies verwijs ik u dus volledigheidshalve
naar de instellingsbesluiten.

Vraag 6

Hoe is het ouderpanel samengesteld? Door wie en met welke criteria?

Antwoord 6

Het ouderpanel bestaat uit een voorzitter en twaalf ouders. Ouders konden zich aanmelden
tijdens een webinar. Uitnodigingen voor dit webinar zijn gedaan op basis van oudergesprekken,
contacten van leden van de Tweede Kamer en ouders die een persoonlijke mail hebben
gestuurd. Uiteindelijk waren er in dat webinar 82 deelnemers.

De personen die zich hebben aangemeld om als lid van het ouderpanel aangesteld te
worden, zijn door de voorzitter van het ouderpanel en leden van de Bestuurlijke Adviesraad
Kinderopvangtoeslag geselecteerd waarna de voorzitter van het ouderpanel alle ouders
die zich hadden aangemeld heeft benaderd en met de twaalf ouders verdere afspraken
heeft gemaakt. In de afweging welke ouders werden geselecteerd is onder andere rekening
gehouden met de geografische spreiding van de ouders over Nederland en een evenwichtige
verhouding tussen mannen en vrouwen.

Vraag 7

Klopt het dat bij de aanvankelijke selectie van twaalf leden ook een niet bestaand
e-mailadres was geselecteerd? Hoe is dit mogelijk?

Antwoord 7

Tijdens het webinar voor de aankondiging en de werving van leden voor het ouderpanel
konden de deelnemers zich aanmelden voor deelname aan het ouderpanel door middel van
een aanmeldknop. Tijdens het webinar heeft een van de technici zich als proef van
die aanmeldknop ook aangemeld. Het e-mailadres is meegenomen in de selectieronde en
is na onderzoek afgevallen.

Vraag 8 en 9

Klopt het dat de eerste bijeenkomst van het ouderpanel op een belastingkantoor plaatsvinden?
Hebben de ouders hiermee ingestemd?

Kunt u zich voorstellen dat het bijeenkomen op een belastingkantoor voor ouders die
jarenlange strijd met de Belastingdienst hebben gehad, echt een misrekening is? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, wie heeft beslist dat bijeenkomsten op het belastingkantoor
plaatsvinden?

Antwoord 8 en 9

Het klopt dat de eerste bijeenkomst van het ouderpanel heeft plaatsgevonden op het
belastingkantoor de Knoop in Utrecht. Gelet op de korte tijdspanne waarop wenselijk
was dat de bijeenkomst plaatsvond en de COVID 19-maatregelen die op dat moment van
kracht waren, is in overleg met de voorzitter van het ouderpanel besloten dat dit
voor deze keer de enige mogelijkheid was om binnen de beperkte tijd de eerste bijeenkomst
te organiseren. Ik begrijp dat dit niet ideaal is, maar de keuze is gemaakt met de
bedoeling de bijeenkomst zo snel als mogelijk te organiseren. Met de versoepeling
van de COVID 19-maatregelen zijn er meer mogelijkheden om ook op een externe locatie
te vergaderen. De volgende bijeenkomst heeft al op een externe locatie plaatsgevonden
en dat zal ook zo zijn voor de daaropvolgende bijeenkomsten.

Vraag 10

Klopt het dat het secretariaat van het ouderpanel gevoerd wordt door iemand van de
Belastingdienst?

Antwoord 10

De Belastingdienst levert een aanspreekpunt voor de voorzitter met als doel om vanuit
de Belastingdienst aanspreekpunt te zijn voor het ouderpanel. Deze persoon is niet
de verslaglegger of secretaris van het overleg en is ook niet aanwezig bij de bijeenkomsten.
De persoon in kwestie ondersteunt de voorzitter van het ouderpanel, zodat deze zich
maximaal kan concentreren op de ouders en de bijeenkomsten. Het secretariaat en de
verslaglegging wordt door de voorzitter georganiseerd.

Vraag 11

Hoe worden ouders in staat gesteld om «ongevraagd» advies te geven? Kunt u de Kamer
de laatste agenda laten zien om inzage te krijgen over wat er besproken wordt?

Antwoord 11

De voorzitter van het ouderpanel besluit in overleg met de ouders over de onderwerpen
die op de agenda komen van het ouderpanel. U treft in de bijlage als voorbeeld de
agenda3 van 8 juni jl.4 Daarnaast krijgt het ouderpanel inzicht in de planning van de hersteloperatie, zodat
zij zicht heeft op de onderwerpen die spelen en waar zij mogelijk advies op wenst
te geven. Toeslagen zorgt er in goed overleg voor dat de voorzitter van het ouderpanel
voorzien wordt van alle gevraagde documenten en informatie om zijn werk met het ouderpanel
optimaal in te vullen. Naast de eigen invulling van de werkzaamheden door het ouderpanel,
zal ook de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen actief advies vragen aan het ouderpanel.
Bijvoorbeeld over het opzetten van communicatie richting ouders vanuit de herstelorganisatie
(zie ook het antwoord op vraag 13).

Vraag 12

Kunt u aangeven hoe de selectie van het kindpanel is gegaan? Wie heeft kinderen geselecteerd
en op basis van welke criteria?

Antwoord 12

Op het ogenblik wordt het proces van de selectie van de kinderen voor het kindpanel
vormgegeven. Hierover is overleg met de voorzitter van het kindpanel met de ondersteunende
organisatie Missing Chapter.

Vraag 13

Kunt u begrijpen, dat ondanks goede bedoelingen, de opzet van «onafhankelijke organen
betrokken bij de uitvoering» het idee geeft dat het ouderpanel en het kindpanel meer
voor de bühne zijn dan serieuze gesprekspartners? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
gaat u ondernemen om de positie van ouders en hun kinderen echt een centrale rol te
laten spelen?

Antwoord 13

Ik herken dat beeld niet. Het ouderpanel is al actief en heeft al verschillende adviezen
gegeven op basis waarvan de uitvoering is aangepast. Zo is op basis van de adviezen
van het ouderpanel het stroomschema, een informatievideo over het proces en een brief
voor ouders aangepast. Daarnaast worden de adviezen van het ouderpanel geagendeerd
in het SCT en wordt daarin besproken wat er met het advies wordt gedaan. Het SCT laat
de adviezen zwaar meewegen in de besluitvorming. Zoals ik hiervoor al heb aangegeven
is een formeel instellingsbesluit een rigide instrument voor het laagdrempelige karakter
dat het panel zou moeten hebben. Het kindpanel is nog in oprichting. De selectie van
kinderen is in volle gang, en het kindpanel heeft dus nog geen advies kunnen geven.
Het wel of niet hebben van een vergoeding of een instellingsbesluit zegt niets over
het belang dat ik hecht aan de advisering. Het ouderpanel en straks ook het kindpanel
zullen door mij en de herstelorganisatie steeds in goed overleg met de voorzitters
worden betrokken bij keuzes die in de herstelorganisatie moeten worden gemaakt. Zoals
aangegeven in mijn antwoord opvraag 6 worden de adviezen van het ouderpanel zwaar
meegewogen in de besluitvorming van het Strategisch Crisisteam. De adviezen van panel
en de reactie daarop van het Strategisch Crisisteam zullen worden gepubliceerd.

Vraag 14

Kunt u deze vragen beantwoorden voor aanvang van het debat over Wet hardheidsaanpassing
Awir (35 468)?

Antwoord 14

Ja.