Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Rudmer Heerema over het bericht ‘Ouders klagen nu ook in Amsterdam over School voor Persoonlijk Onderwijs‘

Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) (ontvangen 3 april
2020)

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ouders klagen nu ook in Amsterdam over School voor
Persoonlijk Onderwijs»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoeveel klachten heeft de Inspectie van het Onderwijs (hierna: onderwijsinspectie)
ontvangen over de School voor Persoonlijk Onderwijs (SvPO) in Amsterdam en de andere
vestigingen van de SvPO? Op welke data zijn deze klachten bij de onderwijsinspectie
binnengekomen en wanneer heeft de onderwijsinspectie hierop gereageerd? Heeft de onderwijsinspectie
deze ouders geholpen met mogelijkheden om de klacht op te lossen, de klachten beantwoord
of geholpen met praktische tips?

Antwoord 2

In de beantwoording van al deze vragen baseer ik mij op rapporten van de Inspectie
van het Onderwijs (hierna: inspectie).

De inspectie is niet bevoegd om klachten over scholen te behandelen, maar beoordeelt
wel of een klacht eventueel een signaal inhoudt dat duidt op problemen in de onderwijskwaliteit
in brede zin. Onderstaande tabel bevat een overzicht van signalen die de inspectie
heeft geregistreerd per school van SvPO. Het gaat om signalen en klachten van onder
andere ouders.

School

Periode

Aantal

SvPO Kapelle

13-8-2012 t/m 18-2-2020

20

SvPO Hurdegaryp

22-12-2013 t/m 20-12-2019

25

SvPO Geldermalsen

18-10-2016 t/m 18-2-2020

13

SvPO Amsterdam

24-7-2018 t/m 18-2-2020

15

SvPO Utrecht

7-2-2018 t/m 14-2-2020

54

SvPO Hoorn

5-2-2020

1

SvPO Deventer

n.v.t.

0

SvPO Hengelo

n.v.t.

0

De inspectie heeft een procedure voor afhandeling van meldingen en signalen. Onderdeel
van die procedure is dat de melder altijd een antwoord krijgt. De antwoorden kunnen
informatie en praktische tips bevatten.

Vraag 3

Heeft het SvPO een eigen klachtencommissie of is de SvPO aangesloten bij een regionale
of landelijke klachtencommissie?

Antwoord 3

SvPO heeft een eigen klachtenprocedure. Daarin is ook beschreven dat de stap naar
de landelijke klachtencommissie mogelijk is, als de klacht niet naar tevredenheid
is afgehandeld.

Vraag 4

Waarom zijn de klachten van de ouders geen aanleiding geweest voor de onderwijsinspectie
om onderzoek te doen? Neemt de onderwijsinspectie de klachten van de ouders wel mee
in hun toezicht?

Antwoord 4

De inspectie neemt de signalen van de ouders mee in het reguliere onderzoek dat reeds
gepland was bij SvPO Amsterdam. Dit onderzoek vindt dit voorjaar plaats. Zie het antwoord
op vraag 2 over de procedure voor afhandelen van klachten.

Vraag 5

Op welke manier heeft het schoolbestuur gecommuniceerd met de ouders van de leerlingen
over hun predicaat «zeer zwakke school»?

Antwoord 5

Op 17 oktober 2019 heeft de inspectie het rapport vastgesteld, waarin zij het oordeel
zeer zwak geeft aan SvPO Utrecht. Het rapport is op 10 januari 2020 gepubliceerd.
Er is sprake van enige vertraging, omdat het bestuur de publicatie van het rapport
via een voorlopige voorziening bij de rechter wilde tegenhouden. In de uitspraak van
20 december 2019 heeft de rechter echter besloten dat de inspectie het rapport mocht
publiceren. Het bestuur heeft de ouders van de leerlingen van SvPO Utrecht op 4 januari
2020 een bericht gestuurd waarin het bestuur onder meer schrijft dat de inspectie
tot een negatief oordeel is gekomen over SvPO Utrecht, dat dit oordeel geen recht
doet aan de school en dat het bestuur daarom bezwaar heeft aangetekend tegen het rapport.
Het oordeel zeer zwak komt in het bericht niet voor. De inspectie heeft het bericht
in kopie ontvangen.

De inspectie heeft het bestuur aangesproken op de onjuiste en onvolledige communicatie
over het onderzoek, de bevindingen en oordelen van de inspectie. Met het bestuur is
afgesproken dat uit verdere communicatie moet blijken dat ze het vastgestelde rapport,
het verbetertraject en het oordeel zeer zwak van de inspectie serieus neemt.

Vraag 6

In het artikel geeft de woordvoerder van de onderwijsinspectie aan dat «signalen van
de ouders waar relevant» mee worden genomen in het onderzoek, welke «signalen» worden
als relevant beschouwd? Krijgen ouders hierover bericht? Krijgen ouders ook bericht
als hun «signalen» als niet relevant worden beschouwd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

De inspectie beoordeelt of een signaal duidt op problemen in de onderwijskwaliteit
in brede zin. Signalen worden altijd doorgestuurd naar het inspectieteam dat betrokken
is bij het toezicht op de betreffende school. Als ouders een klacht hebben ingediend,
krijgen zij daarop altijd een reactie van de inspectie.

Vraag 7

Klopt het dat de SvPO al langer onder vuur ligt en bekend is bij de onderwijsinspectie?
Zo ja, welke stappen zijn er genomen om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren?
Kunt u hier een tijdslijn van geven vanaf de eerste signalen tot nu? Met daarin meegenomen
welke stappen u heeft genomen en welke stappen de onderwijsinspectie heeft genomen?

Antwoord 7

Vanaf de start van de SvPO scholen zijn er signalen binnengekomen bij de inspectie
en zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd. Geen van de onderzoeken heeft toen geleid
tot ernstige zorgen over de onderwijskwaliteit.

De inspectie heeft sinds 2017 onderzoeken uitgevoerd bij vier SvPO besturen/scholen.

1. Een vierjaarlijks onderzoek bij bestuur en school SvPO Kapelle

2. Een vierjaarlijks onderzoek bij bestuur en school SvPO Hurdegaryp

3. Een vierjaarlijks onderzoek bij bestuur en school SvPO Geldermalsen

4. Een kwaliteitsonderzoek bij SvPO Utrecht

De eerste drie onderzoeken zijn uitgevoerd van november 2017 tot en met maart 2018.
De rapporten zijn onderwerp van een complex en langdurig juridisch traject. Voornaamste
doel van de juridische procedures, die steeds door de SvPO zijn geïnitieerd, was om
publicatie van de rapporten te voorkomen. Inmiddels zijn alle rapporten gepubliceerd.
Tijdens deze onderzoeken heeft de inspectie de standaarden Kwaliteitscultuur en Verantwoording
en dialoog op bestuursniveau als onvoldoende beoordeeld.

Op SvPO Utrecht vertoont de kwaliteit van de lessen en van de begeleiding ernstige
tekortkomingen. Voor leerlingen die zich minder goed ontwikkelen, sluit de begeleiding
onvoldoende aan. Veel leerlingen die achterlopen ervaren druk, de achterstanden moeten
bijgewerkt worden op roostervrij dagen en tijdens vakanties. Wanneer leerlingen extra
ondersteuning nodig hebben, biedt de school die nauwelijks en schakelt ze te weinig
en te laat hulp in. Een aantal van die leerlingen vertoont gedragsproblemen waar hun
medeleerlingen en docenten last van hebben. Het gaat dan onder andere om fysiek geweld,
vernielingen, provoceren en pestgedrag. De inspectie constateert ook dat bestuur en
schoolleiding onvoldoende in dialoog gaan met belanghebbenden en signalen die wijzen
op tekortkomingen in de onderwijskwaliteit ontkennen of bagatelliseren. Veel docenten
ervaren niet de vrijheid om problemen aan de orde te stellen en spreken zelfs van
een angstcultuur. De opstelling van de schoolleiding en het bestuur heeft geleid tot
een conflict met een groep ouders en uiteindelijk met de MR.

Op de scholen in Hurdegaryp, Geldermalsen en Kapelle heeft de inspectie, naast tekortkomingen
in de bestuurlijke kwaliteitscultuur en rond de WMS, geconstateerd dat de monitoring
van de sociale veiligheid niet aan de wettelijke eisen voldeed. Het schoolplan van
deze scholen bevatte geen gedeelte over het personeelsbeleid.

Op de school in Hurdegaryp zijn tekortkomingen geconstateerd rond het aanbieden van
het vak Fries.

Op de scholen in Kapelle en Hurdegaryp ontbreekt in het programma van toetsing en
afsluiting de wijze van toetsing en afsluiting van het vak CKV.

De procedures rond openbaarmaking hebben lang geduurd. Dit komt door juridisering
van verschillende fases van het toezicht. De hoor- en wederhoorfase heeft lang geduurd.
Het bestuur heeft meermaals en zeer uitvoerig commentaar geleverd op de rapporten.
Na heroverweging en aanpassingen van de rapporten zijn die op 29 augustus 2018 definitief
vastgesteld en op 30 augustus definitief verstuurd. Op 30 augustus 2018 kreeg de inspectie
een dagvaarding voor een kort geding dat diende op 9 oktober 2018. De rechter (vonnis
25 oktober 2018) verbood de inspectie de rapporten te publiceren zonder daarin wijzigingen
aan te brengen op een aantal punten. Met name over zelfstudie Duits vond de inspectie
dat het oordeel van de voorzieningenrechter heroverwogen moet worden en is daarover
in hoger beroep gedaan. In december 2018 heeft de inspectie naar aanleiding van deze
uitspraak aanvullend onderzoek gedaan naar medezeggenschap, Duits en bewegingsonderwijs.
Op 8 april 2019 zijn de aangepaste concept rapporten door de inspectie verstuurd naar
de besturen van de betreffende scholen. Vanwege de gerechtelijke procedure wordt in
het rapport geen verslag gedaan van de bevindingen over het vak Duits. Op dat punt
heeft de inspectie haar overwegingen verder onderbouwd. Uiteindelijk heeft de inspectie
de rapporten op 6 augustus 2019 gepubliceerd, inclusief de zienswijze van SvPO. Het
bestuur heeft tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van 10 september 2019,
waarbij deze de vordering van SvPO gericht op intrekking van de publicatie van de
rapporten heeft afgewezen, hoger beroep aangetekend. Op dit moment is nog niet duidelijk
of dit daadwerkelijk tot een procedure zal leiden. In de kwestie van het hoger beroep
van inspectie tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van oktober 2018 en een
hoger beroep van het SvPO-bestuur tegen het oordeel voldoende voor de resultaten van
SvPO Kapelle is inmiddels uitspraak gedaan. Daarbij is de inspectie niet in het gelijk
gesteld.

In het tweede kwartaal van 2019 heeft de inspectie onderzoek gedaan naar SvPO Utrecht,
naar aanleiding van ernstige en aanhoudende signalen over onder meer de sociale veiligheid,
de begeleiding van leerlingen en de communicatie van de school met leerlingen, ouders
en leraren. De inspectie heeft het onderwijs op de drie afdelingen van SvPO Utrecht
als zeer zwak beoordeeld. Na hoor en wederhoor heeft de inspectie het rapport op 17 oktober
2019 vastgesteld. Zoals bij het antwoord op vraag 5 al aangegeven heeft het bestuur
vervolgens bezwaar gemaakt en een voorlopige voorziening gevraagd, ter voorkoming
van publicatie van het rapport. De voorzieningenrechter oordeelde op 20 december dat
de inspectie zorgvuldig onderzoek heeft gedaan en terecht heeft geconcludeerd dat
sprake is van zeer zwak onderwijs. Vervolgens heef de inspectie het rapport op haar
website gepubliceerd. De bezwaarprocedure loopt op dit moment nog. De inspectie heeft
een verbetertraject met het bestuur afgesproken dat er op is gericht dat het onderwijs
binnen een jaar niet meer zeer zwak is en monitort het verbetertraject nauwgezet.
Recentelijk heeft de inspectie mij bericht dat zij zich zorgen maakt over de voortgang
van het verbetertraject. Op alle punten vindt intensief contact plaats tussen de inspectie
en het bestuur.

Vraag 8

Heeft de SvPO gebruik gemaakt van een «vliegende brigade» om hun onderwijskwaliteit
op orde te krijgen? Heeft de SvPO andere ondersteuning gevraagd om hun predicaat «zeer
zwak» te verbeteren?

Antwoord 8

Het bestuur heeft inmiddels contact gelegd met het team van Leren verbeteren. Of ze
gebruik zullen maken van het programma Leren verbeteren is op dit moment nog niet
duidelijk.

Vraag 9

Hoe komt de constatering van Van Denderen, bestuursvoorzitter van de SvPO, dat er
tot nu toe zelden klachten zijn ingediend overeen met het predicaat «zeer zwak» van
de onderwijsinspectie? Ziet u vaker dat «zeer zwak» onderwijs niet leidt tot meer
klachten? Hoe kunt u dit verklaren? Kan de reden hiervoor gevonden worden dat er sprake
is van een angstcultuur? Bent u bereid hiernaar onderzoek te doen?

Antwoord 9

Of er klachten zijn ingediend bij het bestuur en hoeveel dit er zijn, is mij niet
bekend. Dit heeft de inspectie ook niet onderzocht. Wel is uit het onderzoek van de
inspectie bij SvPO Utrecht gebleken dat het bestuur en de schoolleiding onvoldoende
gehoor geven aan zorgen en klachten van ouders en docenten. De inspectie neemt in
het aangekondigde onderzoek de kwaliteitscultuur binnen het bestuur en op de scholen
mee. Ook zal de inspectie onderzoek doen naar de werking van de klachtenprocedure
van het bestuur.

Vraag 10

Hoe is het mogelijk dat de SvPO geen zorgcoördinator heeft? Hoe kan het dat de schoolleider
tevens de vertrouwenspersoon is? Zorgt deze mengeling van functies er niet voor dat
er geen controlemechanismen zijn in de organisatie van deze school? Neemt de onderwijsinspectie
dit mee in haar onderzoek?

Antwoord 10

De besturen van de SvPO scholen kiezen er voor om een schoolleider ook de taak van
zorgcoördinator, vertrouwenspersoon en anti-pest coördinator te geven. Deze constructie
is niet verboden. Hoe een bestuur deze taken verdeelt, is aan het bestuur zelf en
valt daarmee onder de vrijheid van inrichting. De inspectie betrekt in haar onderzoek
wel altijd de vraag of er voldoende controlemechanismen zijn in de school.

De besturen van SvPO Geldermalsen, Kapelle en Hurdegaryp krijgen van de inspectie
een onvoldoende voor de standaard Kwaliteitscultuur, omdat er onvoldoende duidelijk
is gemaakt hoe de besturen belangenverstrengeling tegengaan. De code goed bestuur
van de stichtingen voldoet niet aan de wettelijke eisen. De SvPO heeft bovendien slechts
één interne toezichthouder waardoor controlemechanismen kwetsbaar zijn. Hierop heeft
de inspectie kritiek geuit.

Vraag 11

Waarom is de medezeggenschapsraad van de locatie Amsterdam nog niet bij elkaar gekomen?
Neemt de onderwijsinspectie dit mee in haar onderzoek?

Antwoord 11

Het is mij niet bekend of de medezeggenschapsraad van de locatie Amsterdam al dan
niet bijeen is gekomen. De inspectie neemt dit mee in haar onderzoek.

Op de scholen in Hurdegaryp, Geldermalsen en Kapelle zijn tekortkomingen aangaande
de invulling van de Wet Medezeggenschap op scholen (WMS) geconstateerd. In het rapport
stelt de inspectie dat op de website van de besturen te lezen is dat de medezeggenschap
is vormgegeven in een zogenaamd medezeggenschapscollectief (MC), waarin automatisch
alle ouders, docenten en leerlingen zitting hebben. Als er een onderwerp speelt waarover
een besluit genomen moet worden, krijgen de betrokkenen daarvan bericht. In het bericht
staan enkele keuzemogelijkheden. Er is vervolgens gelegenheid om andere keuzemogelijkheden
voor te stellen. Tenslotte wordt er gestemd over het besluit. Naast dit collectief
is er een medezeggenschapsraad (MR) waarin twee docenten, een ouder en een leerling
gekozen worden via een online portaal. De MR zou beschikken over alle bevoegdheden
zoals vastgelegd in de WMS, maar over alle onderwerpen voor zover die naar oordeel
van het bestuur niet privacygevoelig zijn, stemt het collectief. De leden van de MR
nemen de uitslag daarvan over.

Uit onderzoek van de inspectie is gebleken dat de MR sinds de oprichting niet officieel
heeft vergaderd, dat de MR geen contact heeft met de toezichthouder, en dat de MR
niet wordt gevraagd om in te stemmen met voorgenomen besluiten van het bestuur. Daarnaast
bleek dat de MR niet heeft ingestemd met het vaststellen van de schoolgids, het examenreglement,
het programma van toetsing en afsluiting en het schoolplan. In een uitspraak van 20 februari
jl. heeft de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS geconcludeerd dat de inrichting
van de medezeggenschap SvPO Utrecht in schooljaar 2018–2019 niet voldeed aan verschillende
eisen die de WMS stelt. De inspectie heeft van het bestuur vernomen dat het bestuur
de intentie heeft om medezeggenschap mogelijk te maken zoals bedoeld in de WMS.

Vraag 12

Klopt de constatering dat kinderen op het SvPO een achterstand oplopen op Duits en
Spaans omdat deze vakken alleen via een digitale zelfstudie worden gegeven? Neemt
de onderwijsinspectie dit mee in haar onderzoek? Op welke manier gaat u waarborgen
dat deze achterstanden weer worden ingelopen?

Antwoord 12

De inspectie heeft bij het onderzoek bij SvPO Kapelle, Hurdegaryp, Geldermalsen en
Utrecht geconstateerd dat leerlingen via voornamelijk zelfstudie onderwijs volgen
in de vakken Duits en Spaans. In het hoger beroep over de rapporten SvPO Kapelle,
Hurdegaryp en Geldermalsen heeft de rechter geoordeeld dat de wet dit toestaat. Bij
het onderzoek ten aanzien van SvPO Utrecht constateerde de inspectie dat de begeleiding
voor Duits en Spaans tekort schoot en dat verschillende leerlingen ernstig achterliepen.
De inspectie heeft het bestuur een herstelopdracht gegeven. Het bestuur moet deze
tekortkoming binnen een jaar hebben hersteld. Omdat er bij SvPO Utrecht sprake is
van het oordeel zeer zwak, monitort de inspectie het verbetertraject nauwgezet.

Vraag 13

Wanneer gaat u gebruik maken van uw wettelijke mogelijkheden om bestuurlijke en/of
bekostigingssancties te treffen bij ernstige en/of langdurig tekortschietende kwaliteit?

Antwoord 13

De inspectie heeft onlangs een breed onderzoek aangekondigd bij alle acht besturen
en scholen van SvPO. Ik wacht de rapportage van de inspectie af en zal dan bezien
of verdere maatregelen nodig en wenselijk zijn.