Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Nispen over de maatregelen die worden getroffen in het gevangeniswezen in verband met het COVID-19 virus

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 30 maart 2020).

Vraag 1

Op welke wijze vindt op dit moment overleg plaats met deskundigen, vertegenwoordigers
van gevangenispersoneel en anderen om er voor te zorgen dat de maatregelen om verspreiding
van het Coronavirus in het gevangeniswezen zoveel mogelijk te voorkomen zo effectief
mogelijk zijn, in het belang van het personeel, de gedetineerden en familieleden,
maar dat tegelijkertijd de rechtspositie van alle betrokken en de proportionaliteit
in acht genomen worden?

Antwoord 1

Per brief van 13 maart bent u geïnformeerd over de maatregelen die de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) treft tot en met 31 maart treft om de verspreiding van COVID-19
binnen de inrichtingen tegen te gaan.1 Deze maatregelen worden verlengd tot 6 april. Het kabinet zal op 31 maart een besluit
nemen over het vervolg van de aanpak van COVID-19. Op basis hiervan zal ik uw Kamer
informeren over de gevolgen van dat besluit voor de executie van straffen en maatregelen.

Binnen DJI is een centraal crisisteam ingericht. Dit crisisteam overlegt dagelijks
en onderhoudt intensief contact met onder andere het RIVM en de centrale ondernemingsraad
van DJI. Driemaal per week wordt vanuit het crisisteam direct aan mij gerapporteerd.
Daarnaast heeft elke penitentiaire inrichting (hierna: inrichting) een actieteam ingericht.
Dit team coördineert per inrichting de maatregelen. De inrichtingen kunnen contact
opnemen met het centrale crisisteam voor duiding en advies.

Alle maatregelen uit de brief van 13 maart zijn vooraf juridisch getoetst. Het stelsel
van rechtsbescherming is niet aangepast. Gedetineerden kunnen als zij dat wensen tegen
de maatregelen in beklag bij de commissie van toezicht.

Vraag 2

Kunt u verduidelijken wat het protocol is wanneer de partner van een medewerker van
de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) alle symptomen van het Coronavirus vertoont?
Moet de medewerker, die zelf geen symptomen vertoont gewoon komen werken of moet hij/zij
dan thuis blijven?

Antwoord 2

Zoals ik in mijn brief van 13 maart jongstleden heb aangegeven geldt voor het personeel
in de inrichtingen dat zij werken in een cruciale functie om Nederland draaiend te
houden, vergelijkbaar met andere zorgverleners. Daarom wordt het advies gevolgd dat
het RIVM heeft gegeven voor zorgverleners buiten de ziekenhuizen. Dit betekent dat
medewerkers die geen corona gerelateerde klachten vertonen, kunnen blijven werken,
ook indien hun partner corona gerelateerde klachten heeft. Een eventuele wijziging
van de richtlijn van het RIVM wordt opgevolgd.

Vraag 3

Wat doet DJI om personeel zich zo veilig mogelijk te laten voelen en zo verantwoord
mogelijk hun werk te kunnen laten doen? Kunnen alle richtlijnen worden nageleefd?
Wie bepaalt welke medewerkers en functiegroepen wel/niet verantwoord thuis hun werk
kunnen doen? Waar kan personeel met Coronavirus gerelateerde vragen zich toe wenden?

Antwoord 3

Het werk dat medewerkers van DJI doen, is van cruciaal belang voor de samenleving,
zij dragen bij aan een veiliger Nederland. Het beschermen van DJI personeel heeft
dan ook hoogste prioriteit, juist nu hun werk extra uitdagingen kent. DJI heeft de
maatregelen waarover ik u per brief van 13 maart heb geïnformeerd genomen om medewerkers
en justitiabelen te beschermen tegen besmetting en de veiligheid in de inrichting
te waarborgen.

De richtlijnen van het RIVM en de brede kabinetsmaatregelen zijn leidend bij de manier
waarop de medewerkers op een veilige wijze hun werk kunnen uitvoeren. Medewerkers
kunnen bij hun leidinggevende terecht met vragen, ook over de eventuele wenselijkheid
om thuis te werken. De leidinggevenden bij DJI zijn geïnformeerd over de mogelijkheden
om bijzonder verlof te verlenen of kort of langer durend zorgverlof.

Vraag 4

Op welke wijze worden medewerkers in de Penitentiaire Inrichtingen en ook in het gevangenisziekenhuis
(Justitieel Medisch Centrum voor Somatische Zorg, JCvSZ) op dit moment beschermd wanneer
zij contact hebben met mogelijk besmette gedetineerden?

Antwoord 4

Medewerkers die gedetineerden verzorgen die mogelijk besmet zijn moeten goed worden
beschermd tegen het virus. Zij krijgen minimaal een chirurgisch mondneusmasker en
handschoenen. Daarmee volgt DJI de richtlijnen van het RIVM.

Vraag 5

Zijn alle mensen die contact hebben gehad met besmette gedetineerden getest op het
hebben van het Coronavirus, in het bijzonder de behandelend arts(en)?2

Antwoord 5

Nee. Net zoals dat buiten inrichtingen gebeurt, is het beleid dat bij een bevestigde
besmetting de GGD bepaalt of er nader onderzoek naar de omgeving van de persoon wordt
uitgevoerd.

Vraag 6

Wat is er op dit moment nog mogelijk qua arbeid in detentie? Deelt u de mening dat
arbeid op dit moment zo zinvol mogelijk ingericht zou moeten worden? Klopt het dat
op dit moment in zes inrichtingen door gedetineerden mondkapjes gemaakt worden? Welke
mogelijkheden zijn er om dit uit te breiden naar meer inrichtingen?3

Antwoord 6

Arbeid is nog steeds mogelijk en blijft aanbevolen als nuttige dagbesteding. Daarbij
worden de richtlijnen van het RIVM zoveel mogelijk gevolgd ten aanzien van afstand
en hygiëne. Groepsgroottes worden waar nodig ingeperkt om de voorschriften te kunnen
waarmaken. Op dit moment worden in vijf inrichtingen mondkapjes geproduceerd. In enkele
inrichtingen worden voorbereidingen getroffen deze te gaan produceren.

Vraag 7

Klopt het dat gedetineerden in de zeer beperkt beveiligde inrichting (ZBBI-regime)
hun straf zoveel mogelijk extramuraal uit mogen zitten? Wordt daarbij onderscheid
gemaakt in gedetineerden waarbij wel of niet nog een hoger beroep loopt? Zo ja, waarom?

Antwoord 7

Zoals ik uw Kamer 13 maart jongstleden heb geïnformeerd, geldt voor personen aan het
einde van hun gevangenisstraf in een zeer beperkt beveiligde inrichting dat zij buiten
de inrichting verblijven in de vorm van een verloftoekenning. Hieraan kunnen bijzondere
voorwaarden worden verbonden zoals elektronisch toezicht. Gedetineerden die nog in
afwachting zijn van het hoger beroep blijven in de inrichting op grond van voorlopige
hechtenis. Het is aan de rechter voorbehouden om de voorlopige hechtenis op te heffen.

Vraag 8

Krijgen gedetineerden van het ZBBI-regime die hun straf door de Corona-maatregelen
buiten de muren van de gevangenis mogen uitzitten altijd een enkelband om? Zijn er
genoeg enkelbanden beschikbaar om iedereen die op dit moment in het ZBBI-regime zit
met een enkelband zijn straf buiten de muren van de gevangenis uit te laten zitten?
Zo nee, hoe groot is het tekort aan enkelbanden ten opzichte van het aantal ZBBI-gedetineerden?

Antwoord 8

Alle ZBBI-ers die naar aanleiding van de corona-maatregelen buiten de inrichting mogen
verblijven zijn onder elektronisch toezicht geplaatst. Op dit moment is er geen tekort.
Om te voorkomen dat een tekort zou ontstaan zijn alle betrokken organisaties tevens
hard bezig om de capaciteit uit te breiden.

Vraag 9

Lukt het in het gevangeniswezen ook iedereen minstens anderhalve meter afstand van
elkaar te laten houden? Is het, met dit advies in het achterhoofd, nog verantwoord
om meerdere gedetineerden per cel te plaatsen? Zo ja, waarom? Zou het niet beter zijn
om, uit voorzorg, gedetineerden op enkelcel te plaatsen? Welke mogelijkheden zijn
er om nu het aantal meerpersoonscellen in ieder geval te verminderen?

Antwoord 9

Gedetineerden en personeel bewaren zo goed mogelijk anderhalve meter afstand van elkaar.
Personeel wijst gedetineerden hier op, maar dit is ook een verantwoordelijkheid van
gedetineerden zelf. Waar nodig zijn maatregelen getroffen om deze afstand te kunnen
bewaren, bijvoorbeeld door het verkleinen van groepsgroottes.

Met de inzet van meerpersoonscellen wordt zorgvuldig omgegaan. Bij klachten die passen
bij een corona-infectie wordt een persoon niet in een meerpersoonscel geplaatst. Signalen
van mogelijke gezondheidsklachten worden direct opgevolgd. Deze maatregelen moeten
voorkomen dat gedetineerden met verdenking van een corona-infectie verblijven bij
gedetineerden zonder verdenking. De maatregelen waarover uw Kamer 13 maart is geïnformeerd
hebben de instroom van gedetineerden beperkt en de uitstroom bevorderd. Er is daarom
sprake van een daling van het meerpersoonscellengebruik. Dat biedt meer ruimte om
personen in een eenpersoonscel te plaatsen.