Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Geurts over de wijziging van de salmonellabestrijding bij pluimvee

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 9 maart
2020).

Vraag 1

Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat dieren van pluimveehouders onnodig vervroegd
worden geslacht nadat deze in eerste instantie positief zijn getest, maar waar bij
second opinion blijkt dat er geen sprake is van salmonellabesmetting?

Antwoord 1

Ja. Echter, op dit moment is nog een twistpunt met de Europese Commissie met welke
zekerheid gesteld mag worden dat er geen sprake is van salmonellabesmetting na een
negatieve hertest.

Vraag 2

In hoeverre is het vervroegd slachten van dieren, al voordat met zekerheid is te zeggen
dat er sprake is van salmonellabesmetting, proportioneel te noemen?

Antwoord 2

Nederland heeft tot nu toe verdedigd dat onze aanpak effectief is, de voedselveiligheid
waarborgt en voorkomt dat gezonde dieren onnodig vroegtijdig gedood worden en daarmee
dat onze aanpak proportioneel is. De EU-regelgeving laat echter geen ruimte voor de
routinematige hertest die Nederland bij elke eerste positieve testuitslag op salmonella
bij vermeerderingsdieren uitvoert. De EU-regelgeving schrijft voor dat vermeerderingsdieren
bij een geconstateerde besmetting meteen uit productie genomen moeten worden. Dat
is zo overeengekomen bij de totstandkoming van de uitvoeringsverordening voor vermeerderingsdieren
in 2010. Er was toen niet voldoende vertrouwen dat het hertesten goed in staat is
om een salmonellabesmetting in een koppel altijd accuraat aan te tonen. Dat is een
risico voor de voedselveiligheid.

Het is nu aan Nederland om de Europese Commissie en andere lidstaten te overtuigen,
vooral door te laten zien dat het met hertesten wel goed mogelijk is om besmette koppels
te herkennen en dat het huidige strenge EU-voorschrift niet nodig is. Dat biedt de
mogelijkheid om de Europese regelgeving ter discussie te stellen, die nu geen ruimte
laat voor een routinematige hertest bij alle eerste positieve testuitslagen.

Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft eind 2019 aan Wageningen
University and Research (WUR) gevraagd om de verschillende bestrijdingsaanpakken te
vergelijken en een wetenschappelijk onderbouwde evaluatie te maken van de mate waarin
het hertesten een salmonellabesmetting in een koppel, accuraat kan aantonen. Ik heb
gevraagd om de eerste resultaten uiterlijk april te mogen ontvangen.

Vraag 3

Op welke wijze heeft u zich ingezet om binnen de Europese regelgeving op dit vlak
ruimte te behouden voor de Nederlandse werkwijze en te voorkomen dat dit besluit genomen
moest worden?

Antwoord 3

Nederland heeft meermalen aan de Europese Commissie uitgelegd dat onze aanpak tot
doel heeft om zowel de voedselveiligheid te waarborgen als ook te voorkomen dat gezonde
dieren onnodig geslacht moeten worden en dat Nederland daarmee volledig handelt in
de geest van de Europese regelgeving. Er was verder geen speelruimte omdat de hertest,
die NL standaard in alle gevallen toepast, op grond van Europese regelgeving slechts
in «uitzonderingsgevallen waarin de bevoegde autoriteit reden heeft om te twijfelen
aan de juistheid van het resultaat» mag worden toegepast.

Vraag 4

Kunt u van de afgelopen jaren per jaar aangeven bij hoeveel bedrijven en stallen in
de eerste controlemonsters besmet bleken te zijn met salmonella? In hoeveel van deze
gevallen is bij second-opinion door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
gebleken dat er toch geen sprake was salmonella?

Antwoord 4

In 2016 waren er 24 stallen verdacht op 8 bedrijven. Bij het onderzoek door de NVWA
is in 15 stallen op 7 bedrijven geen besmetting met salmonella aangetoond. In 2017
waren er 2 stallen op 2 bedrijven verdacht. In beide gevallen heeft de NVWA geen salmonella
kunnen aantonen. In 2018 waren er 5 stallen op 5 bedrijven verdacht. In geen van deze
stallen is salmonella aangetroffen door de NVWA. In 2019 waren er 16 stallen verdacht
op 8 bedrijven. In 7 stallen op 4 bedrijven is geen salmonella aangetoond door de
NVWA.

Vraag 5 en 6

Hoe groot is de kans dat de eerste testuitslag onjuist is?

Kan er gezien deze kans op een onjuiste eerste uitslag gesproken worden van gerede
twijfel bij de uitslag van de eerste tests? Hoe kan deze foutmarge worden verklaard?

Antwoord 5 en 6

Deze vraag is onderdeel van het aan WUR gevraagde vergelijkend onderzoek en ik hoop
dat het hierover uitsluitsel zal geven. Tot dusverre is niet precies bekend hoe groot
de kans is op een onjuiste eerste testuitslag. De cijfers in antwoord nr. 4 en ook
de voortgaande monitoring van bedrijven die een (negatieve) hertest ondergingen, lijken
erop te wijzen dat dat percentage aanzienlijk is. Echter, daarbij moet ook rekening
worden gehouden met de mogelijkheid dat de tweede testuitslag misschien onjuist is.

In essentie is het de vraag in hoeverre salmonella in het eerste monster betekent
dat de stal waaruit dat monster afkomstig is, daadwerkelijk besmet is. Het kan namelijk
voorkomen dat het monster wèl besmet is maar de stal niet. Die situatie kan zijn ontstaan
doordat bijvoorbeeld een mengmonster van verschillende stallen is onderzocht, nabesmetting,
«onzorgvuldige» monstername, etc. De hertest beoogt daarover uitsluitsel te geven.

Bedrijven die in tweede instantie negatief blijken worden nadien gevolgd om zekerheid
te bieden dat dat koppel niet onverhoopt toch nog besmet blijkt (dus vals negatief).

Vraag 7

Welke mogelijkheden zijn er om de foutmarge van de eerste testuitslag substantieel
te verkleinen en daarmee het onnodig vervroegd slachten te voorkomen?

Antwoord 7

Het vergelijkend onderzoek door WUR moet daarvoor aanknopingspunten bieden.

Vraag 8

Worden er later in de pluimveevleesketen ook nog testen gedaan op salmonellabesmetting
en als daar dan sprake van blijkt, welke stappen worden dan genomen?

Antwoord 8

Ja, de Europese regelgeving schrijft gedetailleerd voor wanneer welke testen gedaan
moeten worden in de gehele pluimveevleesketen in de slachtfase en welke gevolgen verbonden
moeten worden aan gevonden besmettingen.

Vraag 9

Is er voor pluimveehouders sprake van gederfde inkomsten als zij hun dieren vervroegd
moeten slachten? Zo ja, hoe hoog zijn de gederfde inkomsten en hoe verhouden deze
zich tot de bestrijdingskosten en de Europese cofinanciering aan het Nederlandse salmonellaprogramma?

Antwoord 9

Er is inderdaad sprake van inkomstenderving voor pluimveehouders indien zij de dieren
vervroegd moeten slachten. Hoe hoog die is, is moeilijk te zeggen omdat dit mede afhankelijk
is van het moment in de productiecyclus waarop de besmetting wordt geconstateerd.
In mijn brief van 27 januari jl. vermelde ik de verwachte Europese cofinanciering.
Inmiddels heeft de Europese Commissie een bedrag van € 2.255.000 toegekend waarvan
€ 208.000 voor de bestrijdingskosten. Nederland zal komend najaar voor die laatste
kosten aanvullend budget kunnen aanvragen omdat die kosten naar verwachting hoger
zullen zijn dan bij de aanvraag in 2019 begroot.

Ik wil er overigens op wijzen dat in een Europese context ook de kosten die verbonden
zijn aan voedselveiligheid en volksgezondheid aandacht krijgen, met name in de lidstaten
die er niet bij voorbaat van uitgaan dat het standaard hertesten zoals Nederland deed
de voedselveiligheid afdoende waarborgt.

Op dit moment is het ‘t meest belangrijk dat Nederland zich zoals de Europese Commissie
eist, houdt aan de Europese regelgeving en zo laat zien dat het een betrouwbare handelspartner
is. Dat biedt Nederland de kans om de Europese Commissie en ander lidstaten ervan
te overtuigen dat een andere bestrijdingsvoorschift wenselijk is.

Vraag 10 en 11

Wat bent u voornemens te gaan doen om de Nederlandse werkwijze, met second opinion
door de NVWA alvorens dieren worden geslacht, alsnog weer mogelijk te maken?

Indien dit niet mogelijk is, welke andere aanpakken zijn er mogelijk die vergelijkbare
waarborgen biedt voor de voedselveiligheid en tegelijkertijd de kans dat dieren onnodig
voortijdig afgevoerd moeten worden zo klein mogelijk maakt?

Antwoord 10 en 11

Voor het antwoord op deze vragen wil ik u verwijzen naar mijn antwoorden op vraag
2 en 5/6.

Vraag 12

Kunt u aangeven hoe andere lidstaten omgaan met de EU-voorschriften voor salmonellabestrijding?

Antwoord 12

Ik ga ervan uit dat ook de andere lidstaten zich houden aan de Europese voorschriften.

Vraag 13

Geldt in andere lidstaten een doormeldplicht in het geval van positieve monsters?

Antwoord 13

De veehouder moet de positieve uitslag op het formulier voor VoedselKeteninformatie
formulier vermelden dat meegaat naar de slachterij. Wanneer pluimvee dat in een andere
lidstaat is grootgebracht, in Nederland wordt geslacht geldt dat alleen voor de belangrijkste
typen salmonella, namelijk salmonella enteritidis (Se) en salmonella typhimurium (St).

In de fase na de slachterij geldt een «doormeldplicht» bij overschrijding van de norm
voor Se en St voor vers pluimveevlees, en voor alle salmonellatypen voor al het andere
pluimveevlees. Daarbij wordt ook verwezen naar de informatieplicht en recall verplichting
op grond van artikel 19 van de General Food Law. Deze verplichtingen gelden voor alle
lidstaten. Voor zover bekend houden alle lidstaten die zich daar ook aan.