Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kerstens over het bericht dat hulpverleners afhaken door te lage zorgtarieven

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 1 oktober
2019).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Hulpverlener haakt af door laag zorgtarief
Eindhoven»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u de signalen dat zorgtarieven voor de begeleiding van cliënten met een persoonsgebonden
budget (pgb) niet kostendekkend zijn en hulpverleners daarom geen andere keuze hebben
dan te stoppen?

Antwoord 2

Ik heb uw Kamer op 27 juni 2019 geïnformeerd2 over de wijze waarop verstrekkers, op basis van wet- en regelgeving, de tarieven
voor een pgb vaststellen. Ik ben in deze brief ook ingegaan op signalen over tarieven
van Per Saldo en MantelzorgNL. In deze brief heb ik aangegeven dat gemeenten bij de
uitvoering van de Wmo 2015 passende ondersteuning moeten bieden, waarbij de hoogte
van het pgb toereikend moet zijn als een cliënt een pgb wil en kan beheren.

Op grond van de Wmo 2015 dienen gemeenten in de verordening op te nemen hoe de hoogte
van het pgb wordt vastgesteld. Gemeenten kunnen verschillende tarieven hanteren voor
verschillende voorzieningen. Het vaststellen van een tarief vraagt om een zorgvuldige
onderbouwing. Ik hecht eraan dat gemeenten dit doen. Met de VNG zal ik daarom in gesprek
treden om te bezien of gemeenten hun tarieven voldoende onderbouwen, zoals de wettelijke
kaders impliceren. De pgb-tarieven kunnen door de gemeente periodiek worden aangepast.
Gemeenten moeten zich er wel van vergewissen dat budgethouders een toereikend tarief
behouden om de benodigde ondersteuning in te kopen. Als de budgethouder het oneens
is over een eventuele wijziging, kan deze met de gemeente in gesprek.

De gemeente Eindhoven geeft aan te werken met zowel uurlonen als vaste maandtarieven.
Zij geven aan dat als een cliënt ondersteuning nodig heeft, waarvoor de vastgestelde
tarieven ontoereikend zijn, er maatwerk wordt geleverd. Hierdoor is het mogelijk intensievere
ondersteuning in te zetten. Uit deze toelichting maak ik op dat het lokale beleid
is ingericht op het leveren van passende ondersteuning.

Vraag 3

Herkent u tevens de signalen dat het verlengen van een pgb zo lang duurt dat de zorg
opgeschort moet worden?

Antwoord 3

Vanaf het moment dat de inwoner bij de gemeente melding maakt van een behoefte aan
maatschappelijke ondersteuning, heeft de gemeente zes weken de tijd om onderzoek te
doen, waarna binnen twee weken een beslissing op de aanvraag volgt. Deze termijnen
en werkwijze zijn ook van toepassing voor een pgb-aanvraag en mogen niet worden overschreden.
Indien de gemeente voor een zorgvuldig onderzoek langer de tijd nodig heeft, vindt
overleg met de aanvrager plaats en kan de termijn na toestemming van de aanvrager
worden verlengd. Van gemeenten verwacht ik dat zij wettelijke termijnen in acht nemen.

De gemeente Eindhoven geeft aan dat de organisatie van de toegang sinds 1 januari
2019 anders is ingericht. De wijziging van de organisatie van de toegang heeft helaas
tot gevolg gehad dat tijdelijk wachtlijsten voor de toegang tot de Wmo zijn ontstaan,
ook voor aanvragen en verlengingen van een pgb. Ik heb hier de afgelopen periode regelmatig
contact over gehad met de gemeente Eindhoven. De gemeente heeft effectieve maatregelen
genomen. Van de gemeente Eindhoven heb ik begrepen dat de (her)aanvragen die nu worden
ingediend, allemaal binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld. Mijn beeld
is dat de gemeente Eindhoven de ontstane situatie daarom inmiddels goed in beeld en
onder controle heeft.

Vraag 4

Maakt u zich ook zorgen over het feit dat pgb-houders door deze situatie de regie
over hun leven kwijtraken en niet de zorg en ondersteuning krijgen die zij nodig hebben
als ook dat dat niet de bedoeling kan zijn?

Antwoord 4

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 5

Deelt u de mening van de genoemde psychosociaal therapeut dat er sprake is van een
«ontmoedigingsbeleid» om pgb-houders over te laten stappen op verzekerde zorg omdat
gemeenten hiermee de administratieve last verlagen? Zo nee, waar baseert u dit op?

Antwoord 5

Ik heb uw Kamer op 2 juli 2019 geïnformeerd3 over de daling van het aantal Wmo pgb’s. In deze brief is aangegeven dat de term
ontmoediging te algemeen is, maar dat de cliënt een gesprek met de consulent kan ervaren
als het ontmoedigen van een pgb. In het keukentafelgesprek kan bijvoorbeeld de consulent
aangeven dat de gemeente een soortgelijk aanbod ook heeft ingekocht in natura. Daarnaast
kunnen er op basis van limitatieve weigeringsgronden gegronde redenen zijn waarom
cliënten in bepaalde situaties een pgb geweigerd wordt. De gemeente Eindhoven heeft
aangegeven het toegangsproces zorgvuldiger te hebben ingericht. In dit proces is aanvullend
opgenomen dat een aanvrager een budgetplan opstelt en dat de gemeente grondiger onderzoekt
of de aanvrager (of diens vertegenwoordiger) budgetvaardig is.

Vraag 6

Acht u het redelijk van hulpverleners te verwachten dat zij de zorg onbetaald doorzetten
om te voorkomen dat cliënten met complexe problematiek pardoes zonder hulp komen?

Antwoord 6

Nee, gemeenten hebben op basis van de Wmo 2015 de wettelijke taak om ondersteuning
te bieden als de behoefte op basis van het onderzoek is vastgesteld. Uiteraard mag
niet van hulpverleners verwacht worden dat zij de zorg onbetaald doorzetten. Ik verwacht
van gemeenten dat zij er alles aan doen om dergelijke situaties te voorkomen.

Vraag 7

Hebben gemeenten het recht het zorgtarief zonder beargumentering te verlagen wanneer
de zorgvraag onveranderd blijft?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 8

Baart het u zorgen dat hulpverleners te moedeloos zijn geraakt om rechtszaak na rechtszaak
aan te spannen? Zo ja, welke actie gaat u ondernemen om te voorkomen dat gemeenten
pgb-houders onrechtmatig bejegenen?

Antwoord 8

Ik ontvang op dit moment geen signalen dat gemeenten aansturen op rechtszaken en budgethouders
onrechtmatig bejegenen. Mocht dit wel het geval zijn, dan zal ik de betreffende gemeente
daarop aanspreken. Momenteel zie ik daartoe echter geen reden.