Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Tielen over het onderzoek ‘Het bindend studieadvies in het hoger onderwijs’ en de kabinetsreactie daarop

Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
4 september 2019).

Vraag 1

Klopt het dat onderzoeksbureau Panteia geen enkele kwantitatieve bevinding heeft meegenomen
in zijn onderzoek naar het bindend studieadvies in het hoger onderwijs?1 Zo nee, kunt u de kwantitatieve bevindingen dan alsnog met de Kamer delen?

Antwoord 1

Dat klopt. Het onderzoek had tot doel inzicht te geven in de voorwaarden en criteria
waaronder het bindend studieadvies (bsa) wordt uitgevoerd en de factoren die van invloed
zijn op de werking van het bsa. Het is daarmee nooit bedoeld als kwantitatief onderzoek.
Dit onderzoek had tot doel om een beeld te geven van de werking van het bindend studieadvies
in de praktijk en instellingen handvatten te bieden om deze – waar nodig – te versterken.

Vraag 2

Op basis van welke feitelijke cijfers constateert u in uw brief over dit onderzoek2 dat het bindend studieadvies een «veelgebruikt instrument» is en dat de «meeste opleidingen
in het hoger onderwijs ermee werken»?

Antwoord 2

Zie vraag 3.

Vraag 3

Op basis van welke feitelijke cijfers concludeert u dat «in de afgelopen jaren de
norm van het bindend studieadvies steeds verder verhoogd is»?

Antwoord 3

Ik constateer dat veel hogescholen en universiteiten gebruik maken van het bindend
studieadvies en dat de bsa-norm sinds de invoering van het bsa steeds verder is verhoogd.
Dat concludeer ik onder andere op basis van onderzoek van de Onderwijsraad en de Inspectie
van het Onderwijs3, maar dit blijkt ook uit de gesprekken die ik hierover met het onderwijsveld heb
gevoerd.

Vraag 4

Kunt u een overzicht geven van alle opleidingen in hbo en wo in Nederland, uitgesplitst
naar hoogte van de BSA-norm4 in ECTS5 – inclusief de opleidingen zonder BSA – over de afgelopen vijf jaar?

Antwoord 4

Er is in de database van Studiekeuze123 geen overzicht van de hoogte van de BSA-norm
beschikbaar over de afgelopen 5 jaar. Wel zal in de monitor beleidsmaatregelen 2018–2019
aandacht besteed worden aan de hoogte van de bsa-norm. Deze monitor wordt binnenkort
aan uw Kamer aangeboden. De hoogte van de bsa-norm zal ook de komende jaren via deze
monitor worden gevolgd.

Vraag 5

Kunt u een recent overzicht geven van het totaalaantal eerstejaarsstudenten dat aan
de opleidingen met en zonder een BSA studeerde en hoeveel van hen aan de gestelde
BSA-norm hebben voldaan, liefst uitgesplitst naar de hoogte van de norm?

Antwoord 5

Bijgaand stuur ik u een recent overzicht uit de database van Studiekeuze1236.

De informatie over het bsa wordt aangeleverd door de onderwijsinstellingen zelf. Daarom
houdt Studiekeuze123 een slag om de arm wat betreft de correctheid en actualiteit
van de informatie, al bleek uit een controle eerder dit jaar dat de inhoud grotendeels
actueel en correct is.

Er wordt niet centraal geregistreerd hoeveel studenten aan de gestelde bsa-norm hebben
voldaan.

Uit de Monitor beleidsmaatregelen 2017–2018 bleek dat ca. 20% van de uitgevallen of
geswitchte studenten een negatief bindend studieadvies aangaf als reden voor het stoppen
met hun opleiding.

Vraag 6

Wat is de definitie van een «onterecht afgewezen student»? Op basis van welke objectieve
criteria is «onterecht afgewezen» te beoordelen? Hoeveel «onterecht afgewezen studenten»
zijn er en hoe verhoudt dit aantal zich tot het aantal «terecht afgewezen studenten»?

Antwoord 6

Onder onterecht afgewezen studenten versta ik studenten die het niveau van de opleiding
wel aankunnen, maar bijvoorbeeld doordat zij moeten wennen aan het studeren in het
eerste jaar onvoldoende studiepunten halen. Ik heb het onderzoek naar studenten met
een negatief bsa7 dat afgelopen jaar uitkwam met veel belangstelling gelezen. Daaruit bleek dat een
groot deel van de studenten na een negatief bsa dezelfde of een vergelijkbare opleiding
aan een andere instelling gaan volgen. Als deze studenten daar vervolgens wel met
succes de opleiding afronden, dan vind ik dat onnodig rondpompen van studenten en
het lijkt me belangrijk dat universiteiten en hogescholen maatregelen nemen om dit
te voorkomen. Om meer inzicht te krijgen in de omvang van deze groep studenten heb
ik het NRO gevraagd of er een landelijk vervolg kan komen op dit onderzoek. Dit onderzoek
start in september 2019. Ik verwacht de uitkomsten rond de zomer 2020.

Vraag 7

Wat waren de kosten van het onderzoek dat Panteia in samenwerking met de Erasmus School
of Economics heeft uitgevoerd?

Antwoord 7

Dit onderzoek kostte 47.778 euro (exclusief btw).

Vraag 8

Bent u het ermee eens dat in het onderzoeksrapport cruciale relevante feitelijke cijferinformatie
ontbreekt? Bent u het er ook mee eens dat een aantal casestudies niet als «onderzoek»
te benoemen is en dat dit rapport daarmee niet geschikt is om er beleidskeuzes of
-voorstellen op te baseren?

Antwoord 8

Dit onderzoek geeft mijn inziens een goed beeld van de werking van het bindend studieadvies
in de praktijk. De casestudies leveren hieraan een belangrijke bijdrage. Het onderzoek
als geheel laat zien hoe de positieve effecten van het bindend studieadvies benut
en versterkt kunnen worden. En hoe de negatieve effecten zoveel mogelijk beperkt kunnen
worden. Hogescholen en universiteiten kunnen dit onderzoek daarmee gebruiken om de
werking van het bsa waar nodig te versterken.