Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Dik-Faber over het aanbieden van scholing over euthanasie bij psychiatrie door het Expertisecentrum Euthanasie van de Levenseindekliniek

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 10 juli
2019)

Vraag 1

Bent ervan op de hoogte dat het Expertisecentrum Euthanasie van de Levenseindekliniek
nascholing aanbiedt voor onder meer euthanasie bij psychiatrie?1

Antwoord 1

Ik ben op de hoogte dat het Expertisecentrum Euthanasie van de Levenseindekliniek
nascholing aanbiedt voor onder meer euthanasie bij psychiatrie.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het primair aan de beroepsgroep is om scholing aan te bieden
over euthanasie bij psychiatrie? Wordt deze scholing momenteel door de Nederlandse
Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) actief aangeboden aan psychiaters? Zo nee, bent
u bereid om de NVvP te stimuleren deze scholing aan te bieden?

Antwoord 2

Ik zie het als een belangrijke taak van de beroepsgroep om scholing aan te bieden
over euthanasie bij psychiatrie. Ook de nascholing van de Levenseindekliniek kan een
belangrijke bijdrage leveren aan kennis over dit thema. Op dit moment biedt de NVvP
een training «Levensbeëindiging op verzoek met mensen met een psychische stoornis»
aan. Deze training is door het Amsterdam UMC, locatie VUmc, ontwikkeld in samenwerking
met het Onderwijsbureau van de NVvP om psychiaters (in opleiding) te ondersteunen
bij het omgaan met verzoeken om levensbeëindiging in de psychiatrische praktijk. De
module is beschikbaar als keuzeonderwijs en betreft een combinatie van online onderwijs
en face-to-face bijeenkomsten.

Vraag 3

Kunt u aangeven wat de stand van zaken is rond de implementatie van de nieuwe NVvP-richtlijn
over euthanasie bij psychiatrie?

Antwoord 3

Voor een richtlijn geldt in het algemeen dat implementatie plaatsvindt door beroepsbeoefenaars
en instellingen zelf. Van de NVvP heb ik wel begrepen dat zij voortvarend de Richtlijn
»Levensbeëindiging op verzoek bij patiënten met een psychische stoornis» onder de
aandacht heeft gebracht. De richtlijn is inmiddels gepubliceerd in de richtlijndatabase
van de Federatie Medisch Specialisten. Daarnaast wordt de richtlijn binnenkort als
geheel op de website van de NVvP geplaatst. Er is een uitgebreide samenvatting gemaakt
die ook op de website NVvP wordt geplaatst. Ook is de richtlijn via diverse platforms
toegelicht, bijvoorbeeld op het symposium van de NVVE op 11 oktober 2018 over euthanasie
bij psychiatrie en tijdens het afgelopen voorjaarscongres van de NVvP. De NVvP werkt
tot slot – in samenwerking met het ledenplatform euthanasie & psychiatrie en de KNMG
– aan het stimuleren dat psychiaters zich beschikbaar stellen voor een second opinion
en het bevorderen dat meer psychiaters de SCEN opleiding volgen en SCEN-arts worden.
Het ledenplatform euthanasie en psychiatrie stelt zich ten doel kennis en ervaring
te delen en te bevorderen met betrekking tot psychiatrische patiënten met een euthanasiewens,
bijvoorbeeld door deskundigheidsbevordering.

Vraag 4

Is er al een invloed merkbaar van deze richtlijn op het aantal doorverwijzingen naar
de Levenseindekliniek?

Antwoord 4

De richtlijn van de NVvP is op 28 september 2018 gepubliceerd. Het is te vroeg om
conclusies te verbinden aan het effect van de richtlijn op het aantal doorverwijzingen
naar de Levenseindekliniek. In de Voortgangsrapportage Medische Ethiek van 3 juli
jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd dat ik de Levenseindekliniek heb gevraagd onderzoek
te doen naar de groep patiënten met een psychiatrische aandoening die bij hen een
euthanasieverzoek doet. De Levenseindekliniek onderzoekt daarbij de euthanasieverzoeken
in de jaren 2012 tot en met 2018, in het bijzonder via welke weg de patiënten terechtkomen
bij de Levenseindekliniek. Het onderzoek loopt tot het eind van dit jaar en ik verwacht
u in het begin van 2020 over de uitkomsten te kunnen informeren.

Vraag 5

Deelt u de mening dat psychiaters bij een verzoek tot euthanasie zelf meer het gesprek
moeten aangaan? Zo ja, hoe wilt u dit stimuleren?

Antwoord 5

Hoewel ik het uitgangspunt ondersteun dat een euthanasieverzoek wordt behandeld binnen
de relatie met de eigen arts, staat voor mij de zorgvuldigheid van de euthanasiepraktijk
voorop. De zorgvuldigheid kan gewaarborgd worden in de behandelrelatie, bijvoorbeeld
doordat de behandelend psychiater de patiënt en de behandelgeschiedenis goed kent.
De zorgvuldigheid kan echter ook gewaarborgd worden door een doorverwijzing naar een
collega of naar de Levenseindekliniek. Het staat een arts altijd vrij om zelf te bepalen
of hij of zij een euthanasieverzoek in behandeling neemt of de patiënt doorverwijst.
In dat geval is het noodzakelijk om dit in een zo vroeg mogelijk stadium aan de patiënt
kenbaar te maken en dus het gesprek met de patiënt aan te gaan over een eventuele
stervenswens.

De Levenseindekliniek is opgericht voor mensen wiens euthanasieverzoek voldoet aan
de wettelijke eisen, maar waarbij de behandelend arts om wat voor reden dan ook het
euthanasieverzoek niet in behandeling wil nemen. Daarbij fungeert de Levenseindekliniek
als een vangnet voor de meer complexe euthanasieverzoeken, zoals bij psychiatrie.
Hun expertise en werkwijze hebben toegevoegde waarde voor dergelijke verzoeken. Overigens
kan de nascholing van de Levenseindekliniek omtrent euthanasie bij psychiatrie er
ook aan bijdragen dat de behandelend arts zelf dergelijke euthanasieverzoeken behandelt.