Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van den Berg en Ronnes over het bericht 'KPN legt initiatief voor glasvezel in Beemster lam'

Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 4 juli
2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «KPN legt initiatief voor glasvezel in Beemster lam»?1

Antwoord 1

Ja, daar ben ik mee bekend.

Vraag 2

Wat is uw reactie op dit bericht?

Antwoord 2

Ik vind het vervelend om te lezen dat de uitrolplannen van een langlopend burgerinitiatief
in gevaar kunnen komen door investeringsplannen van een marktpartij. Het staat partijen
echter vrij om zich te richten op een deel van de markt (in dit geval alleen de kern
van Beemster). Het is aan de ACM om toezicht te houden op de concurrentie in de markt
van de aanleg van snel internet en daar doet de ACM momenteel een verkennend onderzoek
naar.

Vraag 3

Deelt u de mening dat een initiatief als Breedband Beemster, waarbij bewoners in hun
vrije tijd de handen ineenslaan om op alle adressen in hun gemeente glasvezel te realiseren,
lof en waar mogelijk ondersteuning verdient?

Antwoord 3

Ja, burgerinitiatieven zoals Breedband Beemster geven blijk van doorzettingsvermogen
en daar heb ik veel waardering voor. Waar dit mogelijk en gerechtvaardigd is omdat
de markt onvoldoende beweegt, kan ook staatssteun gegeven worden aan dergelijke burgerinitiatieven.
Steun is echter alleen onder strenge voorwaarden gerechtvaardigd omdat de overheid
de marktwerking niet mag verstoren.

Vraag 4

Klopt het dat KPN zich bij de gemeente Beemster heeft gemeld om de kernen van Middenbeemster
en Zuidoostbeemster te gaan verglazen?

Antwoord 4

KPN heeft aangegeven in haar reactie dat zij inderdaad van plan is om glasvezel uit
te rollen naar de kern van Middenbeemster en op termijn naar de kern van Zuidoostbeemster.

Vraag 5

Wat is de status van deze plannen?

Antwoord 5

De status van deze plannen is formeel nog niet veranderd, KPN heeft gesprekken gevoerd
met de gemeente over het verglazen van de rest van de kern van Middenbeemster en op
termijn de kern van Zuidoostbeemster. KPN geeft wel aan dat zij altijd bereid is samen
met andere partijen om een oplossing te zoeken voor het buitengebied die passend is
voor de lokale situatie. Ook voor de Beemster is zij in gesprek met een commerciële
partij om de hele Beemster te verglazen. Binnen enkele weken wordt hier meer duidelijkheid
over verwacht. Ik juich dat toe.

Vraag 6

Hoe beoordeelt u de toetreding van KPN tot de glasvezelmarkt in Beemster en de gevolgen
die dit heeft voor het project Breedband Beemster, zoals verstoring van de businesscase,
het terugtrekken van een provider en onzekerheid onder initiatiefnemers en deelnemers?

Antwoord 6

Dat verschillende marktpartijen interesse hebben in het aanleggen van een glasvezelnetwerk
juich ik toe. De marktpartijen kunnen dan namelijk concurreren bij de aanleg van netwerken,
door middel van differentiatie op de diensten of met de hoogte van de eigen bijdrage
die van eindgebruikers wordt gevraagd. Dat is ook bevorderlijk voor innovatie en keuzevrijheid
van consumenten. Dat het kan leiden tot onzekerheid bij consumenten en het mogelijk
terugtrekken van een partij betreur ik. De partijen hebben ook altijd nog de mogelijkheid
om samen te werken, dit kan in de vorm van een co-investering in de infrastructuur
of het coördineren van graafwerkzaamheden.

Het burgerinitiatief in de Beemster heeft haar business-case gebaseerd op het verglazen
van de adressen in zowel het buitengebied als de kern. Dit kan gunstig zijn om de
kosten van de duurdere buitengebied te spreiden, maar kent ook risico’s omdat in kernen
doorgaans al snel internet beschikbaar is en marktpartijen ook eerder investeren in
de kernen. Er zijn ook veel succesvolle initiatieven die zich uitsluitend richten
op de uitrol van snel internet in de buitengebieden. Een succesvolle businesscase
vereist dus niet dat altijd ook de adressen in de kern worden meegenomen. In het geval
van de Beemster heeft een concurrerende partij zich gemeld voor het verglazen van
alleen de kern, waardoor de bewoners in de kern de keuze hebben tussen verschillende
partijen en de uitrol voor de bewoners in het buitengebied in de knel lijkt te komen.
Een dergelijke investeringsstrategie is toegestaan, mits partijen zich ten allen tijden
aan de geldende mededingingsregels houden. Het is aan de ACM om te beoordelen of dat
het geval is. Marktpartijen en investeerders staan in de rij om te investeren in het
buitengebied en ik heb er vertrouwen in dat ook het buitengebied van Beemster uiteindelijk
ook de beschikking krijgt over snel internet.

Vraag 7

Misbruikt KPN op deze wijze, volgens u, haar positie om maatschappelijke initiatieven
te verstoren?

Antwoord 7

Het is aan de ACM als onafhankelijk toezichthouder om te beoordelen of de Mededingingswet
wordt nageleefd en of sprake is van het al dan niet misbruik maken van een economische
machtspositie. Zij voert op dit moment verkennend marktonderzoek uit naar de concurrentie
op de glasvezelmarkt.

Vraag 8

Is naar uw mening de glasvezelmarkt, in het bijzonder die in het buitengebied, gebaat
bij meer concurrentie of juist bij meer samenwerking, in algemene zin en in het geval
van Beemster?

Antwoord 8

Ik verwijs hiervoor naar het antwoord op vraag 9

Vraag 9

Hoe kan dit in uw ogen het beste worden bewerkstelligd?

Antwoord 9

Ik kan niet vooruitlopen op de uitkomsten van het onderzoek van de ACM naar de concurrentie
in de glasvezelmarkt. In algemene zin is (infrastructuur)concurrentie bevorderlijk
voor innovatie, keuzevrijheid en gunstige tarieven. Snel internet aanleggen in het
buitengebied is hierop geen uitzondering. In het buitengebied zien we meerdere partijen
die dingen om de gunst van de bewoners. Dit uit zich in betaalbare aansluitkosten
voor bewoners. Verder is samenwerking tussen de partijen altijd mogelijk in zowel
kernen als buitengebied, maar is het in de eerste plaats aan de marktpartijen om te
realiseren. Ik blijf hierover in gesprek met belanghebbenden en zie de uitkomsten
van de ACM over de concurrentie op de glasvezelmarkt met belangstelling tegemoet.

Vraag 10, 11

Wat adviseert u Breedband Beemster en KPN om uit de impasse te komen en alsnog heel
Beemster te verglazen?

Bent u eventueel bereid KPN te benaderen voor het sluiten van een «herenakkoord» met
als strekking dat zij maatschappelijke initiatieven als die in Beemster niet zal verstoren?

Antwoord 10, 11

Ik ga zoals ook gevraagd door de motie Moorlag/Bromet2, het initiatief Breedband Beemster uitnodigen voor een gesprek en zal relevante signalen
uit dit gesprek delen met de ACM. Ik kan niet vooruitlopen op de uitkomsten van het
onderzoek van de ACM naar de concurrentie in de glasvezelmarkt.

Vraag 12

Wat is de stand van zaken met betrekking tot het verkennende onderzoek van de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) naar de concurrentie op de glasvezelmarkt?

Antwoord 12

De ACM verwacht de marktstudie na de zomer afteronden en te publiceren. Ik zal de
uitkomsten dan ook aan uw Kamer doen toekomen.

Vraag 13

Zijn u meer voorbeelden bekend van lokale of regionale glasvezelinitiatieven die om
vergelijkbare redenen als in Beemster niet van de grond kunnen komen?

Antwoord 13

Ik ben bekend met een aantal dorpen/steden waarin een lokaal glasvezelinitiatief onder
vergelijkbare omstandigheden moest concurreren met een landelijke marktpartij, de
meest recente voorbeelden zijn Deurne en Gouda. In beide gevallen heeft dit geleid
tot een samenwerking tussen de twee marktpartijen waardoor graafwerkzaamheden tegelijk
plaats kunnen vinden. Op de lange termijn levert dit veel voordelen op, maar op de
korte termijn kan dit helaas onzekerheid en verwarring opleveren.