Verslag van een bijeenkomst : Verslag van een informele Voorzittersbijeenkomst inzake de huidige situatie in Europa en het verbeteren van interparlementaire samenwerking

A/ Nr. 1 VERSLAG VAN EEN INFORMELE VOORZITTERSBIJEENKOMST

Vastgesteld 9 april 2019

Op 24-25 maart 2019 heeft een informele bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Voorzitters
van de parlementen in België, Nederland en Luxemburg, het Benelux-parlement en de
parlementen van Tsjechië, Slowakije, Polen en Hongarije (Visegrad 4, V4), op uitnodiging
van het Slowaakse voorzitterschap van de V4. De Voorzitters werden uitgenodigd om
in informele setting te spreken over de huidige situatie in Europa en het verbeteren
van interparlementaire samenwerking. Vanuit het Nederlandse parlement nam een delegatie
deel, bestaande uit het lid Backer, Vicevoorzitter van de Eerste Kamer, het lid Veldman,
voorzitter van de vaste Kamercommissie van Europese Zaken in de Tweede Kamer, en mevrouw
Timmer, parlementair vertegenwoordiger van de Staten-Generaal in de EU.

De delegatie brengt als volgt verslag uit van dit werkbezoek.

Het doel van de bijeenkomst was het meer open maken van de V4 naar de andere nationale
parlementen in Europa toe. Eerder is gesproken met de Voorzitters van de Duitse en
Franse parlementen en binnenkort zullen de Voorzitters van de Baltische staten ook
uitgenodigd worden. Daarnaast wil men streven naar meer wederzijds begrip en bezien
of er gebieden zijn van gezamenlijk belang.

Tijdens deze bijeenkomst is door de aanwezige Voorzitters uit de V4-parlementen met
veel lof gesproken over de Benelux, dat gezien wordt als een voorbeeld en waar zij
groot respect voor hebben. De Benelux-voorzitter heeft toelichting gegeven op de Benelux-samenwerking
sinds 1944.

Op maandagochtend vond eerst een gesprek plaats tussen de Voorzitter van gastland
Slowakije en de Benelux delegaties. Gesproken is onder andere over de financiering van verkiezingen, waarbij de parlementaire werkwijzen vergeleken zijn en beschreven is op welke wijze
de Benelux parlementen met een soms grote hoeveelheid aan verschillende partijen omgaat.
Daarnaast is gesproken over de samenwerking tussen nationale parlementen en het Europees Parlement. De Benelux-delegaties lichtten toe op welke wijze hun parlementen werken aan verbeterde
samenwerking met leden uit het Europees Parlement, bijvoorbeeld door hen uit te nodigen
bij commissievergaderingen of in plenaire debatten. Ook worden Europees Commissarissen
regelmatig uitgenodigd voor gesprekken in de Benelux-parlementen. Verder werd de uitnodiging
gedaan dat als de Visegrad 4 zelf een parlementaire structuur zullen creëren (die
zij op dit moment niet hebben), het mogelijk zou zijn om goede praktijken uit te wisselen.

Na dit gesprek vond een bijeenkomst plaats met de delegaties uit de vier Visegrad
parlementen en de delegaties van de Benelux parlementen. De aanslagen in België en
Utrecht werden door de Slowaakse Voorzitter Danko gememoreerd en aangegeven werd dat
dit laat zien hoe belangrijk het is om beter samen te werken. Er is geen alternatief
voor de EU en reguliere dialoog tussen nationale parlementen is belangrijk in de interparlementaire
samenwerking, aldus de Voorzitter, die ook benadrukte dat de burgers onze focus moeten
zijn. Verslechtering van de veiligheidssituatie buiten de EU maakt samenwerking noodzakelijk.
De EU moet een belangrijke rol blijven spelen op het wereldtoneel en tijdens de komende
informele top in Sibiu moet de EU-regeringsleiders laten zien dat ze een duidelijk
idee hebben over de toekomst.

Alle Benelux delegaties zijn vervolgens ingegaan op het belang van Europese waarden
als rechtsstatelijkheid, waarbij als voorbeeld het Belgische initiatief voor peer review voor EU-lidstaten
op rechtsstatelijkheid genoemd werd. Het belang van pluralisme en van respect voor
diversiteit werd ook gememoreerd.

Ook is gesproken over Europese samenwerking op het gebied van defensie. De EU zal verzwakt zijn op veiligheidsgebied als het VK vertrekt. Zowel enkele Benelux-
als Visegrad-delegaties waren van mening dat Europese defensiesamenwerking prima is
maar dat er geen sprake van een Europees leger kan zijn. Rusland werd door enkele
Visegrad-delegaties aangeduid als een bedreiging maar tevens een potentiele economische
partner. Tevens werd klimaatverandering door verschillende (Benelux)-delegaties opgebracht als belangrijke uitdaging voor
de toekomst.

Onderwerpen waarop beide delegaties elkaar konden vinden betroffen onder andere het
recht van initiatief door nationale parlementen (groene kaart). Een delegatie noemde het vreemd dat burgers met 1 miljoen handtekeningen de Europese
Commissie kunnen verzoeken initiatief te nemen terwijl nationale parlementen dit niet
kunnen. Ook is gesproken over het belang van subsidiariteit en transparantie en de rol van nationale parlementen, zowel aan Benelux zijde als door Visegrad-delegaties. De wens van verlenging van
de subsidiariteitstermijn van 8 naar 12 weken werd ook genoemd. Transparantie werd
het sleutelwoord voor de 21e eeuw genoemd. Daarnaast was een gezamenlijke vraag hoe
de kleinere lidstaten zichzelf kunnen organiseren na de Brexit, om naast Frankrijk
en Duitsland ook invloed uit te kunnen oefenen.

De heer Backer heeft ingebracht dat interparlementaire samenwerking belangrijk is voor het opbouwen
van persoonlijke relaties en het bespreken van vergelijkbare problemen. Op deze manier
krijgen we meer achtergrond bij de officiële verklaringen. We hebben allemaal soms
problemen met de EU en de afstand tussen het Europees Parlement en Nationale Parlementen
is herkenbaar. De Europese Commissie en Europarlementariërs komen tegenwoordig regelmatig
langs in Den Haag. Er zijn kwesties die internationaal bescherming nodig hebben zoals
klimaat, arbeid, bedreiging. Het is niet vanzelfsprekend dat de EU dit kan, dat moet
ontwikkeld worden. In Nederland hebben we te maken met steden waar 220 verschillende
nationaliteiten zijn. Ook zijn er telkens wisselende minderheden. De EU gaat over
economische ontwikkeling maar ook over bescherming van het individu. Ook Nederland
krijgt kritiek uit de EU, maar dat is goed, dat is de waarde van een gedeeld doel.
Democratie blijft werk in uitvoering, ook in de Benelux. Verder heeft de heer Backer
gewezen op het feit dat het deelnemen aan de EU geen à la carte is, en dat de migratie
en mensenrechtenafspraken evenzeer onderdeel van het pakket zijn als de voordelen
van de Europese cohesiefondsen en het Europees landbouwbeleid.

De Visegrad-delegaties brachten ook de bezuinigingen op landbouw en cohesiebeleid in het Meerjarig Financieel Kader naar voren, waar zij sterk tegenstander van zijn.
Volgens hen zal de kloof tussen de armere landen van de EU en de rijke landen alleen
maar toenemen hierdoor dit zou in contrast staan met waar de EU voor staat. Ook brachten
enkele Visegrad-delegaties het migratiebeleid naar voren. Zij zien het als hun doel om burgers te beschermen waar ze beïnvloed
worden door migratie, omdat dat zorgt voor veel spanning in hun maatschappij. De EU-voorstellen
inzake migratie werden als een slecht model bestempeld, opgesteld door West-Europa.
Op het gebied van uitbreiding werd door Visegrad-delegaties gezegd dat Montenegro direct opgenomen kan worden in de EU, dit zou een goed signaal zijn aan de andere
landen in de Westelijke Balkan. En gevraagd werd om steun voor uitbreiding met Westelijke Balkan-landen. Hierop
reageerden de Benelux-delegaties dat dit nu niet aan de orde is, burgers in de EU
willen nu geen uitbreiding gezien de problemen die de EU nu al heeft. Enkele Visegrad-delegaties
benadrukten daarnaast het belang van de soevereine natiestaten, waaraan de Europese Commissie ondergeschikt is. Ook werd gezegd dat als sommige
lidstaten snellere willen met Europese samenwerking, dit hun recht is om te doen,
maar dat we een Europa van meerdere snelheden moeten voorkomen omdat dit tot problemen
kan leiden. Enkele Benelux-delegaties benadrukten daarentegen dat zij, ondanks soms
verschillen, ook goed samenwerken met EU-instellingen als Europese Commissie en Europees
Parlement. Ook heeft de EU het voordeel van schaalgrootte.

De heer Veldman heeft ingebracht dat het belangrijk is dat we in dialoog blijven met elkaar. Hij
memoreerde zijn eerste activiteit met de commissie Europese Zaken als voorzitter,
dit was een bezoek aan Polen dat erg gewaardeerd werd. Brexit is een belangrijke uitdaging
voor Nederland, dit gaat momenteel zeer ongeordend, hetgeen slecht is voor burgers.
Het is belangrijk om een goede handelsrelatie op te bouwen met het VK. Klimaatverandering
is voor Nederland ook een belangrijke uitdaging. De VS en China zorgen voor een instabiele
wereld buiten de EU. Daarom moeten we EU-waarden zoals democratie en rechtsstatelijkheid
hoog in het vaandel houden. Tenslotte meldde de heer Veldman dat de Nederlandse regering
op het gebied van klimaat hogere ambities heeft dan de Parijsdoelstellingen: 49% ipv
40% reductie van CO2 in 2030. Enkele maanden geleden hebben Nederlandse klimaatrapporteurs tijdens de
VN-top in Katowice samen met de Beneluxpartners een sessie georganiseerd voor nationale
parlementen waarin gesproken werd over hoe de klimaatdoelen te halen. Op deze manier
kan een uitdaging ook tot een positieve ontwikkeling leiden.

De overige aanwezigen bij deze informele V4-Benelux bijeenkomst waren: de heer Bracke,
Voorzitter van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers; mevrouw Maes, lid van
de Belgische Senaat; de heer Wiseler, ondervoorzitter van het Luxemburgse Huis van
Afgevaardigden; de heer Vondráček, Voorzitter van het Tsjechische Huis van Afgevaardigden;
de heer Štěch, ondervoorzitter van de Tsjechische Senaat; de heer Kövér, Voorzitter
van de Hongaarse Nationale Assemblee; de heer Kuchciński, Voorzitter van de Poolse
Sejm; de heer Karczewski, Marshal (Voorzitter) van de Poolse Senaat; de heer Danko,
Voorzitter van de Nationale Raad van Slowakije en gastheer van dit evenement.

De Vicevoorzitter van de Eerste Kamer, Backer

De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Tweede Kamer, Veldman