Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kuik en Bouali over gedwongen huwelijken van vrouwen uit Myanmar in China

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen
16 januari 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Vrouwen Myanmar massaal verkocht aan Chinese mannen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u een korte appreciatie geven van het onderzoek van de John Hopkins Universiteit
waar naar verwezen wordt in het artikel?

Antwoord 2

Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met de Kachin Women’s Association Thailand
(KWAT). De onderzoekers trachten een inschatting te maken van de omvang van mensenhandel
in vrouwen en meisjes van Myanmar naar China met als doel gedwongen huwelijken en
zwangerschappen. Volgens het onderzoek zijn de slachtoffers meisjes en vrouwen tussen
de 15 en 55 jaar, afkomstig uit de staat Kachin en het noorden van de staat Shan.
Het is de inschatting van de onderzoekers dat in 2017 65.000 Myanmarese meisjes en
vrouwen in China verbleven. 2.500 Van hen bevonden zich in een gedwongen huwelijk
met een Chinese man. Binnen deze groep zijn duizend meisjes en vrouwen tot een huwelijk
gedwongen via mensenhandel. Een totaal van 2.300 meisjes en vrouwen raakten zwanger
(conform het rapport forced childbearing).

De noordelijke staat Kachin is een van de minst toegankelijke regio’s in Myanmar doordat
het leger en de civiele overheid geen toegang bieden aan humanitaire hulporganisaties
tot het gebied. Daardoor zijn de cijfers moeilijk te verifiëren.

Vraag 3

In hoeverre voert Nederland in Myanmar en China projecten uit die deze vrouwen en
meisjes beschermen om te voorkomen dat zij verhandeld worden?

Antwoord

In 2014–2015 is vanuit het decentrale mensenrechtenfonds bovengenoemde organisatie
KWAT gesteund. KWAT zet zich in Myanmar in voor bewustwording over mensenhandel om
vrouwen en meisjes beter te beschermen. Specifiek in de staat Kachin probeert KWAT
de lokale autoriteiten te beïnvloeden door beleid en systemen te ontwikkelen die de
rechten van verhandelde vrouwen en meisjes beschermen en bevorderen. Ze bieden vrouwen
en meisjes onderdak in crisiscentra en «safe houses». Aan slachtoffers leveren ze
medische en geestelijke gezondheidszorg en helpen ze bij onderwijs en het genereren
van een startkapitaal ten behoeve van inkomens genererende activiteiten. Om veiligheidsredenen,
worden de meeste trainingen gegeven in Chiang Mai (Thailand).

In China is de afgelopen jaren vanuit het decentrale mensenrechtenfonds een project
van het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties (UNFPA) gesteund dat er specifiek
op was gericht om op genderdiscriminatie gebaseerde sekseselectie tegen te gaan, hetgeen
als belangrijke reden wordt gezien voor de vrouwenhandel vanuit Zuidoost Azië naar
China. Het doel was om de scheve man-vrouwverhouding bij geboortes aan te pakken door
lokale overheidsdienaren te trainen, bewustwording op het gebied van discriminerende
regelgeving te creëren en tegelijkertijd op verschillende manieren de positie van
vrouwen op lokaal niveau te verbeteren. Het project betrof een pilot in drie provincies, waarvan de inzichten de komende tijd ook in andere gebieden in
China zullen worden toegepast.

Vraag 4

Kunt u toelichten wie de slachtoffers zijn? Om wat voor bevolkingsgroepen gaat het?

Antwoord 4

Het gaat om slachtoffers uit de deelstaten Kachin en Shan. De meerderheid van de bevolking
in Kachin is etnisch Kachin (of Jingpo) en bestaat uit een confederatie van zes etnische
groepen die grotendeels christelijk zijn. In de staat Shan wonen ook veel verschillende
etnische groepen, die overwegend boeddhistisch zijn. De onderzoekers geven niet specifiek
aan om welke groepen het gaat. Zij spreken enkel van Kachin of Shan «female».

Vraag 5

Wordt een deel van de extra middelen in 2019 ter ondersteuning en hulp aan de Rohingya
ook besteed aan de bestrijding van vrouwenhandel zoals genoemd in dit artikel? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 5

Nederland geeft in 2019 indirect steun aan de humanitaire respons in Myanmar via kernbijdragen
aan de VN-Vluchtelingenorganisatie, de VN-Kinderrechtenorganisatie, het VN-Wereld
voedselprogramma en het VN-Noodhulpfonds CERF. Naar aanleiding van het amendement
van de leden Kuzu en Van den Hul zal in 2019 een extra bijdrage van 2 miljoen euro
aan de Rohingya vluchtelingen in Bangladesh worden besteed, waarvan 1 miljoen euro
zal worden ingezet ten behoeve van algemene hulpverlening en 1 miljoen euro voor de
verbetering van de positie van vrouwen en meisjes in vluchtelingenkampen, en hulpverlening
aan vrouwen en meisjes die het slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld. De exacte
invulling hiervan zal nog nader worden bepaald.

Voor Nederland is de bescherming van vrouwen en meisjes, waaronder het verkleinen
van de risico’s op vrouwenhandel, een belangrijk aandachtspunt binnen de humanitaire
respons. Binnen het huidige Myanmar humanitaire respons plan van de VN wordt onder
andere aandacht besteed aan kwetsbaarheid voor vrouwenhandel. Een van de strategische
prioriteiten op het gebied van bescherming is het implementeren van anti-mensenhandel
programma’s gericht op kwetsbare groepen. Daarnaast wordt er in de humanitaire respons
ook op andere manieren bijgedragen aan het verkleinen van de risico’s op vrouwenhandel,
bijvoorbeeld via hulp in de vorm van onderwijs.

Vraag 6

In hoeverre zijn mensenhandel en kindbruiden onderwerp van gesprek geweest tijdens
uw bezoek aan Myanmar in november dit jaar?

Antwoord 6

Mensenhandel en kind-bruiden zijn niet expliciet onderwerp van gesprek geweest tijdens
het bezoek aan Myanmar. Het rapport hierover van JHU/KWAT was ten tijde van het bezoek
nog niet gepubliceerd. Wel werd er uitgebreid stilgestaan bij de Rohingya crisis,
mensenrechtenschendingen en de democratische transitie van Myanmar.

Vraag 7

Klopt het dat de onevenwichtige verhouding tussen mannen en vrouwen in China de «aanvoer»
van kindbruiden naar China aanwakkert? Heeft u cijfers over vrouwenhandel vanuit Laos,
Cambodja en Vietnam naar China?

Antwoord 7

Ja. De scheve man-vrouwverhouding bij geboortes in China is het gevolg van op genderdiscriminatie
gebaseerde sekseselectie – een ongewenst bijeffect van het geboortebeperkingsbeleid
dat begin jaren 1980 werd ingevoerd. Hierdoor is er met name in de leeftijdsgroep
tot 25 jaar sprake van een onevenwichtige demografische man-vrouwverhouding, wat als
belangrijke reden wordt gezien voor de vrouwenhandel vanuit Zuidoost Azië naar China.
Aangezien de vrouwenhandel zich in de illegaliteit afspeelt, zijn er geen betrouwbare
cijfers beschikbaar, maar mogelijk gaat het om tienduizenden vrouwen per jaar die
vanuit buurlanden naar China verhandeld worden. Het is niet bekend hoeveel van hen
minderjarig zijn.

Overigens heeft China het geboortebeperkingsbeleid in 2015 versoepeld, en wordt er
streng opgetreden tegen selectieve abortussen en mensenhandelaren. De scheve man-vrouwverhouding
bij geboortes lijkt de laatste jaren langzaamaan te verbeteren, al zal daardoor naar
verwachting het aantal (legale en illegale) bruiden van buiten China de komende jaren
niet direct afnemen.

Vraag 8

Ondersteunt Nederland projecten in bovengenoemde landen ter bestrijding van mensenhandel
en in het bijzonder het voorkomen van kindbruiden? Zo ja, kunt u toelichten om welke
projecten het gaat? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Nederland ondersteunt enkele programma’s in de regio die in meer algemene zin gericht
zijn op het versterken van vrouwelijk leiderschap en van participatie van vrouwen
en meisjes in politieke processen. Deze programma’s hebben tot doel vrouwen betere
kansen te geven zelf voor hun rechten op te komen, en schendingen daarvan aan te kaarten.
Nederland geeft in de genoemde landen (Cambodja, China, Laos, Myanmar, Vietnam) geen
directe financiering aan organisaties die mensenhandel of kind-huwelijken bestrijden.
Wel ondersteunt Nederland Girls not Brides, een mondiaal netwerk van organisaties die kind-huwelijken bestrijden en zich inzetten
voor volwaardige kansen voor vrouwen en meisjes. In enkele van de genoemde landen
bestaan organisaties die lid zijn van Girls not Brides en gebruik kunnen maken van de kennis, ervaring en contacten van dit netwerk.

Conform amendement 18 van de Leden Bouali en Kuik welke bij wetsvoorstel 35 000 XVII – Vaststelling begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 2019 –
is ondergebracht, wordt thans bezien hoe de extra investering in het tegengaan van
kind-huwelijken zal worden vormgegeven.

Vraag 9

Bent u bereid om de zorgen over de situatie in China met betrekking tot de gedwongen
import van vrouwen en meisjes over te brengen aan de Chinese autoriteiten?

Antwoord 9

Ja. Nederland zal de kwestie ter sprake brengen tijdens de eerstvolgende ronde van
de bilaterale mensenrechtendialoog met China, die hopelijk in de eerste helft van
2019 zal plaatsvinden.

Vraag 10

Kunt u aangeven hoe Nederland effectief kan bijdragen om deze vrouwenhandel in en
rondom China te bestrijden?

Antwoord 10

Nederland gebruikt politieke en diplomatieke middelen om in relevante internationale
fora en processen, zoals onder meer de Mensenrechtenraad en de Universal Periodic Reviews, mensenrechtenschendingen aan te kaarten en om autoriteiten direct aan te spreken
op hun verantwoordelijkheden. De door Nederland gesteunde humanitaire respons in Myanmar,
via bovengenoemde VN-organisaties, en via onder meer de Wereld Gezondheidsorganisatie
onder Rohingya in Bangladesh, draagt bij aan vermindering van kwetsbaarheid van vrouwen
en meisjes voor kind-huwelijken en mensenhandel (zie het antwoord op vraag 5). Zie
tevens antwoord op vraag 3.